Linh hoạt tổ chức sản xuất vụ đông xuân

Ngay từ đầu vụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các địa phương phía Bắc, trong đó có Hà Nội, tập trung cao độ cho công tác chuẩn bị sản xuất, từ làm đất, lấy nước đổ ải đến bố trí thời vụ, cơ cấu giống phù hợp với điều kiện từng vùng sinh thái. Trọng tâm là gieo cấy lúa xuân muộn, sử dụng giống ngắn ngày, đẩy mạnh cơ giới hóa, đồng thời bảo vệ sản xuất rau màu vụ đông, nhằm ổn định nguồn cung lương thực, thực phẩm.

Áp dụng mạ khay - cấy máy trong sản xuất vụ đông xuân tại xã Phú Xuyên. Ảnh: Hương Giang

Hà Nội mở rộng diện tích lúa chất lượng cao

Những ngày này, trên khắp các cánh đồng ở Đồng bằng sông Hồng và trung du miền núi phía Bắc, không khí sản xuất vụ đông xuân diễn ra khẩn trương. Tại xã Nội Bài (Hà Nội), bà Đỗ Thị Lanh tất bật cuốc đất, be bờ dẫn nước vào ruộng để phục vụ đổ ải. Vụ xuân năm nay, gia đình bà dự kiến gieo cấy hơn 3 sào lúa. Theo bà Lanh, sau khi hoàn thành đổ ải sẽ tập trung cấy lúa để kịp tiến độ trong tháng 2-2026. Gia đình bà đã thay thế giống Khang Dân truyền thống bằng giống lúa mới chất lượng cao.

Còn tại xã Tây Phương, bà Phí Thị Kim Nhung cho biết, vụ xuân này gia đình bà gieo cấy khoảng 10 sào lúa. Ngoài diện tích canh tác của gia đình, bà còn thuê khoán thêm đất của các hộ dân lân cận không còn sản xuất nông nghiệp. “Những năm gần đây, nhờ đẩy mạnh cơ giới hóa trong khâu làm đất, cấy và thu hoạch, việc làm nông đỡ vất vả, chi phí sản xuất cũng tiết kiệm đáng kể”, bà Nhung chia sẻ.

Vụ xuân 2026, Hà Nội phấn đấu gieo cấy gần 78.000ha lúa, tiếp tục là một trong những địa phương trọng điểm sản xuất lúa của khu vực phía Bắc. Thành phố xác định mở rộng diện tích lúa chất lượng cao và lúa nếp là định hướng xuyên suốt, nhằm nâng cao giá trị ngành hàng lúa gạo, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của thị trường. Theo Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Lưu Thị Hằng, những năm gần đây, tỷ lệ lúa chất lượng cao trong cơ cấu giống vụ xuân của thành phố đạt khoảng 80%. Đến vụ xuân 2026, Hà Nội phấn đấu nâng tỷ lệ này lên khoảng 82%. Các giống lúa chất lượng cao được ưu tiên đưa vào sản xuất, gồm: J02, Đài Thơm 8, VRN20, HD11, TĐ25…

Song song với việc mở rộng diện tích lúa chất lượng cao, Hà Nội vẫn duy trì một tỷ lệ hợp lý diện tích lúa thuần năng suất cao, chiếm khoảng 16-17% tổng diện tích gieo cấy, gồm các giống: Khang Dân, Thiên Ưu 8, ĐB18… để bảo đảm nguồn cung gạo phục vụ các làng nghề chế biến thực phẩm truyền thống. Các giống lúa lai tiếp tục được bố trí với tỷ lệ khoảng 1-2% diện tích, nhằm đa dạng hóa cơ cấu giống, tăng khả năng thích ứng với điều kiện sản xuất.

Linh hoạt thời vụ, cơ cấu giống

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, vụ xuân là vụ sản xuất đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm lương thực cho hơn 10 triệu người dân trên địa bàn Thủ đô. Do đó, toàn ngành đang phối hợp chặt chẽ với các địa phương chỉ đạo nông dân gieo cấy đúng khung thời vụ (từ ngày 3-2 đến 28-2); đồng thời, bảo đảm cơ cấu giống hợp lý, phù hợp với từng vùng sản xuất. Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn nông dân áp dụng Hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI); mở rộng diện tích mạ khay, cấy máy; tăng cường ứng dụng cơ giới hóa gắn với sản xuất lúa theo hướng hữu cơ, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu. Các đơn vị thủy lợi rà soát những diện tích có nguy cơ thiếu nước, chủ động xây dựng phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Ở quy mô toàn quốc, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 20-1, cả nước đã gieo cấy được 1.910,7 nghìn héc ta lúa đông xuân, bằng 93,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực miền Bắc gieo cấy đạt 181,1 nghìn héc ta, bằng 79,4% (do các địa phương chủ động hạn chế gieo cấy trà lúa xuân sớm, tập trung vào trà xuân muộn, nhằm tránh thiệt hại cho mạ và lúa mới cấy trước các đợt rét đậm, rét hại đầu vụ).

Để bảo đảm tiến độ gieo cấy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương chủ động các biện pháp phòng, chống rét cho mạ, lúa mới cấy và lúa gieo sạ, như giữ đủ nước trên ruộng, che phủ ni lông 100% diện tích mạ xuân... Việc bón phân cần được điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến thời tiết, tránh bón phân đạm khi nhiệt độ xuống thấp. Tại khu vực Đồng bằng sông Hồng và trung du miền núi phía Bắc, các địa phương hạn chế tối đa trà lúa xuân sớm và xuân trung, tập trung chủ yếu trà xuân muộn; gieo mạ quanh tiết lập xuân và tập trung cấy trong tháng 2 bằng các giống lúa ngắn ngày, bảo đảm lúa trỗ từ ngày 10-5 đến 20-5. Với diện tích lúa gieo thẳng, cần bố trí tại vùng chủ động tưới tiêu, gieo tập trung theo vùng, thời gian gieo từ ngày 10-2 đến 20-2, nhằm hạn chế ảnh hưởng của rét đậm, rét hại.

Với sự chỉ đạo thống nhất, quyết liệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng sự vào cuộc đồng bộ của các địa phương, sản xuất vụ đông xuân 2026 tại các tỉnh phía Bắc đang được triển khai chủ động, linh hoạt và phù hợp với điều kiện thực tế. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, ổn định thị trường nông sản, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

Ngọc Quỳnh