Lo mất việc, giới trẻ Trung Quốc dùng AI tự lập nghiệp
Thay vì tìm kiếm công việc ổn định tại các công ty, nhiều người chọn con đường tự chủ, linh hoạt và tận dụng công nghệ để giảm chi phí vận hành.
Trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh ngày càng gay gắt và nỗi lo mất việc vì trí tuệ nhân tạo (AI) gia tăng, ngày càng nhiều người trẻ Trung Quốc lựa chọn khởi nghiệp theo mô hình “công ty một người”, nơi phần lớn công việc được hỗ trợ hoặc vận hành bằng AI.
Xu hướng này đang lan rộng tại nhiều thành phố lớn như Thượng Hải, Tô Châu hay Thành Đô, phản ánh sự thay đổi trong tư duy nghề nghiệp của thế hệ lao động trẻ Trung Quốc: thay vì tìm kiếm công việc ổn định tại các công ty hay tập đoàn lớn, họ chọn con đường tự chủ, linh hoạt và tận dụng công nghệ để giảm chi phí vận hành.
Mô hình mới của thời đại AI
Chị Karen Dai, nhà sáng lập SoloNest tại Thượng Hải - một cộng đồng kết nối các doanh nhân độc lập - cho rằng “công ty một người” là sản phẩm điển hình của thời đại AI.
Chị Karen Dai, người sáng lập công ty một người SoloNest, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để thực hiện hầu hết các công việc. Ảnh: AFP
Theo chị Karen, trước đây việc tự điều hành doanh nghiệp gần như bất khả thi nếu không có đội ngũ nhân sự hỗ trợ. Người sáng lập phải cùng lúc đảm nhận tiếp thị, thiết kế, chăm sóc khách hàng, tài chính và nhiều khâu vận hành khác.
Tuy nhiên, với sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh, nhiều công việc hiện có thể được tự động hóa hoặc hoàn thành trong thời gian ngắn hơn đáng kể. Điều này giúp giảm mạnh rào cản gia nhập thị trường đối với những người muốn kinh doanh độc lập.
Thu nhập đáng kể từ kinh doanh độc lập
Tại một buổi gặp mặt cuối tuần do SoloNest tổ chức ở Thượng Hải, khoảng 20 người trong độ tuổi 20 và 30 đã tham gia thảo luận cách xây dựng mô hình kinh doanh cá nhân, tìm kiếm khách hàng và khai thác công cụ AI.
Một trong những người tham dự là anh Wang Tianyi, 26 tuổi, từng làm quản lý sản phẩm tại một công ty internet trước khi nghỉ việc năm 2025. Hiện nay, anh kiếm được tới 40.000 nhân dân tệ mỗi tháng nhờ sản xuất video quảng cáo bằng AI cho các doanh nghiệp.
Nhiều người trẻ tham gia thảo luận cách xây dựng mô hình kinh doanh cá nhân, tìm kiếm khách hàng và khai thác công cụ AI do SoloNest tổ chức. Ảnh: AFP
Theo anh Wang, nhờ khả năng hỗ trợ sáng tạo nội dung, thiết kế hình ảnh và xử lý dữ liệu, AI giúp các công ty siêu nhỏ đạt hiệu suất cạnh tranh hơn so với mô hình truyền thống.
Anh dự báo trong những năm tới, xu hướng làm việc độc lập sẽ tiếp tục gia tăng khi ngày càng nhiều lao động trẻ tìm kiếm sự linh hoạt thay vì gắn bó lâu dài với doanh nghiệp lớn.
“Ranh giới vô hình” tuổi 35
Một trong những nguyên nhân thúc đẩy xu hướng này là nỗi lo về cái gọi là “lời nguyền tuổi 35” - cụm từ phổ biến trên mạng xã hội Trung Quốc để chỉ tình trạng phân biệt tuổi tác trong tuyển dụng và sử dụng lao động.
Nhiều người cho rằng sau mốc 35 tuổi, cơ hội nghề nghiệp tại các ngành cạnh tranh cao như công nghệ, tài chính hay khu vực công bắt đầu thu hẹp.
Chị Karen Dai, năm nay 38 tuổi, cho biết nhiều lao động cảm nhận rõ áp lực này.
“Khi bước qua tuổi 35, dường như có một ranh giới vô hình. Doanh nghiệp sẽ đánh giá lại ai phù hợp để tiếp tục ở lại”, chị Karen nói.
Theo chị, chính nỗi lo này khiến nhiều người bắt đầu chuẩn bị phương án dự phòng từ sớm, thông qua xây dựng thương hiệu cá nhân hoặc tạo nguồn thu nhập độc lập.
Người trẻ Trung Quốc tham dự hội chợ việc làm tại Cáp Nhĩ Tân, tỉnh Hắc Long Giang ngày 1/4. Ảnh: CNS
Lo âu vì AI nhưng cũng phải học AI
Không chỉ lo ngại tuổi tác, nhiều lao động trẻ còn chịu sức ép từ nguy cơ AI thay thế việc làm.
Chị Wei Xin, 34 tuổi, từng làm công việc rà soát tài liệu tại một công ty tư vấn nước ngoài ở Thượng Hải, cho biết đã sớm nhận ra vị trí của mình có thể bị AI thay thế.
Trước khi điều đó xảy ra, chị đăng ký học sử dụng Gemini của Google, thử nghiệm tạo phiên bản kỹ thuật số của bản thân và sau đó chuyển sang làm nội dung trên mạng xã hội.
“Có một dạng lo âu mang tên AI”, chị chia sẻ. “Nếu không tiếp cận nó, tôi có thể sớm bị đào thải”.
Câu chuyện của chị Wei phản ánh tâm lý phổ biến trong giới trẻ Trung Quốc hiện nay: AI vừa là mối đe dọa, vừa là công cụ cần nắm bắt để tồn tại.
Sự hỗ trợ của chính quyền địa phương
Nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và giải quyết việc làm, nhiều địa phương Trung Quốc đã đưa ra chính sách hỗ trợ mô hình “công ty một người” (“One Person Company” - OPC).
Tháng 11/2025, thành phố Tô Châu cam kết đào tạo hơn 10.000 nhân lực cho mô hình OPC vào năm 2028, đồng thời đầu tư khoảng 700 triệu nhân dân tệ vào các lĩnh vực như robot AI, y tế và giao thông thông minh.
Tháng 3 năm nay, Thành Đô cũng công bố gói trợ cấp lên tới 20.000 nhân dân tệ cho sinh viên tốt nghiệp thành lập doanh nghiệp một người dựa trên AI.
Theo các chuyên gia, đây là giải pháp chi phí thấp để kích thích tinh thần khởi nghiệp và giảm áp lực thất nghiệp thanh niên.
Các đại biểu tham dự lễ ra mắt trung tâm OPC tại quận Bao'an, Thâm Quyến, ngày 13/1/2026. Ảnh: China Daily
Hiện Trung Quốc vẫn đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp cao trong nhóm tuổi 16-24, khiến việc tạo ra các mô hình việc làm linh hoạt trở thành ưu tiên của nhiều địa phương.
Cơ hội lớn nhưng không dễ dàng
Dù hấp dẫn về tính tự chủ, mô hình công ty một người cũng đối mặt không ít thách thức. Nhiều doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, duy trì doanh thu ổn định và mở rộng quy mô.
Anh Wang Tianyi cho rằng yếu tố quan trọng nhất trong tương lai không chỉ là khả năng tạo sản phẩm bằng AI, mà là biết cách bán sản phẩm đó ra thị trường.
Tuy nhiên, với nhiều người trẻ Trung Quốc, lựa chọn này vẫn mang ý nghĩa lớn hơn vấn đề thu nhập. Theo chị Karen Dai, điều khiến mô hình này hấp dẫn là cảm giác được kiểm soát cuộc sống và có cơ hội sáng tạo theo cách riêng.
Nhìn chung, trong bối cảnh việc làm truyền thống ngày càng bất định, AI đang giúp nhiều lao động trẻ Trung Quốc viết lại con đường nghề nghiệp của mình - dù phía trước vẫn còn không ít thử thách.
Tin nóng
Chính phủ ban hành Nghị định 141 sửa đổi chính sách thuế, trong đó có nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỉ đồng với hộ kinh doanh.
Cuộc họp cuối cùng của ông Powell trên cương vị Chủ tịch Fed có sự chia rẽ hiếm thấy về quan điểm lãi suất...
Thị trường căn hộ Đà Nẵng đang trải qua một chu kỳ tăng trưởng tốt, nơi giá bán, lợi suất cho thuê và kỳ vọng đầu tư cùng lúc tăng mạnh, tạo nên sức hút hiếm thấy với dòng vốn ngoại tỉnh.
Chủ tịch TP Đồng Nai cho rằng, trở thành TP trực thuộc Trung ương mở ra cơ hội phát triển lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu chứng minh năng lực quản trị, hiệu quả thực thi.
Trong bối cảnh khó khăn nội tại, Mỹ cân nhắc hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc để duy trì ưu thế hải quân, nhưng lo ngại về tự chủ và chuỗi cung ứng.
Hai doanh nghiệp lớn là Petrolimex và PVOIL đã chuẩn bị hàng nghìn m³ xăng sinh học E10 để cung ứng rộng khắp ra thị trường kể từ hôm nay 30/4.
Tin mới
Lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh chỉ đạo các đơn vị, địa phương tổ chức các hoạt động Hè 2026 cho thiếu nhi phải đi vào thực chất, tránh hình thức; ưu tiên tổ chức các lớp dạy bơi miễn phí và quan tâm chăm lo cho các thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn.
Lâm Đồng đang nỗ lực giữ vững môi trường an ninh, an toàn, tạo nền tảng để mỗi điểm đến luôn bình yên, thân thiện và đáng tin cậy trong mắt du khách.
Từ yêu cầu củng cố cơ sở, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh đến nhiệm vụ thúc đẩy phát triển ở vùng khó, Điện Biên đã tạo dấu ấn rõ nét khi thực hiện chủ trương biệt phái cán bộ về cơ sở. Bằng bản lĩnh, trách nhiệm và sự sâu sát thực tiễn, đội ngũ cán bộ biệt phái đã phát huy vai trò hạt nhân ở cơ sở, cùng cấp ủy, chính quyền tháo gỡ khó khăn, giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Hoàng Anh Gia Lai huy động thành công 2.000 tỷ đồng trái phiếu để rót vào các dự án trồng cà phê. Trái phiếu được bảo lãnh bởi Ngân hàng OCB.
Giá bạc thế giới hôm nay (30/4) có xu hướng giảm rõ rệt, trong khi giá trong nước duy trì trạng thái ổn định hơn nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ biến động quốc tế. Áp lực từ môi trường lãi suất cao tiếp tục là yếu tố chi phối chính, khiến dòng tiền có xu hướng rời khỏi kim loại quý như bạc.
Trở về từ chiến trường khói lửa, những cựu binh năm xưa vẫn chưa một lần rời 'trận tuyến' vì cộng đồng. Trong đời thường, họ tiếp tục lặng lẽ hiến đất mở đường, bền bỉ làm công tác dân vận, hay 'gieo vốn' giúp dân vượt khó. Mỗi việc làm tuy giản dị nhưng đang góp phần bồi đắp nên diện mạo Thủ đô văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định duy trì lãi suất ổn định trong bối cảnh nội bộ xuất hiện bất đồng sâu sắc và ông Jerome Powell phát tín hiệu tiếp tục ở lại.
Chính phủ ban hành Nghị định 125/2026/NĐ-CP về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong các cơ sở giáo dục đại học. Đây là một bước đi quan trọng nhằm tái cấu trúc hệ sinh thái nghiên cứu trong trường đại học, thúc đẩy gắn kết giữa đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.