Lỗ kỷ lục năm 2025, Cảng Phước An 'mắc cạn' khi vận hành cảng lớn nhất Đồng Nai

heo đó, Tín Nghĩa sẽ góp

CTCP Dầu khí Đầu tư Khai thác Cảng Phước An (Mã: PAP) lỗ 504 tỷ đồng trong năm 2025.

Báo cáo tài chính quý IV của CTCP Dầu khí Đầu tư Khai thác Cảng Phước An (Mã: PAP) cho thấy công ty ghi nhận doanh thu thuần đạt 155 tỷ đồng, cao gấp khoảng 70 lần so với năm 2024. Tuy nhiên kết quả sau thuế công ty lỗ tới 504 tỷ đồng năm 2025 - mức thấp nhất trong lịch sử hoạt động của công ty.

Điều gì đang xảy ra với công ty này khi năm 2025, nhiều công ty cảng biển ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh, thậm chí một số công ty quản lý vận hành cảng còn báo lãi kỷ lục?

Những thách thức

CTCP Dầu khí Đầu tư Khai thác Cảng Phước An thành lập tháng 5/2008, vốn điều lệ khi đó 440 tỷ đồng, do ông Trần Ngọc Dũng làm Tổng Giám đốc.

Cảng Phước An được thành lập để thực hiện việc đầu tư dự án khai thác cảng tổng hợp Phước An theo thỏa thuận đầu tư giữa Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) và UBND tỉnh Đồng Nai. Trong đó, PVN góp 79,54% và phía UBND tỉnh Đồng Nai là Tổng công ty phát triển Khu công nghiệp (Sonadezi – SNZ) góp 17,05%; còn lại các cổ đông cá nhân góp 3,41%.

Theo đánh giá, vị trí của cảng Phước An nằm bên sông Thị Vải - tuyến hàng hải huyết mạch ra biển Đông, kết nối thuận tiện với hệ thống cao tốc, quốc lộ, đường thủy và chỉ cách Sân bay quốc tế Long Thành chưa đầy 30 km. Vì vậy, cảng Phước An hội tụ điều kiện lý tưởng để trở thành điểm nhấn chiến lược trong mạng lưới logistics đa phương thức của vùng kinh tế trọng điểm phía nam.

Với tổng vốn đầu tư 1 tỷ USD, cảng Phước An được quy hoạch xây dựng trên diện tích 164,4 ha và triển khai theo 3 phân kỳ. Trong đó, phân kỳ 1 đã hoàn thành và đưa vào khai thác từ tháng 10/2024, gồm 3 bến container dài 900 m, công suất 1,3 triệu TEU/năm.

Cảng Phước An được định hướng trở thành trung tâm logistics xanh của Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ, đồng thời là cầu nối quan trọng trong mạng lưới cảng phía nam.

Cảng Phước An đi vào vận hành phân kỳ 1 từ tháng 10/2024. Ảnh: Cảng Phước An.

Tuy nhiên, cảng Phước An khi đi vào hoạt động cũng đối mặt với cạnh tranh gay gắt. Khu vực lân cận đã có hệ thống cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải (hoạt động ổn định nhiều năm, hạ tầng đồng bộ, là cửa ngõ xuất nhập khẩu trọng yếu của khu vực châu Á). Trong khi đó, hạ tầng giao thông kết nối đường bộ tới Cảng Phước An chưa hoàn thiện, ảnh hưởng đến việc thu hút khách hàng.

Nói với báo chí, ông Lê Hoàng Hải - Ủy viên thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội - chỉ ra rằng hạn chế về hạ tầng giao thông kết nối với cảng Phước An đang là điểm nghẽn lớn, khi các tuyến đường dẫn vào cảng chưa được đầu tư đồng bộ, làm giảm hiệu quả khai thác.

Hiện việc ra vào cảng vẫn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào một tuyến đường duy nhất, tạo thế “độc đạo” trong lưu thông hàng hóa và làm giảm hiệu quả khai thác.

Vị trí khu cảng Phước An. Nguồn: Cảng Phước An.

Bên cạnh đó, thương mại toàn cầu biến động và các biện pháp thuế quan đối ứng của Mỹ với nhiều quốc gia cũng ảnh hưởng đến lưu lượng hàng hóa qua khu vực. Trong bối cảnh các cụm cảng Cái Mép - Thị Vải đã có lợi thế khách hàng ổn định, sự xuất hiện của cảng Phước An càng làm áp lực cạnh tranh tại khu vực Đông Nam Bộ thêm gia tăng.

Được kỳ vọng trở thành “siêu cảng” nhờ vị trí chiến lược tại Đồng Nai, nhưng việc vận hành đúng thời điểm thị trường biến động cùng cạnh tranh khốc liệt khiến triển vọng của cảng Phước An đang trở nên khó nhằn.

Tỷ lệ nắm giữ cổ phần liên tục bị pha loãng

Trong bối cảnh đó, Cảng Phước An đối diện với hàng loạt vấn đề nội tại. Ban đầu, nhà nước vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo cổ phần tại công ty nên có quyền phủ quyết mọi hoạt động.

Tuy nhiên, từ năm 2016, Cảng Phước An liên tiếp phát hành cổ phiếu riêng lẻ nhằm huy động vốn từ cổ đông, tăng vốn điều lệ, khiến quyền sở hữu của cổ đông nhà nước bị pha loãng đáng kể.

Từ vị thế chi phối, Tập đoàn PVN dần trở thành cổ đông không còn quyền quyết định, phải nhường “ghế nóng” cho nhóm nhà đầu tư bên ngoài. Giờ đây, cổ đông nhà nước là PVN chỉ còn nắm 15,08% trong tổng vốn góp 2.320 tỷ đồng, trong khi Công ty TNHH MTV Hoành Sơn là cổ đông lớn nhất sở hữu 17,3%.

Sự thay đổi này đã kéo theo nhiều khác biệt về quan điểm điều hành giữa các nhóm cổ đông. Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2024 và 2025, nhóm cổ đông đại diện 35 triệu cổ phiếu, tương ứng 15,08% vốn điều lệ, liên tục phủ quyết nhiều tờ trình quan trọng. Tuy nhiên, do không còn nắm quyền chi phối, các ý kiến này không đủ sức ngăn cản, khi nhóm cổ đông nắm tỷ lệ lớn hơn vẫn bỏ phiếu thông qua.

Mới đây, Cảng Phước An còn có kế hoạch chào bán riêng lẻ 125 triệu cổ phiếu với giá 13.610 đồng/cổ phiếu, huy động hơn 1.701 tỷ đồng, thời gian dự kiến năm 2026, sau khi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận.

Trong đó, Công ty sẽ phát hành cho 11 nhà đầu tư và tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư cá nhân sẽ dưới 5%, không phải cổ đông lớn và nhóm 11 nhà đầu tư này sẽ sở hữu 56,68% vốn điều lệ tại Cảng Phước An.

Và nếu phát hành thành công, PVN sẽ bị hạ tỷ lệ nắm giữ tại Cảng Phước An xuống 9,8% vốn, còn Công ty Hoành Sơn dự kiến giảm sở hữu về 11,26%.

Tỷ lệ cổ đông Nhà nước liên tục bị pha loãng sau nhiều lần huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu riêng lẻ của Cảng Phước An. Nguồn: Nghị quyết HĐQT.

Áp lực nợ vay và các khoản phải trả bí ẩn

Nhìn sâu vào tình hình kinh doanh và bức tranh tài chính của Cảng Phước An, số liệu cho thấy trước khi đưa phân kỳ 1 dự án cảng vào khai thác, Cảng Phước An đã trải qua 4 năm thua lỗ liên tiếp, từ năm 2021 - thời điểm lên UPCoM - đến năm 2024, nâng tổng lỗ lũy kế cuối năm 2024 lên 31 tỷ đồng.

Trong giai đoạn triển khai dự án cảng, nhờ vốn hóa chi phí lãi vay, công ty chưa phải ghi nhận chi phí tài chính lớn, giúp kết quả kinh doanh giảm áp lực.

Nhưng khi cảng chính thức đi vào vận hành từ quý IV/2024, bức tranh tài chính của Cảng Phước An bị “phơi bày”: song song với doanh thu, công ty buộc phải hạch toán thêm chi phí khấu hao tài sản cố định và chi phí lãi vay.

Báo cáo tài chính thể hiện cả năm 2025, doanh thu của Cảng Phước An gần 155 tỷ đồng, gấp 70 lần năm 2024. Trong khi đó giá vốn bị đội lên 346 tỷ khiến công ty lỗ gộp 191 tỷ. Đáng nói chi phí tài chính ghi nhận tăng đột biến 35 lần lên 278 tỷ đồng, là nguyên nhân chính đẩy công ty ghi nhận lỗ kỷ lục hơn 500 tỷ đồng năm vừa rồi.

Không những thế, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh ghi nhận thâm hụt cả năm qua tới hơn 1.900 tỷ đồng, gấp 6 lần mức âm 314 tỷ của năm 2024. Ngoài nguyên nhân do bỏ tiền chi trả cho người cung cấp hàng hóa dịch vụ hơn 1.400 tỷ thì Cảng Phước An còn ghi nhận dòng tiền âm mạnh từ việc “chi tiền khác cho hoạt động kinh doanh”.

Ngoài dòng tiền ra vì chi trả cho người cung cấp hàng hóa dịch vụ hơn 1.400 tỷ thì Cảng Phước An còn ghi nhận dòng tiền âm mạnh 973 tỷ từ việc “chi tiền khác cho hoạt động kinh doanh”. Nguồn: Báo cáo lưu chuyển tiền tệ năm 2025.

Cảng Phước An hiện đang giao dịch cổ phiếu trên UPCoM, báo cáo tài chính quý IV vừa rồi của công ty chỉ có 11 trang và không hề có phần thuyết minh cụ thể. Bí ẩn về hoạt động “chi tiền khác cho hoạt động kinh doanh” có thể sẽ được hé lộ trong báo cáo kiểm toán công bố sau này.

Để bù đắp cho thiếu hụt dòng tiền kinh doanh, Cảng Phước An đã đẩy mạnh vay nợ. Trong năm, công ty đã tăng cường vay mới thêm 1.032 tỷ đồng, trong khi chỉ trả được nợ gốc vay 156 tỷ, tương đương 15%.

Qua đó, tổng dư nợ vay của Cảng Phước An tại cuối năm đã "phình to" lên 5.600 tỷ đồng, tăng hơn 2.300 tỷ đồng so với đầu năm. Riêng số dư vay dài hạn lên tới 5.125 tỷ đồng.

Thuyết minh trên báo cáo soát xét bán niên cho thấy các khoản vay dài hạn của công ty đa số đến từ VietinBank với lãi suất được tính bằng lãi suất cơ sở cộng với biên độ 3,5% đến 4%/năm.

VietinBank đang áp dụng lãi suất cơ sở cho kỳ hạn trung và dài hạn là 5,5%/năm áp dụng từ tháng 12/2025. Như vậy lãi suất đi vay của Cảng Phước An cao nhất có thể chạm tới 9,5%/năm.

Tổng dư nợ vay của công ty đã gấp gần 2,9 lần vốn chủ sở hữu của công ty. Còn hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu (D/E) đã vượt 4,7 lần, cho thấy áp lực nợ phải trả của công ty đang rất lớn.

Ngoài vay tài chính, khoản mục nợ phải trả của công ty còn ghi nhận khoản phải trả ngắn hạn khác đột biến lên 2.771 tỷ đồng tại ngày 31/12/2025, gấp hàng chục lần con số 34 tỷ đầu năm.

Dù không thuyết minh nhưng đối chiếu trên báo cáo soát xét bán niên, khoản nợ phải trả khác tại ngày 30/6 này đến chủ yếu từ CTCP Phát triển Khu công nghiệp Tín Nghĩa (Mã: TIP) và nhóm các cổ đông.

Ngoài gánh hơn 5.000 tỷ đồng nợ vay, Cảng Phước An còn hàng nghìn tỷ đồng nợ phải trả khác. Nguồn: Báo cáo soát xét bán niên 2025.

Đây là khoản hợp tác đầu tư của Cảng Phước An với Tín Nghĩa theo hợp đồng từ năm 2022, có mục đích kinh doanh là hai bên cùng nhau đầu tư, xây dựng, khai thác và vận hành 1 phần đất trong Dự án KCN Phước An với tổng giá trị 2.066 tỷ đồng.

Theo đó, Tín Nghĩa sẽ góp vốn đầu tư xây dựng và nhận lại giá trị phí sử dụng hạ tầng với tỷ suất lợi nhuận tối thiểu là 12%/năm trên khu đất 60 ha.

Ngoài ra, Cảng Phước An còn các hàng trăm tỷ đồng phải trả khác đối với các bên liên quan, chủ yếu là đến từ nhóm cổ đông CTCP Đầu tư Xây dựng Tuấn Lộc – bên thi công công trình chính cho Cảng Phước An và đồng thời là công ty mẹ của cổ đông Hoành Sơn.

Phương Hằng