Lo hỏng động cơ vì đạp thốc ga khi đăng kiểm: Vì sao chưa thể thay cách kiểm tra?

Lo ngại việc đạp thốc ga khi kiểm tra khí thải có thể ảnh hưởng đến động cơ và hệ thống truyền động là băn khoăn của không ít chủ xe diesel khi đưa phương tiện đi đăng kiểm. Trước phản ánh này, Bộ Xây dựng cho biết hiện chưa có đủ cơ sở để thay thế ngay phương pháp kiểm tra đang được áp dụng, song sẽ tiếp tục rà soát quy trình theo hướng an toàn, minh bạch và nghiên cứu các phương pháp hiện đại hơn trong thời gian tới.

Theo Bộ Xây dựng, phản ánh của người dân xuất phát từ lo ngại việc đăng kiểm viên đạp hết hành trình bàn đạp ga trong thời gian ngắn để kiểm tra khí thải có thể làm giảm độ bền động cơ, hệ thống truyền động và gây tâm lý bất an cho chủ phương tiện. Người dân cũng đề nghị nghiên cứu thay thế các phép thử cơ học có nguy cơ rủi ro bằng các thiết bị đo hiện đại, vừa bảo đảm mục tiêu bảo vệ môi trường, vừa bảo vệ phương tiện.

Chưa có cơ sở thay thế phương pháp kiểm tra hiện nay

Bộ Xây dựng cho biết phương pháp kiểm tra khí thải đối với xe sử dụng động cơ diesel hiện nay là đo độ khói theo chu trình gia tốc tự do. Đây không phải là phương pháp mới mà đã được áp dụng trong kiểm định xe cơ giới tại Việt Nam nhiều năm, đồng thời vẫn được nhiều quốc gia sử dụng để phát hiện các phương tiện có lượng khói thải bất thường.

Theo Bộ, thao tác thường được gọi là "đạp thốc ga trong 1 giây" cần được hiểu đúng. Khi kiểm tra, xe đứng yên, hộp số ở vị trí trung gian hoặc vị trí đỗ, hệ thống truyền lực không truyền công suất tới bánh xe. Đăng kiểm viên chỉ đạp nhanh bàn đạp ga đến hết hành trình trong thời gian ngắn để thiết bị lấy mẫu khí thải, sau đó phải nhả ga.

Cơ quan quản lý lý giải, việc tạo chế độ gia tốc ngắn là cần thiết để xác định mức khói lớn nhất có thể phát sinh từ động cơ diesel. Nếu chỉ tăng ga từ từ hoặc tăng ga một phần, kết quả đo có thể không phản ánh đúng tình trạng phát thải của phương tiện, nhất là đối với những xe có hệ thống nhiên liệu, kim phun, tăng áp hoặc quá trình cháy hoạt động không bảo đảm.

Vì vậy, trong điều kiện hiện nay, Bộ Xây dựng cho rằng chưa có đủ cơ sở để thay thế ngay phương pháp kiểm tra này bằng một phương pháp khác.

Bộ Xây dựng thừa nhận lo ngại đạp thốc ga khi kiểm tra khí thải có thể ảnh hưởng đến phương tiện là vấn đề cần lưu ý, đồng thời yêu cầu không kiểm tra máy móc, dừng kiểm định khi xe có nguy cơ hư hỏng và không yêu cầu chủ xe ký cam kết hình thức. (Ảnh Thành Long).

Kiểm tra phải bảo đảm an toàn, từng bước đổi mới công nghệ

Bộ Xây dựng cũng nhìn nhận đội xe diesel đang lưu hành hiện nay rất đa dạng về niên hạn sử dụng, công nghệ, tình trạng kỹ thuật và chế độ bảo dưỡng. Do đó, việc kiểm tra khí thải không được thực hiện một cách máy móc.

Theo quy trình, trước khi đo khí thải, cơ sở đăng kiểm phải kiểm tra sơ bộ tình trạng động cơ, dầu bôi trơn, nước làm mát, hiện tượng rò rỉ, tiếng kêu, rung động và các dấu hiệu bất thường khác. Nếu phương tiện không bảo đảm điều kiện an toàn hoặc có nguy cơ hư hỏng, việc kiểm tra phải dừng lại để chủ xe bảo dưỡng, sửa chữa trước khi tiếp tục kiểm định.

Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo Cục Đăng kiểm Việt Nam tăng cường hướng dẫn, kiểm tra và giám sát các cơ sở đăng kiểm; yêu cầu đăng kiểm viên thực hiện đúng quy trình, đúng thao tác, không gây khó khăn cho người dân, đồng thời không yêu cầu chủ phương tiện ký các cam kết mang tính hình thức hoặc làm phát sinh tâm lý lo ngại không cần thiết.

Đối với đề xuất áp dụng các phương pháp kiểm tra hiện đại hơn, Bộ Xây dựng cho biết thống nhất về định hướng đổi mới công nghệ kiểm định. Một số giải pháp như khai thác dữ liệu chẩn đoán của xe, kiểm tra hệ thống xử lý khí thải hoặc sử dụng thiết bị đo chuyên dụng hiện đại được đánh giá có nhiều ưu điểm, đặc biệt đối với các dòng xe diesel thế hệ mới.

Tuy nhiên, việc áp dụng đồng bộ các phương pháp này cần có lộ trình phù hợp do đội xe đang lưu hành có nhiều chủng loại, nhiều đời xe với mức độ trang bị công nghệ khác nhau. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng cần chuẩn bị đồng bộ về thiết bị, cơ sở dữ liệu, nhân lực và hoàn thiện các quy định kỹ thuật.

Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục rà soát quy trình kiểm tra khí thải diesel theo hướng an toàn, minh bạch, dễ thực hiện; nghiên cứu phân loại phương pháp kiểm tra phù hợp với từng nhóm phương tiện và từng thế hệ công nghệ, đồng thời từng bước ứng dụng các phương pháp hiện đại hơn khi đáp ứng đủ điều kiện. Mục tiêu là vừa kiểm soát hiệu quả khí thải để bảo vệ môi trường, vừa bảo đảm an toàn phương tiện và quyền lợi chính đáng của người dân.