Liên minh châu Âu xây dựng lộ trình 5 bước cho khả năng Ukraine gia nhập

Theo Politico, sáng kiến vẫn đang trong giai đoạn đầu, nhưng EU đã thảo luận về năm bước quan trọng để thực hiện kịch bản này. Dựa trên các nghiên cứu sơ bộ, Ukraine có thể từng bước đạt được các quyền và nghĩa vụ của thành viên trong khi vẫn đáp ứng những tiêu chí gia nhập.

Giới chức EU cho rằng cách tiếp cận này giúp Kiev có thêm thời gian hoàn thiện cải cách về thể chế dân chủ, tư pháp và hệ thống chính trị, đồng thời duy trì động lực hội nhập. Tuy nhiên, quá trình này vẫn đối mặt nhiều trở ngại, đặc biệt là sự phản đối của Thủ tướng Hungary Viktor Orban.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen (Ảnh: GettyImages)

Dựa trên trao đổi với năm nhà ngoại giao EU, ba quan chức của khối và hai quan chức Ukraine (đều yêu cầu giấu tên), Politico đã phác thảo năm bước chính như sau:

Bước 1: Chuẩn bị cho Ukraine

EU hiện đang cung cấp cho Ukraine những khuyến nghị không chính thức về các nhóm đàm phán pháp lý trên con đường gia nhập EU nhằm giúp Kiev tiến nhanh hơn trong quá trình hội nhập.

EU đã cung cấp cho Ukraine thông tin chi tiết về ba trong số sáu nhóm đàm phán. Tại cuộc họp không chính thức của các bộ trưởng phụ trách những vấn đề châu Âu, dự kiến diễn ra vào tháng 3 tới tại Síp, EU sẽ cung cấp cho phái đoàn Ukraine thông tin chi tiết về các nhóm còn lại để có thể bắt đầu tiến hành đàm phán.

EU nhấn mạnh, sẽ không nới lỏng các yêu cầu cải cách. Dù trong bối cảnh chiến tranh, Ukraine vẫn đang thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình cải cách, song tiêu chuẩn gia nhập sẽ không bị hạ thấp.

Bước 2: Giới thiệu rút gọn

EU đang xem xét mô hình "mở rộng ngược", trong đó một quốc gia gia nhập các thể chế của khối ở giai đoạn đầu và dần dần có được các quyền và nghĩa vụ của thành viên EU.

"Đó sẽ là một dạng điều chỉnh lại quy trình - bạn gia nhập và sau đó được hưởng dần các quyền và nghĩa vụ. Vì vậy, sẽ cần phải xem xét lại cách thức gia nhập dựa trên tình hình rất khác biệt hiện nay so với thời điểm Ủy ban thiết lập các tiêu chí gia nhập EU" một quan chức EU quen thuộc với cuộc thảo luận cho biết.

Tuy nhiên, ý tưởng này vấp phải sự phản đối từ một số nước thành viên, trong đó có Đức, do lo ngại việc tạo ra nhiều cấp độ thành viên và cam kết những điều khó có thể thực hiện.

Bước 3: Giải quyết lập trường của Hungary

Thách thức đối với triển vọng gia nhập EU của Ukraine là thuyết phục tất cả 27 quốc gia thành viên đồng thuận, bởi bất kỳ quyết định nào nhằm mở rộng khối đều cần sự ủng hộ tuyệt đối. Tuy nhiên, Thủ tướng Hungary Viktor Orban kiên quyết phản đối ý tưởng này.

Ủy ban châu Âu đang chờ đợi kết quả bầu cử Hungary, đồng thời tìm kiếm các cơ chế chính trị để vượt qua sự bế tắc trong việc đưa ra quyết định đối với Ukraine.

Theo Politico, hầu hết các quan chức được phỏng vấn không tin ông Orban sẽ thay đổi lập trường sau bầu cử. Kết quả cuộc bỏ phiếu có thể quyết định hướng đi tiếp theo của EU.

Bước 4: Sử dụng đòn bẩy chính trị

Nếu ông Orban tái đắc cử Thủ tướng Hungary, EU có thể thực hiện bốn bước. Cơ quan này lưu ý rằng, mặc dù lập trường của ông Orban dường như không thể lay chuyển, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn có thể gây ảnh hưởng đến ông.

Theo Politico, kế hoạch hòa bình 20 điểm do ông Trump đề xuất có đề cập khả năng Ukraine gia nhập EU vào năm 2027. Vì vậy, một số nguồn tin cho rằng Washington có thể đóng vai trò thúc đẩy thỏa thuận với Hungary.

Bước 5: Cân nhắc 'biện pháp mạnh' của EU

Trong trường hợp các nỗ lực chính trị không đạt kết quả, EU xem xét khả năng sử dụng các cơ chế pháp lý nhằm hạn chế quyền cản trở của một quốc gia thành viên, bao gồm cả việc kích hoạt Điều 7 của Hiệp ước EU.

Điều khoản này được áp dụng trong trường hợp một quốc gia bị coi là có nguy cơ vi phạm các giá trị cơ bản của khối. Đây là biện pháp nghiêm trọng nhất mà EU có thể áp đặt, vì nó đình chỉ các quyền của một quốc gia thành viên, bao gồm cả quyền kết nạp các quốc gia mới vào EU.

Tuy nhiên, Politico xác định EU chưa có ý định thực hiện bước đi này. Dù vậy, công cụ này vẫn được đặt trên bàn thảo luận nếu Hungary tiếp tục ngăn cản tiến trình mở rộng của EU.

Quỳnh Như