Ảnh vệ tinh phơi bày thảm họa dầu loang do xung đột Trung Đông

Các vết dầu loang được ghi nhận qua ảnh vệ tinh sau những đợt không kích giữa Iran và liên quân Mỹ - Israel nhằm vào cơ sở dầu khí và tàu thuyền trong khu vực, làm dấy lên cảnh báo về nguy cơ thảm họa môi trường nghiêm trọng.

Ảnh vệ tinh cho thấy mức độ tàn phá tại Vịnh Ba Tư, trong đó hệ sinh thái vốn mong manh đang chịu tác động nặng nề. Dầu tràn không chỉ gây ô nhiễm môi trường biển mà còn đe dọa trực tiếp đến đời sống và sinh kế của người dân ven bờ.

Một ảnh chụp ngày 7/4 cho thấy vết dầu loang kéo dài hơn 8 km tại eo biển Hormuz, gần đảo Qeshm của Iran. Theo bà Nina Noelle, người phát ngôn Greenpeace Đức, tàu Iran Shahid Bagheri đã bị rò rỉ dầu tại khu vực này sau khi trúng đòn tấn công của lực lượng Mỹ hôm 28/2.

Ảnh chụp ngày 7/4 cho thấy vết dầu loang gần đảo Qeshm của Iran. (Ảnh: Sentinel-2/Cơ quan Vũ trụ châu Âu)

Trong khi đó, một hình ảnh khác ghi nhận dầu loang quanh đảo Lavan sau khi một cơ sở dầu khí gần bờ bị tấn công ngày 7/4, sự việc mà truyền thông nhà nước Iran mô tả là do “kẻ thù” gây ra. Video lan truyền trên mạng xã hội và được CNN xác định vị trí cũng cho thấy đám cháy lớn bùng phát tại một nhà máy lọc dầu của Iran.

Ông Wim Zwijnenburg, trưởng dự án tại tổ chức hòa bình PAX của Hà Lan, nhận định vụ việc tại Lavan là một tình trạng khẩn cấp môi trường nghiêm trọng.

Theo ông, ít nhất 5 địa điểm trên đảo Lavan bị hư hại, kéo theo các vết dầu loang lan rộng ra xung quanh và rò rỉ ra biển. Ông cho biết dầu hiện đã lan tới đảo Shidvar, một khu vực được bảo vệ, không có người ở nhưng là nơi sinh sống của nhiều loài quý hiếm.

Dầu loang quanh đảo Lavan của Iran, theo ảnh vệ tinh chụp ngày 10/4. (Ảnh: Sentinel-2/Cơ quan Vũ trụ châu Âu)

Đảo Shidvar là đảo san hô nằm cách Lavan khoảng 1,6 km về phía đông, nổi tiếng với hệ sinh thái đa dạng, bao gồm rùa biển và các loài chim biển.

Ảnh vệ tinh cũng ghi nhận các vết dầu loang ngoài khơi Kuwait ngày 6/4. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở nhiên liệu và hóa dầu tại một số quốc gia vùng Vịnh, trong đó có Kuwait, nhằm đáp trả vụ tấn công vào một tổ hợp hóa dầu ở tây nam Iran.

Trong kịch bản xấu nhất, các vụ tràn dầu có thể ảnh hưởng đến hàng nghìn người, đặc biệt là cư dân ven biển Iran, khi nguồn cá, vốn là nguồn thực phẩm và thu nhập chính, bị ô nhiễm, ông Zwijnenburg cảnh báo.

Dầu loang cũng đe dọa nhiều loài sinh vật biển như rùa, cá heo và cá voi do nguy cơ nuốt phải hoặc mắc kẹt trong dầu. Ngoài ra, các vết dầu có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các nhà máy khử mặn, nguồn cung cấp nước sạch cho gần 100 triệu người trong khu vực.

Dầu loang ngoài khơi Kuwait, theo ảnh vệ tinh chụp ngày 6/4. (Ảnh: Sentinel-2/Cơ quan Vũ trụ châu Âu)

Hiện chưa thể đánh giá đầy đủ mức độ thiệt hại, song giới chuyên gia lo ngại nguy cơ xảy ra thảm họa sinh thái, đặc biệt nếu các tàu chở dầu tiếp tục bị tấn công. Theo Greenpeace Đức, khoảng 75 tàu chở dầu cỡ lớn đang hoạt động tại khu vực Vịnh, với tổng lượng dầu thô gần 19 tỷ lít.

Bà Noelle nhấn mạnh tràn dầu có thể gây "tác động trên diện rộng đến toàn bộ hệ sinh thái, từ vi sinh vật đến cá, chim và rùa biển, đặc biệt là các loài phụ thuộc vào hệ sinh thái rừng ngập mặn".

Việc xử lý dầu tràn gặp nhiều khó khăn do địa hình phức tạp, khó tiếp cận và điều kiện làm việc khắc nghiệt. Trong bối cảnh xung đột vẫn tiếp diễn, khả năng triển khai các biện pháp ứng phó và làm sạch gần như không khả thi.