Loạt đề xuất mới sửa Nghị định kinh doanh xăng dầu

Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu đề xuất siết hoạt động đầu cơ, găm hàng, kiểm soát nguồn gốc, tăng trách nhiệm bảo đảm nguồn cung của thương...

Tại Dự thảo lần thứ 15 vừa được Bộ Công thương trình Chính phủ, Nghị định về kinh doanh xăng dầu tiếp tục được đề xuất sửa đổi theo hướng tăng cường kiểm soát thị trường, minh bạch hoạt động mua bán và làm rõ trách nhiệm của các thương nhân trong hệ thống phân phối.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định chống đầu cơ, găm hàng; kiểm soát giao nhận, truy xuất nguồn gốc và điều chỉnh quyền mua bán giữa các thương nhân phân phối.

Nhiều điểm mới tại dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu (Ảnh: Hồng Hạnh).

Nhiều điểm mới tại dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu (Ảnh: Hồng Hạnh).

Siết đầu cơ, tăng trách nhiệm bảo đảm nguồn cung

Theo Điều 10, thương nhân găm giữ, không bán hoặc hạn chế bán xăng dầu để chờ tăng giá; lợi dụng tình trạng khan hiếm hoặc tạo khan hiếm giả nhằm thu lợi bất chính sẽ bị xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, việc tạm ngừng bán do chờ kiểm tra chất lượng, sự cố kỹ thuật hoặc sự kiện bất khả kháng theo quy định không bị coi là đầu cơ, găm hàng.

Để kiểm soát giao dịch, Điều 11 yêu cầu hoạt động mua bán xăng dầu phải gắn với giao nhận hàng hóa thực tế, chuyển quyền sở hữu và truy xuất được nguồn gốc theo từng lô hàng.

Chứng từ giao nhận phải thể hiện đầy đủ thông tin về lô hàng, số lượng, chủng loại, kho xuất hàng và hóa đơn điện tử tương ứng. Dữ liệu phải được cập nhật vào cơ sở dữ liệu kinh doanh xăng dầu chậm nhất trong ngày làm việc tiếp theo sau ngày giao hàng.

Đối với xăng dầu chuyển quyền sở hữu khi đang lưu giữ tại kho, giao dịch chỉ được coi là giao nhận thực tế khi có phiếu xuất kho, biên bản giao nhận ghi rõ bồn, bể và số lượng. Hàng hóa phải được xuất khỏi kho trong thời hạn do Bộ Công thương quy định.

Cùng với kiểm soát giao dịch, dự thảo tăng trách nhiệm của thương nhân đầu mối trong bảo đảm nguồn hàng.

Theo khoản 12 Điều 14, thương nhân đầu mối không được đơn phương ngừng hoặc giảm lượng cung cấp trái với hợp đồng đã ký. Trường hợp nguồn cung hạn chế, việc phân bổ phải căn cứ hợp đồng và tiêu chí công khai, khách quan, không phân biệt đối xử giữa hệ thống trực thuộc và các thương nhân phân phối khác.

Nếu không bảo đảm số lượng, chủng loại hoặc tiến độ cung ứng theo hợp đồng, thương nhân đầu mối phải thông báo ngay cho bên mua, đồng thời báo cáo Bộ Công thương và UBND cấp tỉnh nơi có hệ thống phân phối bị ảnh hưởng để phối hợp xử lý.

Giới hạn mua bán giữa các thương nhân phân phối

Một trong những nội dung đáng chú ý tại Dự thảo 15 là việc quy định cụ thể quyền mua bán của thương nhân phân phối xăng dầu.

Theo Điều 18, thương nhân phân phối được lựa chọn ký hợp đồng theo một trong ba hình thức: đại lý bán lẻ, nhận quyền thương mại bán lẻ hoặc mua xăng dầu từ thương nhân cung cấp.

Nếu lựa chọn hình thức đại lý hoặc nhận quyền bán lẻ, doanh nghiệp chỉ được ký hợp đồng với một thương nhân cung cấp là thương nhân đầu mối hoặc đơn vị được ủy quyền. Với hình thức mua xăng dầu, doanh nghiệp được ký hợp đồng với một hoặc nhiều thương nhân đầu mối, chi nhánh, công ty con được ủy quyền theo quy định.

Đáng chú ý, khoản 5 Điều 18 quy định thương nhân phân phối không được mua bán xăng dầu với thương nhân phân phối khác, trừ trường hợp cơ quan có thẩm quyền xác định thiếu hụt nguồn cung cục bộ hoặc ban bố tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh.

Khi đó, hoạt động mua bán chỉ được thực hiện để cung ứng cho địa bàn bị ảnh hưởng, trong phạm vi và thời hạn được cơ quan có thẩm quyền quyết định. Xăng dầu mua theo cơ chế này không được bán tiếp cho thương nhân phân phối khác.

Về đầu ra, khoản 3 Điều 18 cho phép thương nhân phân phối bán xăng dầu thông qua các đơn vị trực thuộc, cửa hàng bán lẻ, điểm bán quy mô nhỏ và cung ứng cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp sử dụng xăng dầu.

Tuy nhiên, quy định này không đề cập trực tiếp việc thương nhân phân phối bán xăng dầu cho đại lý bán lẻ độc lập và thương nhân nhận quyền thương mại bán lẻ. Đây là nội dung cần được làm rõ về phạm vi quyền kinh doanh.

Dự thảo cũng yêu cầu thương nhân phân phối báo cáo định kỳ ba tháng về hình thức hoạt động, nguồn cung, hệ thống phân phối và sản lượng mua bán. Khi có thay đổi thông tin, doanh nghiệp phải báo cáo trong vòng 5 ngày làm việc.

Thương nhân không thực hiện nghĩa vụ báo cáo hoặc không còn đáp ứng điều kiện kinh doanh sẽ bị đưa khỏi danh sách thương nhân phân phối đủ điều kiện do Bộ Công thương công bố. Các đơn vị cung cấp chỉ được ký hợp đồng, bán xăng dầu cho doanh nghiệp có tên trong danh sách này.

Về chuyển tiếp, Điều 35 cho phép thương nhân phân phối đã được cấp giấy xác nhận tiếp tục hoạt động theo thời hạn hiệu lực của giấy, với điều kiện kinh doanh tại thời điểm cấp. Trong thời gian này, doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định mới, chậm nhất sáu tháng kể từ ngày nghị định có hiệu lực, trừ trường hợp được quy định riêng.

Đáng chú ý, dự thảo còn đề xuất chấm dứt trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu kể từ ngày nghị định có hiệu lực. Việc xử lý số dư quỹ và các nghĩa vụ tài chính phát sinh trước thời điểm này được thực hiện theo quy định chuyển tiếp.

Như vậy, Dự thảo 15 tập trung tăng kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu, đồng thời điều chỉnh trách nhiệm cung ứng và phạm vi mua bán của các thương nhân. Các nội dung hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền ban hành.

Hồng Hạnh

Nguồn Xây Dựng: https://baoxaydung.vn/loat-de-xuat-moi-sua-nghi-dinh-kinh-doanh-xang-dau-192261116215345399.htm