Lộ trình áp dụng mức phạt mới trong các lĩnh vực giao thông, trật tự đô thị, cư trú

Thượng tá, Tiến sỹ Nguyễn Bá Ngự, Phó Trưởng phòng Tham mưu, CATP Hà Nội

Theo Thượng tá, Tiến sỹ Nguyễn Bá Ngự, Phó Trưởng phòng Tham mưu CATP Hà Nội cho biết, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026) có ý nghĩa chính trị - xã hội đặc biệt quan trọng, tạo hành lang pháp lý vượt trội để xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô trong kỷ nguyên mới, thể hiện sự ổn định, tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô trong thời đại mới.

Có thể khẳng định rằng, Luật Thủ đô 2026 ra đời đã kịp thời thể chế hóa những chủ trương, chính sách lớn của Đảng theo tinh thần Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, các nghị quyết trụ cột của Quốc hội, Bộ Chính trị (như Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô; Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới và quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm), Nghị quyết đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ XVIII… Đây không đơn thuần là một đạo luật, mà là một “đòn bẩy chiến lược”, giải quyết bài toán về cơ chế đặc thù mà Hà Nội đã trăn trở bao lâu, trong đó, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong tư duy quản trị Thủ đô trong kỷ nguyên mới tập trung với 03 nhóm đột phá lớn gồm: (1) Đột phá về thể chế; (2) Đột phá về tư duy phát triển; (3) Đột phá về không gian phát triển.

1. Lý do cần tham mưu HĐND ban hành “Nghị quyết về mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội”

1.1. Tình hình triển khai thi hành pháp luật về xử phạt VPHC trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội

Sau 06 tháng triển khai thực hiện Nghị định số 282/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình. Về cơ bản Nghị định 282/2025/NĐ-CP đã nâng mức phạt các hành vi vi phạm trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, tuy nhiên, với đặc thù của Thủ đô tốc độ đô thị hóa nhanh, số lượng dân cư đông, biến động dân cư phức tạp và trình độ dân trí cao, đòi hỏi tính thực thi pháp luật “tiên phong nhất”, tính “răn đe pháp luật và tuyên truyền pháp luật cao nhất”, trong khi đó một số hành vi vi phạm quy định về đăng ký quản lý cư trú; cấp, quản lý ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện... mức tiền phạt tiền còn thấp, chưa đủ sức răn đe đối với cá nhân, tổ chức vi phạm.

1.2. Tình hình triển khai thi hành pháp luật về xử phạt VPHC trong lĩnh vực xuất cảnh nhập cảnh, quá cảnh, cư trú và đi lại

Sau khi bỏ Công an cấp huyện, Công an cấp xã vừa sắp xếp tổ chức, lực lượng làm công tác quản lý người nước ngoài (NNN) còn mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Công tác trao đổi, chia sẻ thông tin và kiểm tra hậu kiểm của các sở, ban, ngành trong Thành phố còn hạn chế, bất cập. Ý thức chấp hành việc khai báo tạm trú cho NNN của các Cơ sở lưu trú còn hạn chế. Trong khi đó, công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định về quản lý NNN cư trú và trách nhiệm của các cá nhân, đơn vị liên quan theo Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của NNN tại Việt Nam còn chưa được thường xuyên, liên tục. Dẫn đến nhiều cơ sở lưu trú không thông báo cho cơ quan Công an về việc NNN thuê nhà đã quá hạn tạm trú để xử lý theo quy định. Mặt khác, quy định mức xử phạt đối với một số hành vi vi phạm trong lĩnh vực này còn nhẹ, không đủ tính răn đe đối với NNN và chủ cơ sở lưu trú. Việc này có thể dẫn đến việc che giấu hành vi vi phạm pháp luật khác của NNN hoặc vì lợi nhuận mà bỏ qua các lỗi vi phạm khác của NNN.

1.3. Tình hình triển khai thi hành pháp luật về xử phạt VPHC trong lĩnh vực giao thông đường bộ

Sau hơn 01 năm triển khai thi hành Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, tại một số địa bàn vẫn còn tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, vi phạm biển quảng cáo, tái diễn chợ cóc và kinh doanh tự phát, Công an Thành phố đã triển khai quyết liệt, chủ động các giải pháp về trật tự đô thị trong bối cảnh Thành phố thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp nhằm tạo thế chủ động các xã, phường trong công tác quản lý địa bàn, tăng cường công tác trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm kéo dài, tuy nhiên, nhiều nội dung còn gặp phải khó khăn, vướng mắc về cơ sở pháp lý và thực tiễn trong quá trình triển khai như: chợ cóc tái hoạt động, xe đẩy hàng rong, phát triển giao thông tĩnh và mở rộng ứng dụng Camera AI trong quản lý đô thị,... Mặt khác, mức tiền phạt đối với những hành vi này còn thấp, chưa đủ sức răn đe đối với cá nhân, tổ chức vi phạm, như: hành vi “Dùng xe đẩy làm quầy hàng lưu động trên đường gây cản trở giao thông”, có mức tiền phạt theo quy định tại Nghị định số 168/2024/NĐ-CP là từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng; Hành vi “Bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường, trên vỉa hè các tuyển phố có quy định cấm bán hàng”, có mức tiền phạt theo quy định tại Nghị định số 168/2024/NĐ-CP là từ 200.000 đồng đến 250.000 đồng...

Trên cơ sở đó, việc ban hành Nghị quyết quy định về mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội và một số lĩnh vực khác có liên quan trên địa bàn thành phố Hà Nội là cần thiết và bảo đảm đúng thẩm quyền nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cá nhân, tổ chức, đồng thời giữ vững an ninh, trật tự, an toàn xã hội, góp phần rút ngắn thời gian, quá trình giải quyết “05 điểm nghẽn” trên địa bàn Thủ đô trong đó trọng tâm vấn đề trật tự đô thị, ùn tắc giao thông. Việc xây dựng chính sách quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính trên địa bàn Thành phố cao hơn nhưng không quá 02 (hai) lần mức tiền phạt chung và thẩm quyền phạt tiền tương ứng do Chính phủ quy định đối với các hành vi vi phạm hành chính tương ứng trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, giao thông đường bộ là phù hợp theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 14 Luật Thủ đô 2026.

2. Quá trình tham mưu, xây dựng và ban hành Nghị quyết số 56 của HĐND Thành phố

2.1. Ngày 19/5/2026, Công an Thành phố đã có Tờ trình số 259/TTr-CAHN-TM báo cáo đề xuất cho ý kiến về nội dung tham mưu, xây dựng Nghị quyết của HĐND Thành phố gửi đồng chí Đỗ Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND Thành phố. Cùng ngày, Công an Thành phố đã dự thảo các Văn bản gửi các Cục nghiệp vụ trực thuộc Bộ Công an có liên quan, các cơ quan, đơn vị xin ý kiến góp ý hồ sơ dự thảo Nghị quyết và phối hợp với Trung tâm thông tin điện tử của UBND Thành phố để đăng tải dự thảo lấy ý kiến quần chúng nhân dân Thủ đô và thực hiện truyền thông về Nghị quyết theo quy định.

2.2. Trên cơ sở ý kiến góp ý của các cơ quan, đơn vị, cá nhân, Công an Thành phố đã hoàn thiện dự thảo Hồ sơ Nghị quyết và trình UBND Thành phố, Ban Pháp chế HĐND Thành phố để tổ chức thẩm tra theo quy định.

2.3. Ngày 15/6/2026, tại kỳ họp Thứ Tư (kỳ họp chuyên đề), HĐND Thành phố khóa XVII đã thông qua “Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND quy định về mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội (thực hiện điểm b khoản 1 Điều 14 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16)”, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026. Theo đó, Nghị quyết quy định mức tiền phạt áp dụng đối với 28 hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội được quy định tại 02 Nghị định: (1) Nghị định số 282/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình (gồm 24 hành vi); (2) Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe (gồm 04 hành vi). Cụ thể:

- 12 hành vi vi phạm quy định về đăng ký quản lý cư trú: có 08 hành vi có mức tiền phạt sau khi tăng là từ 3 triệu đến 6 triệu đồng; 04 hành vi có mức tiền phạt sau khi tăng là từ 6 triệu đến 12 triệu đồng.

- 2 hành vi vi phạm quy định về cấp, quản lý, sử dụng thẻ căn cước công dân, thẻ căn cước, căn cước điện tử hoặc giấy chứng nhận căn cước, có mức tiền phạt sau khi tăng là từ 3 triệu đến 6 triệu đồng.

- 1 hành vi vi phạm quy định về quản lý ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự, có mức tiền phạt sau khi tăng là từ 15 triệu đến 30 triệu đồng.

- 2 hành vi vi phạm các quy định về thi hành các biện pháp xử lý hành chính, có mức tiền phạt sau khi tăng là từ 1 triệu đến 2 triệu đồng.

- 7 hành vi vi phạm các quy định về xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh, cư trú và đi lại:

Trong đó có 3 hành vi vi phạm liên quan đến cơ sở lưu trú, có mức tiền phạt từ 6 triệu đến 40 triệu; 3 hành vi vi phạm liên quan hộ chiếu, giấy thông hành, có mức tiền phạt sau khi tăng từ 1 đến 10 triệu đồng; 1 hành vi vi phạm liên quan mời, bảo lãnh cho người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú.., có mức tiền phạt sau khi tăng là từ 30 triệu đến 37,5 triệu đồng.

- 4 hành vi vi phạm thuộc nhóm hành vi giao thông đường bộ liên quan trật tự đô thị; dừng, đỗ xe có mức tiền phạt sau khi tăng từ 200 nghìn đồng đến 6 triệu đồng.

Trong quá trình xây dựng Nghị quyết số 56 của HĐND Thành phố, Công an Thành phố đã tổ chức tuyên truyền, 2 lần lấy ý kiến Nhân dân về các hành vi vi phạm dự kiến nâng cao mức tiền phạt; đồng thời, ban hành Kế hoạch số 237/KH-CAHN-PV01 ngày 12/5/2026 về Cao điểm tuyên truyền, phổ biến, tập huấn và bồi dưỡng Luật Thủ đô năm 2026 và các văn bản thi hành Luật Thủ đô của Công an Thành phố.