Lộ diện 'pháo hạm bay' Y-9GX-18 bí ẩn của Trung Quốc

Đây được cho là phiên bản đặc biệt phát triển từ máy bay vận tải Y-9, nhưng thay vì chỉ chở hàng hoặc binh sĩ, nó có thể được trang bị pháo và cảm biến để tấn công mục tiêu mặt đất từ trên không.

Các ảnh mới cho thấy nhiều chi tiết đáng chú ý, gồm pháo gắn dưới thân, radar ở mũi, trạm ngắm quang điện, thiết bị liên lạc vệ tinh và có thể cả hệ thống phòng vệ hồng ngoại định hướng DIRCM. Điều này cho thấy Trung Quốc dường như đang tìm cách biến một khung máy bay vận tải quen thuộc thành nền tảng hỏa lực, trinh sát và yểm trợ đa nhiệm.

Hình ảnh mới của Y-9GX-18 trong cấu hình pháo hạm bay. Ảnh: OP

Y-9GX-18 được phát triển từ Y-9, dòng máy bay vận tải quân sự Trung Quốc vốn là phiên bản phát triển tiếp theo của Y-8. Trong khi đó, Y-8 lại có nguồn gốc từ An-12 của Liên Xô. Việc tận dụng nền tảng sẵn có giúp Trung Quốc có thể rút ngắn thời gian phát triển, đồng thời thử nghiệm một vai trò mới cho dòng máy bay vận tải cỡ trung.

Cụm pháo dưới thân gây chú ý

Những hình ảnh đầu tiên của Y-9GX-18 trong cấu hình gunship (cấu hình pháo hạm) xuất hiện vào tháng 4, nhưng khi đó chất lượng ảnh còn thấp và một số chi tiết ở phần bụng máy bay bị làm mờ. Các ảnh mới rõ hơn đã giúp giới phân tích nhận ra nhiều đặc điểm quan trọng.

Ụ pháo cỡ lớn của Y-9GX-18. Ảnh: OP

Điểm gây chú ý nhất nằm ở khu vực dưới thân giữa máy bay. Tại đây xuất hiện một cấu trúc lớn giống pháo cỡ lớn, được lắp trên cơ cấu dạng tháp pháo hoặc bệ xoay. Nếu nhận định này chính xác, Y-9GX-18 không chỉ mang vũ khí cố định theo trục bay, mà có thể điều chỉnh hướng bắn linh hoạt hơn khi bay vòng quanh mục tiêu.

Ngay phía trước cụm pháo nghi vấn là một trạm quang điện, nhiều khả năng dùng để ngắm bắn trực tiếp. Với một máy bay gunship, khả năng phát hiện, theo dõi và khóa mục tiêu có ý nghĩa không kém bản thân khẩu pháo. Hệ thống này có thể giúp kíp vận hành quan sát mục tiêu mặt đất, đo khoảng cách, theo dõi chuyển động và điều chỉnh hỏa lực chính xác hơn trong cả điều kiện ngày lẫn đêm.

Radar, cảm biến và liên lạc vệ tinh

Phần mũi máy bay cũng có những thay đổi đáng chú ý. Khu vực này dường như được trang bị radar, có thể dùng để phát hiện mục tiêu. Bên cạnh đó, một trạm ngắm quang điện bổ sung cũng xuất hiện ở phía trước, cho thấy Y-9GX-18 có thể được thiết kế với nhiều lớp cảm biến khác nhau.

Chi tiết các bộ phận của Y-9GX-18 trong cấu hình pháo hạm bay. Ảnh: OP

Việc kết hợp radar và cảm biến quang điện giúp máy bay tăng khả năng nhận thức tình huống. Radar có thể hỗ trợ phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa hoặc trong điều kiện tầm nhìn hạn chế, trong khi hệ thống quang điện giúp nhận diện và theo dõi mục tiêu chính xác hơn.

Trên nóc máy bay còn có một vòm che chuyên dụng, được cho là nơi đặt thiết bị liên lạc vệ tinh. Nếu đúng, điều này cho thấy Y-9GX-18 không chỉ hoạt động như một nền tảng hỏa lực đơn lẻ, mà có thể được tích hợp vào mạng lưới chỉ huy - kiểm soát rộng hơn. Liên lạc vệ tinh cho phép máy bay nhận lệnh, chia sẻ dữ liệu và phối hợp với các lực lượng khác ở khoảng cách xa.

Dấu hiệu của hệ thống phòng vệ DIRCM

Không chỉ có cảm biến và hỏa lực, Y-9GX-18 dường như còn được chú trọng ở khả năng tự bảo vệ. Một số chi tiết ở phần trước và sau thân máy bay có thể là thành phần của hệ thống tác chiến điện tử, dùng để gây nhiễu radar phòng không hoặc làm rối khả năng dẫn đường của tên lửa đất đối không.

Hình ảnh trước đó của máy bay Trung Quốc Y-9GX-18, được xác định là cấu hình "pháo hạm bay", tháng 4. Ảnh: OP

Đáng chú ý hơn, máy bay có thể được trang bị hệ thống DIRCM, tức hệ thống đối phó hồng ngoại định hướng. Một thành phần nghi vấn của hệ thống này được nhìn thấy ở phần đuôi. Về nguyên lý, DIRCM có nhiệm vụ phát hiện tên lửa phóng tới, sau đó dùng chùm laser định hướng để làm mù hoặc đánh lừa đầu dò hồng ngoại của tên lửa.

Đây là lớp bảo vệ quan trọng trước tên lửa phòng không vác vai hoặc tên lửa tầm ngắn sử dụng đầu dò nhiệt. Với một máy bay lớn, bay chậm và có thể phải hoạt động gần khu vực tác chiến, năng lực phòng vệ như vậy là yếu tố sống còn.

Có thể mang thêm vũ khí ngoài pháo

Gần vị trí được cho là DIRCM còn có một cửa hoặc nắp bất thường, vốn không xuất hiện trên phiên bản Y-9 tiêu chuẩn. Chi tiết này có thể liên quan đến một bệ lắp pháo bổ sung hoặc một loại vũ khí khác.

Ngoài ra, ở đầu cánh máy bay dường như cũng có các điểm treo dành cho vũ khí phóng từ trên không, bao gồm cả tên lửa dẫn đường. Nếu được xác nhận, Y-9GX-18 sẽ không chỉ là máy bay mang pháo, mà có thể trở thành nền tảng hỏa lực đa dạng hơn, kết hợp pháo, tên lửa và cảm biến để xử lý nhiều loại mục tiêu.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng phần lớn nhận định hiện nay vẫn dựa trên hình ảnh nguồn mở có độ phân giải chưa cao. Trung Quốc chưa công bố chính thức đầy đủ cấu hình, nhiệm vụ hay thông số kỹ thuật của Y-9GX-18. Vì vậy, các đánh giá về pháo, radar, DIRCM hoặc vũ khí bổ sung vẫn nên được xem là suy đoán có cơ sở, chưa phải kết luận cuối cùng.

Vai trò thật sự của Y-9GX-18 vẫn là ẩn số

Câu hỏi lớn hiện nay là Trung Quốc muốn dùng Y-9GX-18 cho nhiệm vụ gì. Nếu nhìn theo mô hình pháo hạm bay truyền thống, loại máy bay này thường được dùng để yểm trợ hỏa lực mặt đất, tấn công mục tiêu mềm, xe cơ giới nhẹ hoặc lực lượng đối phương tại những khu vực có phòng không yếu.

Tuy nhiên, trong một cuộc xung đột cường độ cao, đặc biệt quanh Đài Loan, vai trò tấn công mặt đất của Y-9GX-18 có thể bị hạn chế đáng kể. Đây là khu vực có mạng lưới phòng không dày đặc, nhiều tiêm kích tuần tra và hệ thống cảm biến hiện đại. Một máy bay lớn, chậm như gunship sẽ khó sống sót nếu hoạt động gần tiền tuyến.

Vì vậy, một khả năng đáng chú ý hơn là Y-9GX-18 có thể được phát triển cho nhiệm vụ chống UAV, tuần tra hỏa lực hoặc bảo vệ các khu vực trọng yếu trong môi trường ít bị đe dọa hơn. Với pháo gắn dưới thân, radar, cảm biến quang điện và hệ thống liên lạc tầm xa, máy bay này có thể hỗ trợ phát hiện, theo dõi và tiêu diệt drone, đồng thời yểm trợ lực lượng mặt đất trong các chiến dịch cường độ thấp.

Nếu hướng đi này được xác nhận, Y-9GX-18 sẽ cho thấy Trung Quốc đang tận dụng khung máy bay vận tải cỡ trung để tạo ra nền tảng tác chiến đa nhiệm. Thay vì chỉ chở hàng hoặc binh sĩ, Y-9 có thể được trang bị cảm biến, vũ khí, hệ thống tác chiến điện tử và thiết bị phòng vệ để trở thành trạm hỏa lực hoặc trung tâm chỉ huy trên không.

Hiện Y-9GX-18 vẫn là một dự án còn nhiều bí ẩn. Dù vậy, các hình ảnh mới cho thấy đây không phải một biến thể Y-9 thông thường. Với pháo nghi vấn dưới thân, radar ở mũi, cảm biến quang điện, liên lạc vệ tinh và hệ thống phòng vệ có thể gồm DIRCM, Trung Quốc dường như đang thử nghiệm một mẫu pháo hạm bay phức tạp hơn nhiều so với máy bay vận tải truyền thống.