Loại xăng mới sắp phủ kín thị trường, giảm phụ thuộc xăng khoáng

Đó là chia sẻ của ông Bùi Ngọc Bảo – Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam tại tọa đàm “Chủ động nguồn nguyên liệu, sẵn sàng cho lộ trình phối trộn và sử dụng nhiên liệu sinh học”, chiều 14/3 do báo Công Thương tổ chức.

Triển khai sớm xăng sinh học để giảm áp lực nguồn cung xăng khoáng

Ông Bảo cho biết, Chương trình nhiên liệu sinh học của Việt Nam đã được Chính phủ định hướng và triển khai từ rất sớm. Trong năm 2014-2015, chúng ta đã triển khai xăng E5 một cách rất đồng bộ trên phạm vi cả nước.

Theo lộ trình sau xăng E5 lẽ ra phải tiếp tục triển khai xăng E10 từ giai đoạn 2020-2022, nhưng chưa có sự phối hợp đồng bộ nên E10 bị chậm hơn so với kỳ vọng, ông chỉ rõ.

Ngoài xăng E5 hay E10, còn biodiesel như B5, B10. Thế nên, về ý nghĩa, nhiên liệu sinh học góp phần thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh và giảm phát thải khí nhà kính.

Điều đáng nói, với tỷ lệ phối trộn 5-10% như E5, E10, B5, B10, Việt Nam có thể giảm mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với một nền kinh tế vẫn có tỷ trọng nông nghiệp lớn như Việt Nam. Theo đó, chương trình nhiên liệu sinh học không chỉ tạo đầu ra cho nông sản như sắn, ngô, mà còn góp phần củng cố liên kết giữa nông nghiệp và công nghiệp chế biến.

Xăng E10 đang được bán thí điểm tại một số cửa hàng ở TPHCM. Ảnh: Nguyễn Huế

Ông Bảo cũng nhấn mạnh, nếu mỗi năm Việt Nam sử dụng khoảng 26-26,5 triệu m3/tấn xăng dầu, thì với tỷ lệ phối trộn 10%, lượng nhiên liệu hóa thạch được thay thế là rất đáng kể. Thậm chí, khi được triển khai tốt và tiến tới xăng E15, E20 hay B15, B20 như một số quốc gia đã làm, hiệu quả giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu sẽ còn rõ nét hơn nữa.

“Việt Nam hiện nay chỉ đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu xăng dầu trong nước, còn lại 70% phải nhập khẩu. Vì vậy, mọi chương trình giúp giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch đều có ý nghĩa chiến lược”, ông Bảo nhấn mạnh.

Về mức độ sẵn sàng triển khai phối trộn và bán xăng E10 trên toàn quốc, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam khẳng định các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã chuẩn bị từ lâu nhờ kinh nghiệm triển khai xăng E5.

Đến ngày 1/6 tới, khi E10 được áp dụng đồng bộ thay thế xăng khoáng, các doanh nghiệp sẽ phải cơ cấu lại hệ thống kỹ thuật, nguồn nguyên liệu, kế hoạch thị trường. Những doanh nghiệp không có sẵn cơ sở vật chất cũng đã chủ động làm việc với các đầu mối lớn để thuê dịch vụ pha chế, lưu trữ.

“Các doanh nghiệp hiện đều mong muốn đẩy nhanh lộ trình phân phối xăng E10 trên toàn quốc, nhằm giảm phụ thuộc vào xăng khoáng trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng trên thế giới”, ông Bùi Ngọc Bảo cho hay.

Ông Hồ Ngọc Linh, Phó Trưởng phòng Kỹ thuật xăng dầu của Petrolimex, cho biết từ tháng 8/2025, doanh nghiệp này đã tổ chức kinh doanh thí điểm xăng E10 tại TPHCM. Sau khi Thông tư 50 được ban hành, Petrolimex triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ đầu tư, hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật tại các kho pha chế, đến xây dựng kế hoạch chuyển đổi trong toàn hệ thống.

“Hiện nay, Petrolimex có 7 điểm kho pha chế sẵn sàng thực hiện pha chế xăng E10 trên phạm vi cả nước. Cùng với đó là mạng lưới hơn 2.800 cửa hàng xăng dầu, chúng tôi đã chuẩn bị điều kiện hạ tầng cần thiết và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp.

Trên thực tế, Petrolimex đang phấn đấu đẩy tiến độ sớm hơn so với lộ trình của Thông tư 50”, ông Linh cho biết.

Cần 1,1 triệu m3 ethanol để phối trộn xăng E10

Về nhu cầu ethanol, ông Linh cho biết, với hệ thống cửa hàng xăng dầu của Petrolimex, tập đoàn xác định nhu cầu ethanol (E100) phục vụ pha chế xăng sinh học E10 vào khoảng 45.000-50.000 m3/tháng.

Theo ông Linh, ngoài nguồn cung E100 nội địa, từ đầu tháng 3, Petrolimex đã chủ động đàm phán với các đối tác từ Mỹ, Singapore và Hàn Quốc để ký kết cả hợp đồng dài hạn lẫn ngắn hạn, bảo đảm nguồn E100 ổn định phục vụ pha chế xăng E10 và đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng được giao.

Ông Đỗ Minh Quân, đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết nhiên liệu sinh học sẽ được triển khai trên toàn quốc từ 1/6/2026.

Theo báo cáo của các thương nhân kinh doanh xăng dầu, tổng lượng xăng tiêu thụ năm 2025 khoảng 11,37 triệu m3. Do đó, khi chuyển sang sử dụng xăng sinh học theo lộ trình E10, ước tính lượng ethanol cần cho pha chế sẽ vào khoảng 1,1 triệu m3.

Hiện Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất cồn, nếu hoạt động tối đa theo công suất thiết kế, sản lượng có thể đạt khoảng 400.000-500.000 m3, tương đương đáp ứng khoảng 40% nhu cầu E100 trong nước. Như vậy, trong giai đoạn đầu triển khai lộ trình, nước ta vẫn phải nhập khẩu khoảng 60% ethanol.

Bộ Công Thương đang phối hợp với các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp để hỗ trợ nhập khẩu ethanol, đồng thời thúc đẩy khôi phục các nhà máy hiện còn đóng cửa hoặc chưa vận hành hết công suất. Khi thị trường hình thành ổn định, việc khôi phục và mở rộng sản xuất trong nước sẽ giúp Việt Nam từng bước chủ động hơn về nguồn cung E100, giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu.

Về nhập khẩu E100, theo ông Bùi Ngọc Bảo, nguồn cung phù hợp nhất hiện nay là từ Mỹ và Brazil, trong đó Mỹ là thị trường đặc biệt quan trọng. Song, với quãng đường vận chuyển xa, rõ ràng phải có tàu lớn và hệ thống logistics đủ mạnh; không thể chia nhỏ thành nhiều lô hàng nhỏ lẻ.

Vì vậy, Hiệp hội đã kiến nghị xem xét bãi bỏ thuế nhà thầu đối với ethanol và xăng dầu gửi kho ngoại quan. Ông cho rằng, nếu tháo gỡ được điểm này, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành các kho hub ethanol lớn. Khi đó, doanh nghiệp chỉ cần mua hàng từ kho ngoại quan trong nước, giảm áp lực tồn chứa, giảm chi phí tài chính và hạ giá thành. Đây là giải pháp rất thực tế để ổn định nguồn cung và hỗ trợ thị trường phát triển bền vững.

Tâm An