Liên quan vụ 300 tấn thịt heo bệnh: Bộ NN&MT sẽ lập đoàn kiểm tra, siết chặt toàn bộ chuỗi giết mổ

Tại cuộc họp báo thường kỳ do Bộ NN&MT tổ chức sáng 1-4, báo chí đặc biệt quan tâm đến vụ án liên quan đến đường dây giết mổ, tiêu thụ heo nhiễm bệnh mà Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội vừa thông tin cách đây ít ngày.

Theo kết quả điều tra ban đầu, chỉ tính từ đầu năm 2026 cho đến thời điểm bị triệt phá, đường dây này đã tiêu thụ trót lọt khoảng gần 300 tấn thịt heo bệnh. Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn TP Hà Nội.

“Sau vụ việc, Bộ có chỉ đạo gì để chấn chỉnh công tác quản lý, đặc biệt trong kiểm soát giết mổ và an toàn thực phẩm”, báo chí đặt câu hỏi.

Sẽ thành lập đoàn công tác kiểm tra chuyên đề tại một số địa phương

Trả lời sau đó, ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, nhấn mạnh các vi phạm vừa qua được xác định là nghiêm trọng, không chỉ làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh mà còn ảnh hưởng đến kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ.

“Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Bộ đã khẩn trương vào cuộc”, ông Minh nói.

Ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi - Thú y, trả lời tại họp báo. Ảnh: AH

Lãnh đạo Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết các đơn vị chức năng đã xây dựng dự thảo văn bản và trong tuần này sẽ thành lập đoàn công tác kiểm tra chuyên đề tại một số địa phương. Dự kiến, các cơ quan báo chí sẽ được mời tham gia, theo dõi thực tế nhằm bảo đảm tính minh bạch trong quá trình kiểm tra.

Đồng thời, Bộ sẽ rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng quản lý theo chuỗi, tăng cường truy xuất nguồn gốc.

Ông Phan Quang Minh cho biết theo đánh giá, bản chất của vấn đề nằm ở khâu đầu vào – tức là từ cơ sở chăn nuôi. Do đó, cần có giải pháp đồng bộ từ khâu sản xuất, giám sát dịch bệnh tại cơ sở, đến vận chuyển và tiêu thụ.

Liên quan đến quy định kiểm dịch hiện hành, đại diện Bộ NN&MT cho biết theo pháp luật hiện nay, hoạt động kiểm dịch trong nội tỉnh không bắt buộc phải thực hiện. Trong bối cảnh sáp nhập địa giới hành chính, quy mô một tỉnh có thể tương đương 3–4 tỉnh trước đây, việc kiểm soát dịch bệnh càng trở nên phức tạp.

Với phạm vi rộng như vậy, việc kiểm soát dịch toàn bộ trong nội tỉnh là rất khó khăn. Đây là một trong những bất cập sẽ được Bộ tiếp tục rà soát, điều chỉnh trong thời gian tới.

Về khâu giết mổ và tiêu thụ sản phẩm, thực tế cho thấy vẫn còn những lỗ hổng trong quy trình kiểm soát. Theo quy định, việc kiểm dịch phải được thực hiện xuyên suốt từ trước, trong và sau giết mổ. Tuy nhiên, ở một số nơi, các khâu này chưa được thực hiện nghiêm, dẫn đến nguy cơ sản phẩm không bảo đảm an toàn vẫn được đưa ra thị trường.

Cụ thể, ngay từ khâu đầu vào, nếu công tác kiểm soát dịch bệnh tại cơ sở chăn nuôi chưa chặt chẽ, vật nuôi nhiễm bệnh có thể lọt vào khâu giết mổ. Trong quá trình giết mổ, việc phát hiện dấu hiệu bệnh lý cũng chưa được thực hiện đầy đủ. Đến khâu kiểm soát sau giết mổ, nếu tiếp tục buông lỏng, rủi ro mất an toàn thực phẩm sẽ gia tăng.

Bên cạnh đó, đại diện Bộ NN&MT cũng cho biết dù hệ thống quy định đã đầy đủ, nhưng việc tổ chức thực hiện tại một số địa phương chưa nghiêm. Do đó, thời gian tới, Bộ sẽ tăng cường rà soát, kiểm tra việc chấp hành quy định tại các cơ sở giết mổ, đồng thời có giải pháp khắc phục những tồn tại trong toàn bộ chuỗi.

Bên cạnh đó, Bộ sẽ phối hợp với các địa phương và các bộ, ngành liên quan để kịp thời phát hiện, xử lý các cơ sở không đủ điều kiện. Định hướng là từng bước đưa hoạt động giết mổ vào các cơ sở tập trung, bảo đảm điều kiện vệ sinh, thú y theo quy định. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều cơ sở dù đã đăng ký nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, cần được chấn chỉnh.

Một nội dung quan trọng khác là tăng cường kỷ cương trong công tác kiểm dịch tại cơ sở. Dù đã có quy định và quy trình cụ thể, nhưng một số nơi vẫn chưa thực hiện nghiêm túc. Bộ sẽ tiếp tục siết chặt quản lý, nâng cao trách nhiệm của lực lượng thú y, bảo đảm kiểm dịch thực chất, hiệu quả.

Thứ trưởng Bộ NN&MT nói gì?

Trao đổi lại sau đó, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đặt vấn đề thẳng thắn về trách nhiệm quản lý trong công tác giám sát giết mổ, yêu cầu làm rõ ranh giới giữa Trung ương và địa phương.

Theo báo cáo của cơ quan chuyên môn, hiện nay Cục Chăn nuôi và Thú y được giao trực tiếp quản lý, kiểm soát giết mổ đối với các cơ sở phục vụ xuất khẩu. Trong khi đó, toàn bộ hoạt động giết mổ phục vụ thị trường nội địa do lực lượng thú y địa phương đảm nhiệm.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến trao đổi với báo chí tại họp báo. Ảnh: AH

Thứ trưởng cho rằng cách phân công này đang bộc lộ nhiều bất cập trong thực tiễn. Ở nhiều địa phương, lực lượng thú y mỏng, không đủ nhân lực để kiểm soát toàn bộ hệ thống giết mổ phân tán, nhỏ lẻ. Có địa phương chỉ với vài cán bộ nhưng phải quản lý trên diện rộng, trải dài từ đầu đến cuối tỉnh, điều này khiến việc giám sát gần như không thể bao quát.

“Không thể để tình trạng lực lượng mỏng như vậy mà phải kiểm soát hàng loạt cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, phân tán khắp nơi. Phải làm rõ trách nhiệm thuộc về ai để có giải pháp phù hợp”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thực tế, cả nước hiện có hàng chục ngàn cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, trong khi số cơ sở giết mổ tập trung còn rất hạn chế. Ông Tiến cho hay trước đây đã có chủ trương phát triển hệ thống giết mổ tập trung, song việc triển khai chưa đồng bộ, thậm chí có nơi “bung” trở lại mô hình giết mổ nhỏ lẻ, tự phát.

Thứ trưởng dẫn chứng có thời điểm, một số địa phương đã quyết liệt dẹp bỏ giết mổ nhỏ lẻ, xây dựng cơ sở tập trung. Tuy nhiên, do thiếu cơ chế quản lý và giám sát hiệu quả, các cơ sở nhỏ lẻ lại tái phát, thậm chí phát triển mạnh hơn.

“Đã có chủ trương, có đề án, nhưng tổ chức thực hiện chưa đến nơi đến chốn. Khi siết thì làm tốt, nhưng buông ra là tái diễn. Đây là vấn đề phải nhìn nhận nghiêm túc”, Thứ trưởng nói.

Đáng lưu ý, tình trạng buôn bán, vận chuyển động vật không rõ nguồn gốc vẫn diễn ra phức tạp, thậm chí công khai. Điều này cho thấy còn lỗ hổng trong quản lý và thực thi pháp luật.

Về định hướng thời gian tới, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị tập trung vào những vấn đề cấp bách, thiết thực như: kiểm soát giết mổ, bảo đảm an toàn thực phẩm, xử lý tình trạng ô nhiễm từ chăn nuôi và chất thải.

Lãnh đạo Bộ NN&MT cũng cho rằng cần rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan theo hướng rõ trách nhiệm, khả thi và phù hợp thực tiễn.

AN HIỀN