Livestream bán hàng cần được chuẩn hóa để phát triển bền vững

Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo, Phát thanh, truyền hình Hà Nội, ông Nguyễn Bình Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho rằng việc hoàn thiện hành lang pháp lý sẽ góp phần chuẩn hóa hoạt động livestream, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và tạo nền tảng cho thị trường phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Bình Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam.

- Ông đánh giá như thế nào về tác động của các quy định mới đối với hoạt động livestream bán hàng?

- Livestream hiện là một lĩnh vực phát triển rất mạnh với số lượng người tham gia ngày càng lớn. Tuy nhiên, trước đây hoạt động này chưa có những quy định quản lý đầy đủ nên phát triển khá tự phát, kéo theo nhiều hệ lụy.

Nhiều người tham gia livestream chưa được đào tạo bài bản, thiếu kiến thức pháp lý và nghiệp vụ nên dễ vi phạm quy định của nền tảng cũng như quy định của pháp luật. Vì vậy, các quy định mới về thương mại điện tử sẽ góp phần chuẩn hóa quy trình hoạt động livestream.

Trong giai đoạn đầu, việc áp dụng các quy định mới có thể khiến một bộ phận người làm livestream phải học tập, cập nhật kiến thức và điều chỉnh phương thức hoạt động. Điều này có thể ảnh hưởng nhất định đến hiệu suất của thị trường. Tuy nhiên, về lâu dài, các quy định sẽ giúp đưa hoạt động livestream đi vào nền nếp, nâng cao tính chuyên nghiệp và hạn chế các hành vi vi phạm.

Quan trọng hơn, việc chuẩn hóa sẽ góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với hình thức bán hàng này.

- Theo ông, những bất cập lớn nhất của hoạt động livestream hiện nay là gì? Việc tăng cường quản lý có thể giải quyết tình trạng quảng cáo sai sự thật, hàng giả, hàng nhái hay không?

- Trước đây, hoạt động livestream chưa được quản lý chặt chẽ nên tình trạng quảng cáo sai sự thật hoặc thông tin gây hiểu lầm vẫn diễn ra khá phổ biến.

Đặc thù của livestream là diễn ra trực tiếp, theo thời gian thực. Trong quá trình tương tác, người livestream có thể vô tình sử dụng những ngôn ngữ hoặc thông tin chưa chính xác. Bên cạnh đó cũng có trường hợp cố ý lợi dụng kẽ hở để quảng cáo sai sự thật nhằm thu hút người mua.

Các nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số thực tế đã có những công cụ kiểm soát nội dung. Tuy nhiên, vẫn có không ít trường hợp tìm cách lách quy định để vượt qua các biện pháp kiểm soát.

Khi có các quy định mới, người livestream không chỉ chịu sự quản lý của nền tảng mà còn phải tuân thủ các yêu cầu pháp luật. Điều này buộc họ phải rà soát kỹ hơn nội dung, kịch bản và phương thức truyền thông để tránh vi phạm.

Tôi cho rằng các quy định mới sẽ giúp hạn chế đáng kể tình trạng quảng cáo sai sự thật, thông tin gây hiểu lầm và các hành vi vi phạm khác, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xử lý các trường hợp cố tình vi phạm.

- Ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của các sàn thương mại điện tử trong quản lý hoạt động livestream?

- Nếu không kiểm soát, quyền lợi người tiêu dùng bị ảnh hưởng thì bản thân hoạt động livestream cũng khó có thể phát triển bền vững.

Tuy nhiên, việc quản lý trước đây vẫn chưa thực sự hiệu quả. Một trong những nguyên nhân là các nền tảng phải cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát và mục tiêu tăng trưởng số lượng người tham gia livestream.

Khi có hành lang pháp lý rõ ràng hơn, các sàn thương mại điện tử sẽ có cơ sở pháp lý để triển khai các biện pháp quản lý, giám sát và xử lý vi phạm.

Dĩ nhiên, các sàn cũng sẽ phải đối mặt với chi phí tuân thủ cao hơn. Họ cần đầu tư thêm công cụ kiểm soát, tăng cường rà soát nội dung và tổ chức lại quy trình quản lý để đáp ứng các yêu cầu mới. Tuy nhiên, đây là chi phí cần thiết để xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch và bền vững hơn.

Hoạt động livestream cần được chuẩn hóa để đáp ứng yêu cầu mới. Ảnh: P.T

- Làm thế nào để vừa bảo vệ người tiêu dùng, vừa duy trì tính sáng tạo và sức hút của mô hình livestream bán hàng, thưa ông?

- Hoàn thiện chính sách là quá trình liên tục bởi thị trường luôn thay đổi. Tuy nhiên, ở giai đoạn hiện nay, điều quan trọng nhất không chỉ là ban hành quy định mà còn phải phổ biến, đào tạo và hướng dẫn thực hiện.

Các nền tảng số cần được hỗ trợ để hiểu rõ yêu cầu pháp lý và triển khai các biện pháp quản lý phù hợp. Đồng thời, người tham gia livestream cũng cần được đào tạo để biết cách sáng tạo nội dung trong khuôn khổ pháp luật.

Trước đây, nhiều người sáng tạo trong một không gian rất rộng nhưng thiếu định hướng. Nay khi phạm vi được xác lập rõ ràng hơn, chất lượng nội dung cần được nâng lên thông qua đào tạo và nâng cao kỹ năng. Đây là cách để vừa chuẩn hóa hoạt động vừa duy trì sức sáng tạo của lực lượng livestream.

- Theo ông, cần xây dựng cơ chế phối hợp như thế nào giữa cơ quan quản lý, sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp và người livestream để hình thành hệ sinh thái thương mại điện tử minh bạch, bền vững?

- Muốn phát triển thương mại điện tử bền vững thì không thể chỉ dựa vào các quy định pháp luật. Điều quan trọng là phải xây dựng được chương trình phối hợp giữa các bên và có lộ trình triển khai cụ thể.

Sự phối hợp này cần có sự tham gia của cơ quan quản lý, các hiệp hội ngành nghề, sàn thương mại điện tử, nền tảng số, lực lượng livestream và các đơn vị đào tạo.

Cơ quan quản lý xác định mục tiêu và yêu cầu thực thi pháp luật; các hiệp hội hỗ trợ kết nối, hướng dẫn và nâng cao tính chuyên nghiệp của thị trường; các nền tảng triển khai công cụ quản lý; còn các đơn vị đào tạo cần chuẩn hóa chương trình đào tạo và bảo đảm chất lượng.

- Ông đánh giá như thế nào về triển vọng phát triển của ngành livestream trong thời gian tới?

- Hiện chưa có số liệu thống kê chính thức về quy mô của hoạt động livestream. Tuy nhiên, có thể thấy hầu hết các nền tảng số phát triển mạnh hiện nay đều dựa rất nhiều vào mô hình này.

Theo quan sát của tôi, livestream hiện có thể chiếm khoảng 25-30% tổng giao dịch trong lĩnh vực thương mại điện tử. Sự tăng trưởng mạnh của nhiều nền tảng thời gian qua cho thấy vai trò ngày càng lớn của hoạt động này.

Những năm tiếp theo, tôi vẫn đánh giá đây là một ngành có nhiều tiềm năng tăng trưởng.

Từ kinh nghiệm của Trung Quốc, chúng ta cũng thấy nếu để những khiếm khuyết tồn tại quá lâu, thị trường có thể rơi vào giai đoạn suy giảm. Vì vậy, việc xây dựng hành lang pháp lý từ sớm là rất cần thiết. Nếu làm tốt điều này, ngành livestream tại Việt Nam hoàn toàn có khả năng phát triển bền vững trong 5-10 năm tới.

- Trân trọng cảm ơn ông!