Lợi bất cập hại từ lời đe dọa 'xóa sổ Iran' của Tổng thống Mỹ Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AP)

“Một nền văn minh sẽ chết ngay tối nay, không bao giờ có thể được tái lập”, Tổng thống Mỹ Trump tuyên bố.

Đó là bài cập nhật “bình thường” từ Nhà Trắng: Cảnh báo về sự hủy diệt hàng loạt - điều mà luật pháp quốc tế coi là tội ác chiến tranh - được đăng trên mạng xã hội Truth Social, xen lẫn với quảng cáo bút hình viên đạn, mũ yêu nước và buổi tiệc tại Mar-a-Lago.

“Tuy nhiên, giờ đây khi chúng ta đã có sự Thay đổi Chế độ hoàn toàn và triệt để, nơi những bộ óc khác biệt, thông minh hơn và ít cực đoan hơn chiếm ưu thế, có lẽ điều gì đó mang tính cách mạng tuyệt vời có thể xảy ra, AI MÀ BIẾT ĐƯỢC? Chúng ta sẽ biết vào tối nay, một trong những thời khắc quan trọng nhất trong lịch sử lâu dài và phức tạp của thế giới”, ông Trump viết.

Thông điệp này được đưa ra 2 ngày sau khi Tổng thống Mỹ Trump đánh dấu Chủ nhật Phục sinh bằng lời kêu gọi Iran chấm dứt phong tỏa eo biển Hormuz: “Mở cái eo biển chết tiệt đó ra đi... CỨ CHỜ MÀ XEM! Ngợi ca Allah”, ông Trump viết.

Dù Israel và Mỹ đã bắt đầu tấn công Iran khi những lời đe dọa của ông Trump sắp đến thời hạn chót ngày 7/4, chưa có dấu hiệu cho thấy quân đội Mỹ đang triển khai loại vũ khí cho phép ông thực hiện lời đe dọa hủy diệt đó.

Nhà Trắng hạ thấp những suy đoán rằng chính quyền Mỹ có thể sử dụng vũ khí hạt nhân tại Iran, bác bỏ một bài đăng trên mạng xã hội cho rằng Phó Tổng thống JD Vance đã ám chỉ điều này.

“Chúng tôi có những công cụ trong bộ công cụ mà cho đến nay vẫn chưa quyết định sử dụng. Tổng thống Mỹ có thể quyết định sử dụng chúng. Và ông ấy sẽ quyết định sử dụng nếu phía Iran không thay đổi cách hành xử của mình”, ông Vance nói với các phóng viên tại Hungary ngày 7/4.

Phát biểu này, cùng với cảnh báo của Tổng thống Trump, khiến một số người trên mạng suy đoán rằng ông Vance đang đề cập đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân.

“Hoàn toàn không có gì trong lời của Phó Tổng thống ‘ám chỉ’ điều này cả, các người thật ngớ ngẩn”, Nhà Trắng viết trên mạng xã hội, để phản hồi các ý kiến cho rằng ông Vance ám chỉ việc Mỹ có thể sử dụng vũ khí hạt nhân.

Tấn công cơ sở hạ tầng dân sự bị coi là tội ác chiến tranh theo luật pháp quốc tế. Một số cố vấn của tổng thống cho rằng việc leo thang ngôn từ là chiến thuật đàm phán, cho thấy ông quan tâm nhiều hơn đến việc tìm lối thoát khỏi chiến tranh hơn là thực hiện một cuộc tấn công hủy diệt.

Tuy vậy, nhà sử học Alex Wellerstein, một chuyên gia nghiên cứu về xung đột hạt nhân, cho rằng ngay cả khi Tổng thống Mỹ Trump không thực hiện đầy đủ lời đe dọa, ngôn từ bạo lực của ông vẫn sẽ làm suy giảm uy tín và vị thế của Mỹ với tư cách nhà đàm phán và vị thế của Mỹ trên thế giới.

“Thế giới ngày càng nhìn nhận Mỹ là mất kiểm soát và nguy hiểm, không phải là một đối tác đáng tin cậy”, ông nói.

Kịch bản quen thuộc

Ngay cả một số người ủng hộ nhiệt thành nhất của Tổng thống Trump cũng tham gia vào làn sóng chỉ trích. Tucker Carlson, một podcaster cánh hữu, cho rằng thông điệp Phục sinh của tổng thống đã “làm tan vỡ” ngày linh thiêng nhất trong lịch Kitô giáo.

“Bắt đầu bằng lời hứa sử dụng quân đội Mỹ - quân đội của chúng ta - để phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự ở một quốc gia khác, tức là phạm tội ác chiến tranh, một tội ác đạo đức đối với người dân của quốc gia đó - những người mà quyền lợi của họ lại chính là một trong những lý do chúng ta được cho là đã tham gia cuộc chiến này ngay từ đầu”, ông Carlson nói trên podcast.

Kịch bản này từng được áp dụng trước đây: Tung ra những lời đe dọa leo thang, đạt được một thỏa thuận nào đó rồi tuyên bố chiến thắng. Vào tháng 1, Tổng thống Trump đe dọa điều quân Mỹ tới chiếm lãnh thổ Greenland của Đan Mạch, nhưng cuối cùng chỉ đạt được thỏa thuận tăng số lượng binh sĩ Mỹ tại đó.

Tuy nhiên, với Iran, vẫn chưa có nhiều bằng chứng cho thấy ông Trump sẽ đạt được điều mình muốn. Phát ngôn viên quân đội Iran Ebrahim Zolfaghari tuyên bố Iran sẽ đáp trả “nghiền nát và trên diện rộng” nếu cơ sở hạ tầng dân sự của họ bị tấn công.

Kể cả khi ngừng bắn, ông Trump vẫn còn xa mới đạt được các mục tiêu chiến lược lớn hơn.

Theo các nhà phân tích, thông điệp ngày càng bạo lực của tổng thống Mỹ cho thấy sự thất vọng khi ông chưa đạt được điều mình muốn, sau khi đã mấy lần lùi thời hạn tấn công nhà máy điện, cầu đường và cơ sở dầu mỏ của Iran.

Ngay cả một số người từng ủng hộ ông Trump cũng cho rằng chiến lược của ông với Iran có thể nguy hiểm và phản tác dụng.

“Tổng thống Trump nghĩ rằng ông đang đe dọa hủy diệt Iran, nhưng chính nước Mỹ mới đang đứng trước nguy cơ. Nếu ông ấy cố gắng xóa sổ nền văn minh Iran, Mỹ sẽ không còn được nhìn nhận là lực lượng ổn định thế giới, mà là tác nhân gây hỗn loạn, từ đó sẽ chấm dứt vị thế siêu cường số một của chúng ta”, ông Joe Kent, cựu giám đốc Trung tâm Chống khủng bố quốc gia, người từ chức hồi tháng 3, viết trên mạng xã hội X.

Một số nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội cũng chỉ trích ngôn từ của tổng thống.

Thượng nghị sĩ Ron Johnson - đồng minh thân cận của ông Trump, cho biết: “Tôi hy vọng và cầu nguyện rằng Tổng thống Trump chỉ đang nói quá lên”.

Thông điệp của Tổng thống Trump cũng khiến các lãnh đạo Dân chủ cấp cao lo ngại, và họ nhanh chóng cam kết sẽ thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu mới nhằm hạn chế việc sử dụng quân đội tại Iran.