Lo thí sinh bớt cơ hội nếu siết phương thức xét tuyển

Thí sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Ảnh: Đinh Hà.

Chiều 21/9, tại trường Đại học Thủy Lợi, Bộ GD&ĐT tổ chức tọa đàm xin ý kiến các trường đại học về dự thảo thông tư sửa đổi một số quy định về giáo dục đại học.

Liên quan đến dự thảo quy chế tuyển sinh, Bộ GD&ĐT dự kiến năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo chỉ được được áp dụng ba phương thức tuyển sinh, không bao gồm xét tuyển thẳng và xét nhóm cử tuyển. Từ năm 2028, các trường chỉ được dùng một phương thức tuyển sinh với một ngành, chương trình. Ở cấp cơ sở đào tạo, dự thảo vẫn quy định sử dụng tối đa 5 phương thức.

Băn khoăn siết phương thức

Bày tỏ băn khoăn về đề xuất chỉ dùng một phương thức xét tuyển mỗi ngành, PGS.TS Trần Anh Dũng, Trưởng Phòng Đào tạo trường Đại học Hàng hải Việt Nam, cho biết hiện nay, rất nhiều trường vẫn sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT làm phương thức chính cho tất cả ngành và chương trình đào tạo.

Các phương thức khác được đưa vào chủ yếu nhằm mục đích bổ trợ, giúp tăng chất lượng nguồn tuyển cũng như tăng cơ hội trúng tuyển cho thí sinh.

Do đó, theo ông Dũng, từ năm 2028, nếu chỉ cho phép mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo sử dụng một phương thức xét tuyển, nhiều trường buộc phải chọn phương thức chính là điểm thi tốt nghiệp THPT. Khi đó, quy định cho phép mỗi cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh sẽ không còn nhiều ý nghĩa.

TS Nguyễn Thị Thu Hà, Phó hiệu trưởng trường Đại học Thăng Long, chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Ngọc Trang.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Thị Thu Hà, Phó hiệu trưởng trường Đại học Thăng Long, nhận định việc giảm số lượng phương thức với từng ngành/chương trình là hợp lý, tránh việc một chương trình dùng quá nhiều phương thức, gây ảnh hưởng đến chất lượng đầu vào.

Tuy nhiên, bà Hà cho rằng cần xem xét lại việc áp dụng một phương thức từ năm 2028. Bà lấy ví dụ với phương thức xét điểm đánh giá năng lực/tư duy, số thí sinh tham gia các kỳ thi này không nhiều. Các trường tự tổ chức thi sẽ tuyển đủ chỉ tiêu của họ, số còn lại mới chia đều cho các cơ sở đào tạo khác.

Nếu mỗi ngành chỉ được chọn một phương thức, các trường sẽ không dám mạo hiểm chọn xét điểm đánh giá năng lực vì sợ không tuyển đủ chỉ tiêu. Khi các trường không chọn, thí sinh thi đánh giá năng lực sẽ mất đi cơ hội, còn nhà trường cũng bỏ lọt nguồn tuyển chất lượng cao.

Hay với phương thức xét tuyển học bạ, nếu chỉ được chọn một phương thức, các trường từ tốp giữa trở xuống có thể sẽ chọn phương thức này làm giải pháp an toàn. Điều này sẽ làm giảm chất lượng đầu vào.

Do đó, bà Hà đề nghị nên quy định tối đa ba phương thức tuyển sinh hoặc ổn định ở hai phương thức cho mỗi ngành/chương trình thay vì một.

Bên cạnh đó, bà Hà nêu vấn đề đối với một cơ sở đào tạo có nhiều ngành đặc thù, việc giới hạn tối đa 5 phương thức cho một trường có thể gây hạn chế, không tuyển đủ thí sinh cho các chương trình. Do đó, phó hiệu trưởng đề xuất số lượng phương thức tối đa của một cơ sở đào tạo nên linh hoạt (có thể là 5, 6 hoặc 7 phương thức), dựa trên số liệu thống kê các năm gần đây.

Chung góc nhìn, TS Trương Đại Lượng, Phó hiệu trưởng trường Đại học Văn hóa Hà Nội, cho rằng việc Bộ GD&ĐT tạo quy định còn một phương thức là quá hẹp.

Nhìn lại năm 2026, khi tất cả phương thức bắt buộc phải quy về cùng một thang điểm, việc quy đổi này đã dẫn đến sự mất công bằng giữa các phương thức khác nhau. Vì vậy, việc áp dụng một phương thức từ năm 2028 "là quá khó với các trường và làm hạn chế cơ hội của thí sinh". Ông Lượng đề xuất mỗi ngành tối thiểu phải có hai phương thức xét tuyển.

Để đảm bảo tính công bằng và giúp các trường có thêm phương thức xét tuyển phù hợp, ông Lượng gợi ý có thể lấy điểm riêng cho từng phương thức (không quy về điểm chung) hoặc phân bổ chỉ tiêu riêng cho từng phương thức.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT. Ảnh: Ngọc Trang.

Bộ GD&ĐT nói gì?

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT, ghi nhận ý kiến của các trường và sẽ báo cáo lãnh đạo Bộ GD&ĐT.

Theo vụ trưởng, về mục tiêu, việc giảm phương thức nhằm đơn giản hóa, giảm tải áp lực và đảm bảo sự công bằng cho thí sinh. Bên cạnh đó, việc thu gọn số lượng phương thức còn giúp công tác quy đổi và tính toán độ lệch giữa các phương thức trở nên chặt chẽ, tương đồng hơn.

Trước đó, tối 17/9, ông Thảo cho biết trong giai đoạn 2022-2026, các điều chỉnh về tuyển sinh như bỏ xét tuyển sớm, quy đổi tương đương, giới hạn số phương thức, quy định ngưỡng đầu vào và mức điểm cộng tối đa đã tạo chuyển biến tích cực. Đặc biệt, với các kỳ thi có bảng quy đổi chính thức, khoảng cách với điểm thi tốt nghiệp THPT đã giảm từ 2,6 xuống 1,2.

Tuy nhiên, sự tương đương chưa đồng đều, thống kê cho thấy hơn 2.000 chương trình (hơn 40%) sử dụng từ hai phương thức trở lên có chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên. Điểm học bạ trong cùng mã ngành cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT "khá xa".

"Khi các thang đo chưa thực sự tương đương, việc chia một ngành thành nhiều cửa xét tuyển có thể làm thí sinh cùng năng lực được đối xử khác nhau", ông Thảo đánh giá.

Vụ trưởng khẳng định quy định giảm phương thức không bắt buộc tất cả trường phải dùng chung một loại điểm thi. Các trường vẫn tự chủ lựa chọn phương thức phù hợp nhất cho từng ngành.