Lời hứa của đại biểu phải đi kèm cơ chế đo lường và giám sát trong suốt nhiệm kỳ

Sau khi Hội đồng bầu cử Quốc gia công bố kết quả bầu cử và danh sách những người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trò chuyện với Tiến sĩ Phan Thanh Chung, giảng viên Kinh tế, Đại học RMIT Việt Nam, chia sẻ góc nhìn về tiêu chí lựa chọn đại biểu, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu quan trọng: Lời hứa phải đi kèm cơ chế đo lường và giám sát trong suốt nhiệm kỳ.

Cử tri bỏ phiếu tại điểm bỏ phiếu số 29, khu phố 34, phường Phước Long. Ảnh: H.Y

Là một cử tri đang sinh sống và làm việc tại TP Hồ Chí Minh, khi lựa chọn đại biểu, ông quan tâm nhất đến những cam kết nào, thưa Tiến sĩ?

Là một cử tri đang sống và làm việc tại TP Hồ Chí Minh, ưu tiên lớn nhất của tôi là đại biểu phải cam kết tạo ra môi trường phát triển minh bạch, ổn định, có thể dự báo, với chi phí tuân thủ thấp cho doanh nghiệp và người dân. Thành phố không cần những lời hứa chung chung về tăng trưởng, mà cần những cam kết gắn với ba việc rất cụ thể: Tháo gỡ thủ tục đầu tư - xây dựng - đất đai; đẩy nhanh hạ tầng kết nối; và mở rộng không gian cho kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo.

Tiến sĩ Phan Thanh Chung, giảng viên Kinh tế, Đại học RMIT Việt Nam. Ảnh: NVCC

Tôi đánh giá cao những ứng cử viên dám nói rõ họ sẽ làm gì để rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, cải thiện dịch vụ công, phát triển nhà ở cho người lao động và giữ chân nhân lực chất lượng cao. Nói ngắn gọn, tôi lựa chọn những người cam kết biến TP Hồ Chí Minh thành nơi doanh nghiệp dám đầu tư, người lao động yên tâm gắn bó và người tài muốn ở lại.

Ở góc độ chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ mong chờ những quyết sách đột phá nào để tháo gỡ các “điểm nghẽn” hiện nay?

Từ góc nhìn một chuyên gia kinh tế, tôi mong đợi đột phá ở cả hạ tầng lẫn thể chế. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không chỉ là thiếu vốn mà là sự chồng chéo giữa quy hoạch, đất đai, đầu tư, ngân sách và thủ tục thực thi.

Vì vậy, điều đầu tiên tôi kỳ vọng là phân cấp mạnh hơn cho TP Hồ Chí Minh, nhưng đi kèm trách nhiệm giải trình rõ hơn. Đó là Thành phố phải chủ động hơn trong lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, điều chuyển vốn, phê duyệt một số dự án và xử lý các vướng mắc liên ngành.

Thứ hai, tôi mong có khung chính sách đủ mạnh cho TOD, cho cơ chế thu hồi giá trị đất tăng thêm quanh metro và các trục giao thông lớn, cho PPP linh hoạt hơn với đường sắt đô thị, chống ngập, xử lý rác và logistics.

Thứ ba, cần sớm hoàn thiện cơ chế vận hành cho Trung tâm Tài chính quốc tế và khu thương mại tự do gắn với Cái Mép Hạ. Theo tôi, đột phá thật sự không phải là thêm nhiều nghị quyết mà là giảm trùng lặp, rút ngắn thời gian ra quyết định và làm rõ quyền - trách nhiệm.

Nhiều cử tri mong muốn đại biểu trúng cử sẽ thực hiện đúng cam kết. Theo Tiến sĩ, cần cơ chế nào để giám sát hiệu quả?

Kỳ vọng đại biểu thực hiện đúng chương trình hành động là hoàn toàn chính đáng. Theo tôi, muốn lời hứa không dừng ở khẩu hiệu thì phải có cơ chế giám sát công khai, đo lường được và diễn ra suốt nhiệm kỳ.

Cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, với hơn 9,4 triệu cử tri tham gia, đạt tỷ lệ 99,06%. Ảnh: H.Y

Trước hết, ngay sau khi trúng cử, mỗi đại biểu nên chuyển lời hứa thành bảng cam kết công khai: Ưu tiên gì, mục tiêu nào, mốc thời gian ra sao và kết quả đo bằng chỉ số nào.

Tiếp đó, cần có một nền tảng số hoặc chuyên trang công khai để cử tri theo dõi hoạt động đại biểu: số buổi tiếp xúc cử tri, số kiến nghị đã chuyển, tỷ lệ giải quyết, số lần phát biểu, chất vấn, giám sát và kết quả theo đuổi từng vụ việc. Song song với đó là tiếp xúc cử tri theo chuyên đề với doanh nghiệp, công nhân, chuyên gia và thanh niên.

Cuối cùng, Mặt trận Tổ quốc, báo chí, hiệp hội nghề nghiệp và các tổ chức xã hội cần tham gia giám sát độc lập; giữa nhiệm kỳ nên có các phiên giải trình công khai để đại biểu báo cáo rõ đã làm được gì và chưa làm được gì.

Ông đánh giá thế nào về sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế trong nhiệm kỳ này?

Về câu hỏi này, tôi nghĩ cần nhìn khách quan. Tôi chưa thấy có công bố chính thức một tỷ lệ riêng chỉ tính nhóm nhà khoa học và chuyên gia kinh tế trong tổng số người trúng cử. Tuy nhiên, nhìn vào danh sách lần này có thể thấy khá rõ sự hiện diện của giới trí thức, giảng viên đại học, chuyên gia công nghệ, chuyên gia kinh tế và doanh nhân trong cả Quốc hội lẫn HĐND TP Hồ Chí Minh. Đây là tín hiệu tích cực.

Ý nghĩa của điều đó rất lớn, bởi chất lượng thẩm tra luật và nghị quyết ngày nay phụ thuộc nhiều vào khả năng xử lý những vấn đề phức tạp như kinh tế số, tài chính, dữ liệu, logistics, quy hoạch đô thị, mô hình vốn cho hạ tầng hay chuyển đổi xanh. Với HĐND, sự hiện diện của các nhà khoa học và chuyên gia kinh tế sẽ giúp báo cáo thẩm tra đi sâu hơn vào tác động chính sách, giảm hình thức và nâng chất lượng phản biện.

Sau cuộc bầu cử, điều gì khiến ông cảm thấy yên tâm nhất?

Điều làm tôi yên tâm nhất sau cuộc bầu cử không nằm ở một vài gương mặt cụ thể, mà ở tín hiệu chung của bộ máy nhân sự mới: Có sự kết hợp giữa tính kế thừa và tinh thần đổi mới, giữa kinh nghiệm chính trị và năng lực chuyên môn, giữa đại diện xã hội và năng lực hành động.

Trong giai đoạn hiện nay, đó là điều quan trọng, vì bài toán phát triển của thành phố và đất nước ngày càng phức tạp: tăng trưởng phải đi cùng cải cách thể chế, huy động vốn cho hạ tầng, chuyển đổi số, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo đảm an sinh xã hội.

Tôi cũng yên tâm ở chỗ cử tri ngày nay đặt yêu cầu rất cao. Người dân muốn thấy thủ tục nhanh hơn, dịch vụ công minh bạch hơn, giao thông tốt hơn và chất lượng sống được nâng lên rõ rệt. Chính áp lực kỳ vọng đó sẽ buộc đại biểu phải làm việc thực chất hơn. Nếu bộ máy mới giữ được tinh thần lắng nghe, quyết đúng và theo đuổi đến cùng những vấn đề đã cam kết, thì niềm tin của cử tri sẽ trở thành một nguồn lực phát triển rất quan trọng cho cả nhiệm kỳ.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Hải Yên/Báo Tin tức và Dân tộc (Thực hiện)