Loài cá quen thuộc ở quê 'tốt hơn cá hồi', xưa giá rẻ như cho nay thành đặc sản 60.000 đ/kg, tốt cho sức khỏe

Nhắc đến omega-3, người ta thường nghĩ ngay đến cá hồi hay các loại cá biển đắt đỏ. Thực tế, cá mè, đặc biệt là phần mỡ của cá mè, lại là nguồn omega-3 dồi dào không kém.

Cá mè còn được gọi bằng những cái tên dân dã như liên ngư, bạch cước liên hay phường ngư. Thân cá dẹp, phủ lớp vảy trắng mỏng, đầu hơi nhọn, khi trưởng thành có thể dài 35–50 cm, nặng trung bình 2–5 kg, thậm chí có những con đạt kích cỡ lớn hơn nhiều nếu được nuôi trong điều kiện thuận lợi.

Ưu thế lớn của cá mè nằm ở khả năng thích nghi bền bỉ. Chúng sinh sống tốt ở ao, hồ, sông suối, kênh rạch hay cả những vùng đầm lầy nước đứng. Nhờ tận dụng được nguồn thức ăn tự nhiên như tảo và sinh vật phù du, cá mè thường được nuôi ghép trong nhiều mô hình nông nghiệp, giúp người dân vừa cải thiện thu nhập vừa tận dụng hiệu quả mặt nước.

Trên thị trường hiện nay, cá mè phổ biến nhất là mè trắng và mè hoa. Mè trắng có kích thước vừa phải, trọng lượng thường dao động từ dưới 1 kg đến khoảng 3 kg mỗi con. Trong khi đó, mè hoa lại nổi bật với thân hình to lớn, có con nặng đến hàng chục kg. Nhờ thớ thịt săn chắc, béo và phần mỡ dày, cá mè hoa ngày càng được người tiêu dùng săn đón, đặc biệt trong các bữa tiệc hay mâm cỗ gia đình.

Có thời gian cá mè rơi vào cảnh “được mùa mất giá”. Mùi tanh đặc trưng khiến nhiều người e ngại, dù nguồn cá ngoài tự nhiên và nuôi trồng khá dồi dào. Nhưng theo thời gian, khi ẩm thực ngày càng phong phú và kiến thức dinh dưỡng được chú ý hơn, cá mè dần được nhìn nhận lại. Thịt cá mềm, vị ngọt tự nhiên, đặc biệt phần mỡ chứa nhiều omega-3 – dưỡng chất tốt cho tim mạch và não bộ – giúp cá mè không còn lép vế so với nhiều loại cá biển đắt đỏ.

Theo kinh nghiệm của các tiểu thương và người nội trợ lâu năm, bí quyết để cá mè bớt tanh nằm ở khâu sơ chế. Chỉ cần làm sạch lớp màng đen trong bụng, rửa kỹ với gừng, sả, rượu trắng hoặc nghệ, mùi tanh giảm đi rõ rệt. Khi được nấu đúng cách, cá mè lại thơm béo, xương không quá nhiều dăm như nhiều người vẫn nghĩ. Nhờ đó, loài cá này góp mặt trong hàng loạt món ăn quen thuộc như cá mè hấp bia, cá mè om dưa, canh chua cá mè, cá mè kho riềng hay lẩu cá mè đậm đà.

Hiện nay, cá mè được bán với mức giá khá dễ chịu, phổ biến khoảng 60.000–70.000 đồng/kg, phù hợp với túi tiền của nhiều gia đình. Cá cỡ 4–5 kg được ưa chuộng nhất vì thịt dày, ít tanh, chế biến món gì cũng ngon, đặc biệt là phần đầu cá nấu canh chua thanh mát.

Trong 100 g thịt cá mè (tùy loại) cung cấp khoảng 144 kcal, chứa 15,3–15,4 g protein, 2,2–9,1 g chất béo và khoảng 4,7 g carbohydrate. Cá mè còn giàu khoáng chất như canxi (82 mg), phốt pho (18 mg), sắt (0,8 mg), kali (229 mg), cùng nhiều vi chất quan trọng khác như selen, natri và các vitamin nhóm B (B1, B2), vitamin D, E.

Những tác dụng của cá mè đối với sức khỏe

Giàu omega-3 tốt cho tim mạch và não bộ

Cá mè chứa lượng omega-3 đáng kể, giúp điều hòa cholesterol máu bằng cách giảm triglycerid và LDL xấu, đồng thời tăng HDL tốt, từ đó hạn chế nguy cơ xơ vữa động mạch. Các axit béo EPA và DHA còn đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường trí nhớ, hỗ trợ phát triển não bộ và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức ở người cao tuổi. Ngoài ra, omega-3 cũng có tác dụng chống viêm tự nhiên, đặc biệt có lợi cho người mắc viêm khớp hay các bệnh viêm mạn tính.

Hỗ trợ tiêu hóa, giảm phản ứng viêm

Nhiều nghiên cứu cho thấy omega-3 trong cá mè giúp kiểm soát tình trạng viêm mạn tính – nguyên nhân liên quan đến các bệnh như tim mạch, viêm khớp và một số bệnh ung thư. Bên cạnh đó, thịt cá mè mềm, ít xơ, dễ tiêu hóa, phù hợp với người già và trẻ nhỏ, giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất hiệu quả mà không gây áp lực lên hệ tiêu hóa.

Nguồn protein chất lượng cao cho cơ thể

Cá mè cung cấp protein hoàn chỉnh với đầy đủ các axit amin thiết yếu, cần thiết cho quá trình xây dựng và tái tạo cơ bắp, mô và tế bào. Nhờ đó, cá mè giúp duy trì sức khỏe cơ thể, hỗ trợ phục hồi sau vận động, chống teo cơ ở người cao tuổi và đáp ứng nhu cầu phát triển của trẻ em.

Bổ sung vitamin và khoáng chất thiết yếu

Ngoài omega-3 và protein, cá mè còn giàu vitamin và khoáng chất như vitamin D, B12, selen… giúp tăng khả năng hấp thu canxi, củng cố xương răng, hỗ trợ tạo máu, tăng cường miễn dịch và bảo vệ tế bào trước quá trình oxy hóa. Đây là nguồn dinh dưỡng tự nhiên, dễ tiếp cận và mang lại nhiều lợi ích lâu dài cho sức khỏe.

H.A/PNPL