Loại quả có tên khiến nhiều người ngượng đỏ mặt, xưa hái vứt đi nay bán 50.000 đồng/kg, trồng một lần thu hoạch nhiều năm

Ở những vùng quê Việt Nam, cây mít vốn rất quen thuộc, thường được trồng trong vườn nhà hoặc ven hàng rào. Ngoài những quả mít chín thơm ngọt, cây còn cho một loại quả non có tên gọi khá đặc biệt là "dái mít". Nghe tên lần đầu, không ít người bật cười hoặc cảm thấy ngượng ngùng, nhưng với những người lớn lên ở nông thôn, đây lại là món ăn gắn liền với ký ức tuổi thơ.

Dái mít thực chất là những quả mít còn rất non, kích thước nhỏ, chưa phát triển hoàn chỉnh. Chúng thường xuất hiện khi cây mít ra hoa, đậu quả. Để cây tập trung dinh dưỡng nuôi những quả lớn, người trồng thường tỉa bớt những quả nhỏ, kém phát triển.

Trước kia, loại quả này gần như không có giá trị thương mại. Nhiều gia đình hái bỏ hoặc tận dụng làm món ăn chơi. Thế nhưng, theo thời gian, dái mít dần được biết đến như một nguyên liệu đặc sản, xuất hiện trong nhiều món ăn dân dã và được một bộ phận người tiêu dùng thành thị tìm mua.

Ở những vùng quê Việt Nam, cây mít vốn rất quen thuộc

Từ thứ quả non bị hái bỏ đến đặc sản có giá 50.000 đồng/kg

Khác với mít chín có múi vàng, vị ngọt và mùi thơm đặc trưng, dái mít có lớp vỏ xanh, gai còn nhỏ, phần ruột trắng ngà và tương đối đặc. Khi ăn, loại quả này có vị nhạt, hơi chát nhưng giòn, bùi, tạo cảm giác khá lạ miệng.

Ngày trước, mỗi khi cây mít ra nhiều quả, người dân thường hái những quả non đem về chế biến. Đơn giản nhất là gọt vỏ, thái miếng rồi chấm với muối ớt. Vị giòn bùi của mít non kết hợp với vị cay, mặn của gia vị tạo nên món ăn vặt quen thuộc của nhiều thế hệ trẻ em nông thôn.

Ngoài cách ăn với muối ớt, dái mít còn được dầm nước mắm, trộn nộm cùng rau thơm, lạc rang và nước mắm chua ngọt. Tùy từng vùng miền, người dân cũng sử dụng mít non để kho, xào, nấu canh hoặc kết hợp với đậu phụ, nấm trong các món chay.

Mít non chấm muối ớt là món ăn vặt quen thuộc của nhiều thế hệ trẻ em nông thôn.

Điểm đặc biệt của dái mít là khả năng thấm gia vị khá tốt. Khi được sơ chế đúng cách, phần thịt quả vẫn giữ được độ giòn, chắc. Nếu nấu chín lâu hơn, mít non trở nên mềm nhưng không dễ bị nát, phù hợp với nhiều cách chế biến.

Từ nguyên liệu từng ít được chú ý, dái mít hiện đã được bán trên thị trường. Giá tham khảo của loại quả tươi khoảng 20.000 đồng/kg, trong khi loại đã gọt vỏ, làm sạch có thể lên tới 50.000 đồng/kg, tùy thời điểm.

Mức giá này cho thấy sự khác biệt so với trước kia, khi dái mít chủ yếu được tận dụng trong gia đình chứ ít khi đem bán. Việc được sơ chế sẵn cũng giúp người mua tiết kiệm thời gian, nhất là những người muốn thưởng thức món ăn quê nhưng không quen xử lý nhựa mít.

Trồng một lần, cây cho quả nhiều năm

Một điểm đáng chú ý là dái mít không phải loại quả được trồng riêng để thu hoạch. Chúng xuất hiện tự nhiên trong quá trình cây mít ra hoa, đậu quả và thường được thu hái khi người trồng tiến hành tỉa quả.

Mít là cây ăn quả lâu năm, được trồng phổ biến ở nhiều địa phương từ Bắc vào Nam. Sau khi bước vào thời kỳ cho quả, cây có thể tiếp tục ra trái trong nhiều năm nếu được chăm sóc phù hợp.

Vị giòn bùi của mít non kết hợp với vị cay, mặn của gia vị tạo nên món ăn vặt hấp dẫn

Ở những vùng có khí hậu nóng ẩm, cây mít có thể ra hoa và đậu quả nhiều đợt trong năm. Tuy nhiên, lượng dái mít thu hoạch không cố định vì phụ thuộc vào mùa vụ, điều kiện sinh trưởng và số quả cần tỉa bỏ.

Dù có thể chế biến thành nhiều món ngon, dái mít cũng cần được sơ chế cẩn thận trước khi sử dụng. Do chứa nhiều nhựa, người làm thường thoa một lớp dầu ăn lên dao và tay để hạn chế nhựa bám dính. Sau khi gọt vỏ, mít non nên được thái nhỏ, ngâm nước muối loãng rồi rửa sạch.

Với những quả có vị chát rõ, có thể chần hoặc luộc sơ trước khi đem trộn nộm hay chế biến thành các món ăn khác. Công đoạn này giúp giảm vị chát và khiến món ăn dễ thưởng thức hơn.

Không sở hữu vẻ ngoài bắt mắt hay vị ngọt như mít chín, dái mít vẫn có sức hấp dẫn riêng nhờ hương vị dân dã và cách chế biến phong phú. Từ thứ quả non từng bị hái bỏ, loại đặc sản có tên gọi độc đáo này giờ đây đã có mặt trên thị trường, trở thành món ăn gợi nhớ ký ức làng quê đối với nhiều người.