Lời giải cho trào lưu ăn đậu đỏ 'thoát ế' ngày Thất Tịch

Chè đậu đỏ là một trong những món ăn đắt hàng dịp Thất Tịch (7/7 Âm lịch) tại Việt Nam. Ảnh: @daudo.insta.

Năm nay, lễ Thất Tịch rơi vào ngày 19/8, tức mùng 7/7 Âm lịch. Theo South China Morning Post, ngày lễ này có lịch sử khoảng 2.000 năm, bắt nguồn từ thời Hán ở Trung Quốc (206 TCN đến 220 SCN) và gắn với truyền thuyết Ngưu Lang - Chức Nữ, đôi tình nhân chỉ được gặp nhau mỗi năm một lần.

Trong đời sống hiện đại, Thất Tịch thường được ví là “Valentine của Trung Quốc”, trở thành dịp các cặp đôi hẹn hò, tặng quà và bày tỏ tình cảm.

Những năm gần đây, trào lưu ăn chè, cháo và các món từ đậu đỏ để cầu duyên, “thoát ế” cũng lan rộng. Xu hướng này được giới trẻ ở nhiều nơi hưởng ứng, trong đó có Việt Nam, và trở thành chủ đề quen thuộc mỗi mùa Thất Tịch.

Tuy nhiên, đậu đỏ dùng trong các món ăn và “hồng đậu” tượng trưng cho tương tư trong văn hóa Trung Quốc vốn không phải một. Hồng đậu mang ý nghĩa như một tín vật tình cảm, còn việc ăn đậu đỏ để cầu duyên không phải phong tục Thất Tịch truyền thống.

Hồng đậu tương tư không phải đậu đỏ nấu chè

Hồng đậu nổi tiếng qua bài thơ Tương tư của Vương Duy thời Đường. Hình ảnh hạt màu đỏ trong tác phẩm dần trở thành biểu tượng của nỗi nhớ và tình yêu trong văn hóa Trung Hoa.

Theo CGTN thuộc Đài Phát thanh Truyền hình Trung ương Trung Quốc, hồng đậu được dùng như một tín vật tình cảm. Nam giới có thể tặng loại hạt này cho người yêu để thể hiện sự thủy chung, trong khi phụ nữ dùng làm trang sức với mong ước về hạnh phúc.

Hồng đậu có màu đỏ tươi, vỏ ngoài cứng, rắn chắc, thường được dùng làm vòng tay, móc treo... Ảnh: The Paper, Aite Jewelry.

Tuy nhiên, hồng đậu mang ý nghĩa tương tư không phải loại đậu đỏ thường được nấu chè, cháo hay làm nhân bánh.

Theo Viện Thực vật học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, “hồng đậu” chỉ nhiều loài thực vật khác nhau. Giới nghiên cứu vẫn chưa thống nhất loại cây cụ thể được Vương Duy nhắc đến, nhưng đó là cây thân gỗ, khác với đậu đỏ ăn được thuộc nhóm cây thân thảo.

Một số loại hạt thường được gọi là “đậu tương tư” còn có độc và không thể dùng làm thực phẩm. Điểm chung của chúng là màu đỏ nổi bật, vỏ cứng, thường được làm thành vòng tay, vòng cổ hoặc vật kỷ niệm.

Mối liên hệ giữa hồng đậu và Thất Tịch được nhấn mạnh hơn trong đời sống hiện đại. Theo China News Service, từ năm 2001, Hồng Đậu Group bắt đầu tổ chức chuỗi sự kiện “Hồng Đậu Thất Tịch”, lấy cảm hứng từ bài thơ Tương tư và khai thác hình ảnh hồng đậu như biểu tượng tình yêu.

Các hoạt động này góp phần đưa hồng đậu, tình yêu và Thất Tịch xuất hiện cạnh nhau thường xuyên hơn. Tuy nhiên, không có căn cứ cho thấy Hồng Đậu Group tạo ra tục ăn đậu đỏ để cầu duyên.

Thất Tịch biến tướng ở Trung Quốc

Thất Tịch ngày nay thường được gọi là “Valentine của Trung Quốc”, nhưng cách đón ngày lễ trong quá khứ khác khá nhiều.

Trong đời sống truyền thống, phụ nữ Trung Quốc thường mặc trang phục đẹp, chuẩn bị trà, rượu, hoa quả và thực hiện các nghi thức hướng tới Chức Nữ. Một trong những hoạt động nổi bật là “khất xảo”, cầu sự khéo léo và tài hoa. Phụ nữ cũng gửi gắm mong ước về hôn nhân, gia đình, trong khi người đã kết hôn có thể cầu con cái và cuộc sống thuận lợi.

Cửa hàng hoa tại Trung Quốc đắt khách dịp Thất Tịch. Ảnh: CGTN.

Xâu kim là một hoạt động quen thuộc trong dịp này. Theo CGTN, thuộc Đài Phát thanh Truyền hình Trung ương Trung Quốc, phụ nữ xưa có thể thi xâu kim để thể hiện sự khéo léo, xuất phát từ hình tượng Chức Nữ giỏi dệt vải. Ngắm sao, làm thơ và trò chuyện trong đêm cũng là những sinh hoạt gắn với Thất Tịch.

Tình yêu vì thế không phải yếu tố mới xuất hiện trong Thất Tịch hiện đại. Câu chuyện Ngưu Lang - Chức Nữ và những mong ước về hôn nhân đã hiện diện từ lâu. Điều thay đổi nằm ở cách ngày lễ được tổ chức.

Theo Nhân Dân Nhật báo, từ cuối thế kỷ XX, khi Valentine phương Tây ngày càng phổ biến tại Trung Quốc, yếu tố tình yêu của Thất Tịch được khai thác mạnh hơn. Những phong tục như khất xảo dần mờ nhạt, trong khi hẹn hò và bày tỏ tình cảm trở thành hình ảnh nổi bật.

Cùng với đó là quá trình thương mại hóa. Theo South China Morning Post, tặng quà ngày càng trở thành một phần quan trọng của Thất Tịch. Hoa, trang sức, thời trang và các sản phẩm dành cho cặp đôi được quảng bá mạnh, trong khi nhiều thương hiệu quốc tế tung riêng các bộ sưu tập cho dịp này.

Từ một ngày lễ có nhiều lớp phong tục, Thất Tịch hiện đại ngày càng tập trung vào tình yêu, hẹn hò và tiêu dùng. Hồng đậu cũng được đưa vào dòng chảy đó như một biểu tượng tương tư.

Những người trẻ tuổi mặc Hán phục truyền thống kết bạn, làm quen tại Lễ hội Thất Tích vào ngày 7/8/2019. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, điều này vẫn không đồng nghĩa với việc người Trung Quốc có truyền thống ăn chè đậu đỏ để cầu duyên.

Tại Việt Nam, trào lưu ăn đậu đỏ cầu duyên rầm rộ từ Thất Tịch năm 2019. Quan niệm ăn chè, cháo hoặc các món từ đậu đỏ để gặp may trong tình yêu, thậm chí “thoát ế”, nhanh chóng lan trên mạng xã hội và được lặp lại qua nhiều năm.

Đến nay, ăn đậu đỏ để “thoát ế” vẫn là một trào lưu mỗi mùa Thất Tịch, nhưng chưa có căn cứ xác định đây là phong tục truyền thống của Trung Quốc hay nguồn gốc chính xác của quan niệm này.