Lo ngại về siêu động đất ở Indonesia và Nhật Bản

Một trận động đất tại Tây Java (Indonesia) vào năm 2022. Ảnh: Reuters.

Chỉ vài giờ sau địa chấn, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản phát đi cảnh báo đặc biệt về nguy cơ gia tăng các trận động đất mạnh từ 8 độ trở lên trong những ngày tới. Xác suất xảy ra “siêu động đất” được nâng lên 1%, cao hơn đáng kể so với mức thông thường 0,1%.

Diễn biến này diễn ra chỉ ít ngày sau khi Cơ quan Khí tượng, Khí hậu và Địa vật lý Indonesia (BMKG) phát cảnh báo mới về nguy cơ xảy ra một trận “megathrust” - siêu động đất có thể đạt tới 9 độ richter - tại khu vực Bali.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), “megathrust” là hiện tượng xảy ra khi một mảng kiến tạo bị kẹt tại đới đứt gãy bất ngờ trượt xuống dưới mảng kế cận, giải phóng năng lượng khổng lồ và gây ra những trận động đất cực mạnh. Bên cạnh đó, các trận động đất nhỏ hơn vẫn thường xuyên xuất hiện trong lớp vỏ hoặc các mảng kiến tạo phía dưới.

Các khu vực như Bali, Sumba và quần đảo Flores được dự báo có thể chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nếu kịch bản siêu động đất xảy ra.

Tuy nhiên, BMKG nhấn mạnh các cảnh báo hiện tại chỉ mang tính đánh giá rủi ro, không phải dự báo chính xác về thời điểm xảy ra động đất.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Động đất Quốc gia Indonesia, Bali nằm trong vùng có khả năng chịu tác động từ đới đứt gãy Sumba - một trong những điểm nóng tiềm ẩn nguy cơ megathrust. Dù vậy, các cảnh báo được đưa ra chủ yếu nhằm nâng cao nhận thức và khả năng ứng phó của cộng đồng.

Giới khoa học nhận định việc Indonesia hứng chịu một trận siêu động đất chỉ còn là vấn đề thời gian, song hiện chưa có công nghệ nào có thể dự báo chính xác thời điểm xảy ra.

Bản đồ nguồn động đất và nguy cơ năm 2024 của Indonesia đã xác định 14 “điểm nóng” megathrust quanh quần đảo, tăng so với 13 điểm vào năm 2017.

Trong đó, hai khu vực được đánh giá có nguy cơ cao và “quá hạn” xảy ra động đất lớn là eo biển Sunda - gần Bali, lần gần nhất rung chuyển vào năm 1757 - và khu vực Mentawai-Siberut, nơi trận động đất lớn cuối cùng xảy ra từ năm 1797.

Ngoài ra, Bali còn đối mặt nguy cơ sóng thần phát sinh từ các siêu động đất tại rãnh Nankai ngoài khơi Nhật Bản - một đới đứt gãy dài khoảng 900 km, nơi mảng biển Philippines đang chìm xuống dưới mảng Á-Âu.

Sóng lớn đánh vào bờ biển Nhật Bản sau cảnh báo sóng thần Một trận động đất mạnh 7,5 độ xảy ra ngoài khơi miền Bắc Nhật Bản trong chiều 20/4, theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), kéo theo cảnh báo sóng thần với độ cao có thể lên tới 3 m. Trận động đất xảy ra lúc 16h53 (giờ địa phương), tại vùng biển Thái Bình Dương ngoài khơi tỉnh Iwate. Dư chấn đủ mạnh để làm rung chuyển các tòa nhà lớn tại Tokyo, cách tâm chấn hàng trăm km.

Giới chức Indonesia cảnh báo nếu xảy ra động đất lớn tại khu vực này, sóng thần có thể lan rộng và ảnh hưởng tới lãnh thổ Indonesia.

Trong năm qua, Bali đã ghi nhận tới 547 trận động đất, cho thấy mức độ hoạt động địa chấn dày đặc tại khu vực.

Indonesia hiện được xem là quốc gia có hoạt động địa chấn mạnh nhất thế giới, trong khi Nhật Bản đứng thứ ba, theo dữ liệu cập nhật từ các tổ chức nghiên cứu địa chấn quốc tế.

Mới đây, một trận động đất 6 độ richter cũng đã xảy ra tại khu vực Bắc Trung Timor, tỉnh Đông Nusa Tenggara (Indonesia). Tâm chấn nằm cách khu vực này khoảng 67 km về phía tây bắc, ở độ sâu 31 km.

Cơ quan chức năng xác nhận trận động đất không gây nguy cơ sóng thần. Rung chấn mạnh nhất được ghi nhận tại Atambua, đạt cấp 3-4 theo thang cường độ Mercalli cải biên, khiến nhiều vật dụng rung lắc, cửa kính kêu cót két.

Hiện chưa có báo cáo chính thức về thương vong hay thiệt hại.