Linh vật Bính Ngọ trên quê hương Việt Nam

Linh vật Phúc Mã tại trung tâm đường hoa “Home Hanoi Xuan 2026” (Khu đô thị Mailand Hanoi City). Ảnh: Phú Long

1. Có dịp đi du lịch vòng quanh thế giới, chúng ta rất dễ nhận thấy, hầu hết thành phố, địa phương khắp các châu lục đều có những tượng đài với hình ảnh và truyền thuyết về linh vật (mascot) được đặt ở những vị trí và không gian công cộng trang trọng nhất. Sự tồn tại của nó khắc sâu vào tâm khảm của người dân, gợi nhắc về quá khứ và về một truyền thống chung của cộng đồng. Các thành phố sử dụng linh vật động vật để thúc đẩy bản sắc địa phương, du lịch và niềm tự hào cộng đồng, đóng vai trò là đại sứ tạo ra những nguồn cảm hứng và thương hiệu đáng nhớ. Những linh vật này thường đại diện cho văn hóa, lịch sử hoặc động vật hoang dã địa phương, tạo ra một hình ảnh độc đáo và dễ nhận biết, nổi bật trong các chiến dịch tiếp thị và truyền thông xã hội - môi trường. Chúng tăng cường lòng trung thành, niềm tin vào sự may mắn thúc đẩy các giá trị chung và thường tạo ra giá trị thương mại hoặc biểu tượng đáng kể, biến các thực thể trừu tượng thành những nhân vật dễ gần và đáng tin cậy.

Việt Nam là một đất nước tuyệt đẹp nằm bên bờ biển Đông trải dài từ Móng Cái đến mũi Cà Mau, có hình tượng hình chữ S (security) hay hình tượng con Rồng (dragon) đang bay lên…, luôn đạt được sự ngưỡng mộ của người dân và lãnh đạo của các quốc gia trên khắp thế giới.

Với xu thế đột phá thể chế, tất cả các thành phố, địa phương khắp cả nước huy động, sử dụng đa dạng các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực xã hội để đóng góp ngày càng nhiều vào sự nghiệp phát triển đất nước. Hà Nội ở phía Bắc với linh vật Rùa (Quy) là biểu tượng thiêng liêng tượng trưng cho trí tuệ, sự trường thọ và văn hóa lịch sử lâu đời. Nó gắn liền với truyền thuyết vua Lê Lợi trả gươm báu tại Hồ Gươm và việc xây thành Cổ Loa. Rùa Hồ Gươm được xem là linh vật quý, biểu tượng tinh thần bền vững trường tồn của Thủ đô và đất nước.

Trong khi đó ở phía Nam, thành phố Hồ Chí Minh là đầu tàu kinh tế trên các lĩnh vực và có ảnh hưởng, tác động lớn đến toàn quốc. Trong dịp đầu xuân Bính Ngọ, khách du lịch hòa vào dòng người vui Tết tại trung tâm thành phố và chiêm ngưỡng các biểu tượng ngựa (Mã) oai phong và bình an, đặc biệt là tại đường hoa Nguyễn Huệ với đại cảnh "Nhất mã thong dong" cao gần 7m, kết hợp công nghệ Projection Mapping và chất liệu tre đan truyền thống. Linh vật năm nay thể hiện sự bứt phá, vững bước vươn mình, được lắp đặt tại trung tâm và nhiều nơi khác như Công viên 152 Trần Phú, Nhà văn hóa Thanh niên…

2. Thực tế, không chỉ năm Bính Ngọ 2026, linh vật ngựa từ lâu đã trở thành biểu tượng nổi bật, gắn liền với sức mạnh, lòng trung thành và khát khao chinh phục thử thách của người dân cả nước và đặc biệt là người dân thành phố Hồ Chí Minh với những địa danh, tượng đài… gắn với loài động vật yêu quý này. Trường đua ngựa Phú Thọ được xây từ năm 1932 là trường đua ngựa duy nhất của Sài Gòn (cũ, nay là thành phố Hồ Chí Minh) và Việt Nam, đã một thời là điểm đua ngựa quen thuộc của người dân Sài Gòn (cũ) và Nam kỳ Lục tỉnh. Những tượng đài Thánh Gióng tại ngã sáu Phù Đổng cưỡi ngựa sắt, tượng Trần Nguyên Hãn cưỡi ngựa, thả chim câu tại cửa Bắc, chợ Bến Thành (dự kiến sẽ phục dựng lại khi hoàn thiện dự án Metro số 1) và nhiều tượng đài các anh hùng dân tộc trong bộ giáp kỵ mã ở những vị trí trang trọng của thành phố Hồ Chí Minh đã khắc họa và gợi lên rõ nét một linh vật động vật nổi bật nhất được người dân ở đây quý trọng và nâng niu không chỉ trong quá khứ, mà còn trong kỷ nguyên công nghệ mới.

Trong thời đại số hóa, linh vật đang chuyển mình mạnh mẽ, trở thành công cụ chiến lược để xây dựng thương hiệu và tương tác người dùng ở cấp độ cao hơn. Với công nghệ 3D và AR (công nghệ thực tế ảo tăng cường), linh vật không còn bị giới hạn trong hình ảnh tĩnh. Giờ đây, chúng có thể tương tác trực tiếp trong không gian thực tế ảo, mang lại trải nghiệm thương hiệu sinh động và gần gũi: Chia sẻ, tương tác và cùng tạo nội dung với linh vật giúp phát triển vốn xã hội bằng cách thiết lập cộng đồng kỹ thuật số, hay bản sắc "tiên phong văn hóa". Với công nghệ NFT (Non-fungible token) và Metaverse, linh vật không chỉ hiện diện mà còn đại diện cho thương hiệu, tham gia các sự kiện ảo, game hoặc không gian thương mại ảo. Điều này giúp thương hiệu xây dựng hệ sinh thái số riêng, tiếp cận thế hệ người tiêu dùng mới - đặc biệt là Gen Z và Alpha.

Trong không khí mừng xuân Bính Ngọ mới, cũng là dịp chúng ta không chỉ nhìn lại quá khứ mà còn hướng về tương lai dân tộc trên quê hương Việt Nam. Theo các nhà kinh tế phát triển, trong chiến lược phát triển nguồn lực xã hội, điểm nhấn xây dựng các hình tượng linh vật động vật của Thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh kết hợp đổi mới thể chế sẽ góp phần rất quan trọng để Việt Nam thịnh vượng và có vai trò ảnh hưởng ngày càng lớn trong các nỗ lực bảo vệ an ninh, hòa bình và ổn định khu vực và thế giới.

Tiến sĩ Đoàn Duy Khương