Liên minh HTX Việt Nam học hỏi mô hình phát triển bền vững từ 'cái nôi' hợp tác xã thế giới

Ngày 3/7, khép lại một tuần làm việc tại Ireland và Vương quốc Anh, đoàn công tác Liên minh Hợp tác xã Việt Nam dừng chân tại Manchester và Rochdale, nơi được coi là "cái nôi" của phong trào hợp tác xã hiện đại, mang đến cho đoàn cái nhìn toàn diện từ nguồn gốc lịch sử đến mô hình quản trị hiện đại của khu vực hợp tác xã.

Đổi mới nhưng không đánh mất bản sắc

Một trong những nội dung trọng tâm của ngày cuối cùng là buổi làm việc với ông Russell Gill, Trưởng bộ phận Co-operative Reach của Co-operative Group, tổ chức hợp tác xã lâu đời và có ảnh hưởng hàng đầu tại Vương quốc Anh.

Đây là một trong những tổ chức hợp tác xã tiêu dùng lớn nhất thế giới với hàng triệu thành viên, hoạt động trải rộng từ bán lẻ thực phẩm đến dịch vụ tang lễ, bảo hiểm và pháp lý.

Đoàn công tác trước trụ sở chính One Angel Square của The Co-operative Group

Điều đoàn Việt Nam quan tâm không chỉ là quy mô hay kết quả kinh doanh của Co-operative Group, mà là cách tổ chức này duy trì bản sắc hợp tác xã khi phát triển thành một tập đoàn đa ngành hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ cộng đồng, tài chính, năng lượng và tiêu dùng.

Theo Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân, Việt Nam hiện không chỉ phát triển hợp tác xã trong nông nghiệp mà đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác. Vì vậy, kinh nghiệm quản trị của Co-operative Group có giá trị tham khảo trong quá trình đổi mới khu vực kinh tế hợp tác.

Tại buổi làm việc, đoàn công tác tìm hiểu mô hình quản trị của hợp tác xã tiêu dùng quy mô lớn, từ cơ chế thành viên sở hữu và tham gia quản trị, chiến lược phát triển thương hiệu Co-op, hoạt động điều hành hệ thống bán lẻ đến quá trình chuyển đổi số, thực hiện các tiêu chuẩn ESG và phát triển cộng đồng. Đây là những kinh nghiệm thực tiễn có giá trị đối với quá trình đổi mới mô hình quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững của khu vực kinh tế hợp tác tại Việt Nam.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân và ông Russell Gill, Trưởng bộ phận Co-operative Reach của Co-operative Group.

Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân cũng đề nghị hai bên nghiên cứu khả năng tăng cường trao đổi kinh nghiệm về quản trị thành viên, mô hình kinh doanh hợp tác xã hiện đại, xây dựng thương hiệu, trách nhiệm xã hội và phát triển niềm tin cộng đồng; đồng thời thúc đẩy trao đổi chuyên gia, chia sẻ tài liệu và kết nối một số hợp tác xã Việt Nam trong lĩnh vực tiêu dùng, bán lẻ, thực phẩm và dịch vụ cộng đồng.

Khép lại ở cái nôi của phong trào và bài toán mang về

Sau buổi làm việc với Co-operative Group, đoàn tới Bảo tàng Hợp tác xã Bảo tàng Rochdale Pioneers, nơi một nhóm thợ dệt đã mở cửa hàng hợp tác xã đầu tiên trên phố Toad Lane năm 1844 và đặt nền cho mô hình mà hàng tỷ người trên thế giới đang vận hành đến ngày nay.

Bảo tàng lưu giữ nguyên trạng không gian cửa hàng hợp tác xã đầu tiên với quầy bán hàng, cân, dụng cụ và các mặt hàng thiết yếu như bột mì, đường, bơ, yến mạch... Đồng thời, nơi đây còn trưng bày nhiều hiện vật, tài liệu, hình ảnh và phim tư liệu quý về lịch sử hình thành, phát triển của phong trào hợp tác xã tại Anh và trên thế giới, cùng các đồng tiền chia lãi, bao bì, áp phích quảng cáo và nhiều kỷ vật của những người tiên phong.

Một không gian trưng bày tại Bảo tàng Rochdale Pioneers.

Thông qua các không gian trưng bày, đoàn công tác có dịp tìm hiểu sâu hơn về những giá trị cốt lõi đã đúc kết các nguyên tắc hợp tác xã, trong đó có tự nguyện tham gia, quyền biểu quyết dân chủ, cung cấp hàng hóa chất lượng với giá cả hợp lý, phân phối lợi ích theo mức độ sử dụng dịch vụ của thành viên và đặc biệt là coi trọng giáo dục, đào tạo thành viên.

Những nguyên tắc này sau đó được phát triển thành các Nguyên tắc Rochdale và trở thành nền tảng của phong trào hợp tác xã quốc tế cho đến ngày nay. Việc đoàn kết thúc chuyến đi tại đây, sau khi đã đi qua hàng loạt mô hình hiện đại, là một cách nhắc lại rằng sức mạnh của hợp tác xã bắt nguồn từ chính nguyên tắc người dân làm chủ và cùng hưởng lợi.

Theo Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân, chuyến thăm không chỉ nhằm tìm hiểu lịch sử mà còn là dịp nhìn lại những nguyên tắc nền tảng đã tạo nên phong trào hợp tác xã trên thế giới, gồm tự nguyện, dân chủ, bình đẳng, công bằng, đoàn kết, tự chủ, giáo dục, hợp tác giữa các hợp tác xã và trách nhiệm với cộng đồng.

Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân tại Bảo tàng Rochdale Pioneers

Đặt những giá trị đó trong bối cảnh hiện nay, Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân cho rằng hợp tác xã muốn phát triển phải đổi mới về quản trị, công nghệ, thị trường và mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, đổi mới không đồng nghĩa với việc đánh mất bản sắc. Chính sự kết hợp giữa các nguyên tắc của Rochdale với yêu cầu phát triển hiện đại là kinh nghiệm đáng để khu vực hợp tác xã Việt Nam tham khảo.

Bà cũng nhấn mạnh phong trào hợp tác xã Việt Nam có lịch sử phát triển gắn với nông dân, nông thôn và cộng đồng. Trong giai đoạn mới, mục tiêu không chỉ là nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tiếp tục phát huy tinh thần hợp tác, tương trợ, đồng thời tăng tính minh bạch, năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập của các hợp tác xã.

Khép lại chuyến công tác, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đánh giá đoàn đã tiếp cận nhiều kinh nghiệm về phát triển hợp tác xã hiện đại, từ chính sách nông nghiệp, thực phẩm bền vững, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu ứng dụng đến tiêu chuẩn chất lượng, quản trị thành viên, xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, phát triển bền vững và gắn kết cộng đồng.

Trong một tuần làm việc, đoàn đã trao đổi với nhiều đối tác như Food Vision 2030, SFSI, ICOS, Viện Plunkett, Enterprise Ireland, Bord Bia, Teagasc, University College Cork, Barryroe Coop, Co-operative Group và Rochdale Pioneers, được kỳ vọng sẽ góp phần cung cấp thêm cơ sở thực tiễn phục vụ quá trình đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống hợp tác xã Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân bày tỏ mong muốn tiếp tục duy trì kết nối với các đối tác đã làm việc tại Ireland và Vương quốc Anh, hướng tới các chương trình hợp tác cụ thể như trao đổi chuyên gia, đào tạo cán bộ, chia sẻ tài liệu, tư vấn kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng mô hình thí điểm và kết nối thị trường.

Hai biểu tượng của phong trào hợp tác xã thế giới

The Co-operative Group là một trong những tổ chức hợp tác xã tiêu dùng lớn nhất thế giới, được thành lập năm 1863 trên nền tảng phong trào hợp tác xã Rochdale (1844). Hiện tổ chức có hơn 5 triệu thành viên, vận hành trên 3.000 cửa hàng và điểm dịch vụ, doanh thu khoảng 11 tỷ bảng Anh/năm, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như bán lẻ thực phẩm, bán buôn, bảo hiểm, dịch vụ pháp lý và phát triển cộng đồng.

Trụ sở chính One Angel Square của The Co-operative Group đặt tại Manchester được đưa vào sử dụng năm 2013, là một trong những tòa nhà văn phòng xanh tiêu biểu của châu Âu. Công trình cao 15 tầng, rộng khoảng 30.000 m², đạt chứng nhận BREEAM Outstanding, tiêu chuẩn cao nhất về công trình bền vững, đồng thời là biểu tượng cho định hướng phát triển hiện đại của phong trào hợp tác xã Anh.

Bảo tàng Rochdale Pioneers tại số 31 Toad Lane, thành phố Rochdale được xem là "cái nôi" của phong trào hợp tác xã hiện đại. Đây là nơi 28 người thợ dệt và lao động thành lập cửa hàng hợp tác xã đầu tiên vào ngày 21/12/1844, đặt nền móng cho các nguyên tắc hợp tác xã được áp dụng trên toàn thế giới. Bảo tàng hiện lưu giữ nguyên trạng cửa hàng đầu tiên cùng nhiều hiện vật, tài liệu và tư liệu quý về lịch sử hình thành, phát triển của phong trào hợp tác xã quốc tế.