Linh hoạt huy động vốn trái phiếu chính phủ để giữ ổn định vĩ mô

Chủ động huy động vốn trước sức ép từ thị trường

Trong 7 tháng qua, kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp và khó lường. Xung đột tại Trung Đông leo thang trở lại khiến giá dầu tăng mạnh, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng. Cùng với đó, Hoa Kỳ áp dụng mức thuế bổ sung từ 10 - 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ 60 nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, tạo thêm sức ép lên hoạt động thương mại và xuất khẩu.

Trong khi đó, nhiều ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế lớn vẫn duy trì mặt bằng lãi suất ở mức cao để kiểm soát lạm phát. Chi phí vốn trên thị trường quốc tế vì vậy chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tiếp tục tác động tới dòng vốn và tâm lý của các nhà đầu tư trên thị trường tài chính.

Trong 7 tháng qua, tổng khối lượng phát hành trái phiếu chính phủ đạt 201.164,8 tỷ đồng. Ảnh: Đức Thanh

Là nền kinh tế có độ mở lớn, Việt Nam không nằm ngoài vòng ảnh hưởng của những biến động này, do đó, thị trường tài chính - tiền tệ trong nước chịu tác động khá rõ từ diễn biến của thị trường thế giới. Theo Kho bạc Nhà nước (KBNN), mặc dù lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm trong tháng 7 đã giảm xuống bình quân khoảng 4,08%/năm, thấp hơn mức 5,47%/năm của tháng trước, nhưng áp lực từ biến động tăng, giảm của tỷ giá USD/VND, kỳ vọng mặt bằng lãi suất tiếp tục ở mức cao cùng thanh khoản của hệ thống ngân hàng thương mại chưa thực sự cải thiện đã ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu đầu tư trái phiếu chính phủ.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ huy động vốn cho ngân sách nhà nước thông qua phát hành trái phiếu chính phủ không chỉ là bảo đảm đủ nguồn lực cho cân đối ngân sách, mà còn phải hài hòa với mục tiêu ổn định thị trường tài chính và hỗ trợ điều hành kinh tế vĩ mô.

Bám sát chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và nhiệm vụ Bộ Tài chính giao, KBNN đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm thích ứng với diễn biến của thị trường. Mục tiêu xuyên suốt là huy động đủ nguồn lực phục vụ ngân sách nhà nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 cũng như tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng bình quân giai đoạn 2026 - 2030 từ 10% trở lên.

Theo báo cáo từ KBNN, trong 7 tháng qua, đơn vị đã tổ chức 29 phiên đấu thầu trái phiếu chính phủ với tổng khối lượng gọi thầu đạt 453.500 tỷ đồng. Tổng khối lượng đăng ký dự thầu đạt 372.643,6 tỷ đồng, tương đương khoảng 82% khối lượng gọi thầu. Thành phần tham gia đấu thầu chủ yếu vẫn là Bảo hiểm Xã hội Việt Nam và các ngân hàng thương mại - nhóm nhà đầu tư có nhu cầu nắm giữ trái phiếu dài hạn, nhằm bảo đảm an toàn danh mục đầu tư.

Kết quả, tổng khối lượng phát hành thành công đạt 201.164,8 tỷ đồng, hoàn thành 40,2% kế hoạch huy động vốn năm 2026 (500.000 tỷ đồng).

Con số này phản ánh cách điều hành thận trọng của KBNN trong bối cảnh thị trường chưa thực sự thuận lợi. Thay vì đẩy mạnh phát hành bằng mọi giá, hoạt động huy động vốn được điều tiết phù hợp với diễn biến cung - cầu, vừa đáp ứng nhu cầu vốn của ngân sách nhà nước, vừa hạn chế tạo thêm áp lực lên mặt bằng lãi suất của thị trường. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp trong điều kiện nhu cầu đầu tư trái phiếu chính phủ suy giảm, chi phí vốn trên thị trường quốc tế còn ở mức cao và tâm lý nhà đầu tư chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố bất định.

Điều tiết phát hành để giữ mặt bằng lãi suất

Điểm đáng chú ý trong công tác huy động vốn 7 tháng đầu năm là KBNN tiếp tục kiên định mục tiêu giữ ổn định thị trường trái phiếu chính phủ, thay vì chỉ tập trung vào quy mô phát hành.

Trong bối cảnh lãi suất trên thị trường các kỳ hạn dài vẫn neo ở mức cao, nếu nâng mạnh lãi suất phát hành để thu hút nhà đầu tư, chi phí vay của Chính phủ sẽ gia tăng, đồng thời có thể tạo hiệu ứng lan tỏa lên mặt bằng lãi suất của nền kinh tế. Vì vậy, KBNN đã lựa chọn phương án điều tiết khối lượng phát hành theo từng thời điểm, bám sát diễn biến thị trường và điều hành lãi suất theo hướng phù hợp với định hướng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Nhờ đó, mặt bằng lãi suất phát hành trái phiếu chính phủ tiếp tục được duy trì ổn định.

Đến hết tháng 7/2026, lãi suất phát hành bình quân đạt 4,13%/năm, chỉ tăng 0,02 điểm phần trăm so với mức bình quân của 6 tháng đầu năm. Đây là mức biến động rất nhỏ nếu đặt trong bối cảnh chi phí vốn trên thị trường quốc tế vẫn ở mức cao và nhiều nền kinh tế tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thận trọng.

Song song với việc kiểm soát chi phí huy động vốn, cơ cấu kỳ hạn phát hành cũng tiếp tục được duy trì theo hướng bền vững. Cụ thể, kỳ hạn phát hành bình quân lũy kế đạt 9,23 năm, trong khi thời gian đáo hạn bình quân của danh mục trái phiếu chính phủ đạt 8,17 năm. Việc kéo dài kỳ hạn phát hành giúp giảm áp lực trả nợ trong ngắn hạn, hạn chế rủi ro tái cấp vốn và góp phần nâng cao mức độ an toàn của danh mục nợ Chính phủ.

Không chỉ đáp ứng nhu cầu vốn cho ngân sách nhà nước, việc điều hành phát hành trái phiếu chính phủ của KBNN còn góp phần ổn định thị trường tài chính, tạo điều kiện để chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ phối hợp nhịp nhàng hơn trong hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Trong điều kiện nền kinh tế vẫn cần lượng vốn lớn để đầu tư phát triển, việc duy trì mặt bằng lãi suất phát hành ổn định cũng góp phần kiểm soát chi phí vay của Chính phủ, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính công.

Theo đánh giá của KBNN, những tháng cuối năm 2026, kinh tế thế giới và trong nước vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Diễn biến của xung đột địa chính trị, xu hướng điều hành lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn, biến động tỷ giá hay dòng vốn quốc tế sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường tài chính trong nước.

Trong bối cảnh đó, KBNN sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến của thị trường để triển khai đồng bộ các giải pháp huy động vốn, bảo đảm đáp ứng kịp thời và đầy đủ nhu cầu vốn của ngân sách nhà nước, đồng thời giữ ổn định thị trường trái phiếu chính phủ.

Một giải pháp quan trọng sẽ được KBNN tiếp tục được triển khai là phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để thường xuyên rà soát tình hình thu, chi ngân sách cũng như khả năng sử dụng nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi. Trên cơ sở đó, ưu tiên sử dụng nguồn ngân quỹ này cho ngân sách trung ương vay trong phạm vi khả năng cân đối, qua đó giảm áp lực phát hành trái phiếu chính phủ khi điều kiện thị trường chưa thực sự thuận lợi.

Theo KBNN, giải pháp này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân quỹ nhà nước mà còn tăng cường sự gắn kết giữa công tác quản lý ngân quỹ với quản lý nợ công, tối ưu hóa chi phí huy động vốn của Chính phủ.