Lợi ích của độc thân

Một mối quan hệ tình cảm không phải điều kiện duy nhất để con người có thêm trải nghiệm và sự gắn kết. Ảnh: 何 夏/Pexels.

Hôn nhân từ lâu được chứng minh có những lợi ích đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy cuộc sống độc thân cũng có thể mang lại cơ hội mở rộng và phát triển bản thân, theo The Washington Post.

Trong 3 nghiên cứu, các nhà khoa học xem xét khái niệm "tiềm năng mở rộng bản thân khi độc thân". Khái niệm này đề cập đến niềm tin rằng việc không có người yêu có thể tạo điều kiện để một người tiếp xúc với những trải nghiệm, góc nhìn và mối quan hệ mới, từ đó mở rộng nhận thức về chính mình.

Mở rộng thế giới

Yuthika Girme, phó giáo sư tại Đại học Simon Fraser và đồng tác giả nghiên cứu công bố tháng 8 vừa qua trên tạp chí Personality and Social Psychology Bulletin, cho biết lý thuyết mở rộng bản thân trước đây chủ yếu tập trung vào các mối quan hệ thân mật. Một người yêu có thể giúp chúng ta tiếp xúc với những con người, sở thích và ý tưởng mới. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy sự phát triển này cũng có thể diễn ra trong các hoạt động cá nhân.

Elina Moreno, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết nhóm muốn đặt vấn đề này bên cạnh quan niệm phổ biến rằng tình yêu là chìa khóa để có cuộc sống viên mãn và phát triển bản thân. Theo bà, độc thân cũng có thể được nhìn nhận như một giai đoạn để con người khám phá chính mình.

Độc thân với nhiều người là cơ hội để khám phá những cơ hội mới, phát triển bản thân. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Qua 3 nghiên cứu, nhóm tác giả khảo sát mức độ người độc thân tin rằng tình trạng quan hệ của họ đem lại cơ hội phát triển, đồng thời xem xét ảnh hưởng của niềm tin này đến trải nghiệm và sức khỏe tinh thần.

Kết quả cho thấy những người tin rằng độc thân có tiềm năng giúp họ phát triển cũng tham gia nhiều hơn vào các hoạt động mang tính khám phá, từ đi bộ đường dài, thử nhà hàng mới đến học kỹ năng hay chơi thể thao.

Nhóm này đồng thời có xu hướng hài lòng hơn với cuộc sống độc thân và cuộc sống nói chung, ít sợ phải sống một mình hơn, cũng như cảm nhận rõ hơn về sự tự chủ, năng lực cá nhân và kết nối với người khác.

Đáng chú ý, việc mở rộng bản thân không nhất thiết phải diễn ra một mình. Có tới 82% người tham gia cho biết họ dựa vào bạn bè hoặc gia đình để cùng trải nghiệm những hoạt động mới. Điều đó cho thấy một mối quan hệ tình cảm không phải điều kiện duy nhất để con người có thêm trải nghiệm và sự gắn kết.

Ngừng coi độc thân là "ế"

Các nhà nghiên cứu nhận thấy cách một người nhìn nhận việc độc thân có vai trò quan trọng trong trải nghiệm của họ. Những người có lòng tự trọng cao hơn và hài lòng với tình trạng độc thân thường dễ xem đây là cơ hội để phát triển.

Ngược lại, những người lo lắng về việc tiếp tục độc thân hoặc tin rằng cần có người yêu mới có thể hạnh phúc lại ít nhìn thấy tiềm năng này.

Nhà tâm lý học Avigail Lev, giám đốc trung tâm cung cấp dịch vụ trị liệu tâm lý và chăm sóc sức khỏe tinh thần Bay Area CBT Center (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, cho rằng yếu tố quan trọng có thể không nằm ở việc một người độc thân hay đang trong một mối quan hệ, mà là họ định nghĩa việc độc thân như thế nào.

Tuy nhiên, thay đổi cách nhìn đó không đơn giản. Trong nghiên cứu thứ ba, các nhà khoa học yêu cầu người tham gia hình dung những tình huống được thiết kế để khuyến khích họ xem cuộc sống độc thân như một cơ hội phát triển. Dù sau đó họ cho biết thực hiện nhiều hoạt động khám phá hơn và có tâm trạng tích cực hơn, niềm tin sâu hơn về tiềm năng của việc độc thân lại không thay đổi đáng kể.

Không phải ai cũng xem độc thân là trạng thái lý tưởng để phát triển bản thân. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Girme cho rằng kết quả này cho thấy việc điều chỉnh cách nhìn tổng thể về độc thân có thể khó khăn hơn dự kiến.

Những nghiên cứu trước đây về cuộc sống độc thân cũng cho thấy sự khác biệt nằm ở lý do và cách con người lựa chọn trạng thái này. Một nghiên cứu về những người độc thân suốt đời cho thấy người chủ động lựa chọn cuộc sống một mình thường xem đó là nguồn gốc của sự tự chủ và hoàn thiện bản thân, trong khi những người cảm thấy mình bị buộc phải độc thân dễ có cảm giác hối tiếc hơn.

Ở người trẻ, những người cho rằng mình độc thân vì muốn phát triển bản thân hoặc đơn giản không hứng thú với các mối quan hệ cũng có mức độ hạnh phúc cao hơn nhóm nhìn nhận tình trạng này theo hướng tiêu cực.

Mandolin Moody, chuyên gia trị liệu tại trung tâm thực hành sức khỏe tâm thần và cung cấp dịch vụ trị liệu tâm lý Gateway to Solutions ở New York, cho rằng độc thân có thể tạo thêm không gian để mỗi người khám phá sở thích và bản sắc riêng. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa cuộc sống một mình luôn mang lại trải nghiệm tích cực, nhất là với những người không mong muốn độc thân.

Tác giả/Tác phẩm

Độc thân không phải "ế" (tựa gốc: Single on Purpose: Redefine Everything. Find Yourself First)

Tác giả: John Kim · Xuất bản: 2022 · NXB Thế Giới

Tác giả John Kim từng tham vấn cho hàng nghìn người độc thân trong nhiều năm qua, gần như tất cả họ đều tin rằng họ không thể sống hạnh phúc cho đến khi tìm ra bạn đời, kết hôn hoặc khi có ai đó ở nhà chờ họ trở về sau một ngày làm việc. Với họ, độc thân đồng nghĩa với thiếu sót, khiếm khuyết và kém cỏi. Đây là một quan niệm sai lầm mà chúng ta cần phải loại bỏ. Thực tế, độc thân là một sự lựa chọn và là khoảng thời gian để bạn tự hoàn thiện bản thân, thay vì xem đó là "ế".

Nghiên cứu cũng có một số hạn chế. Phần lớn người tham gia là người trẻ, nhóm có thể có nhiều thời gian và điều kiện hơn để ưu tiên việc khám phá bản thân so với những người lớn tuổi đang phải gánh nhiều trách nhiệm. Vì vậy, cần thêm nghiên cứu để xác định liệu kết quả này có đúng với những giai đoạn khác của cuộc đời hay không.

Bên cạnh đó, lợi ích về sức khỏe tinh thần từ các hoạt động mở rộng bản thân cũng chưa cho thấy tác động lâu dài. Theo Moody, sự gia tăng hài lòng với cuộc sống, cảm giác tự chủ và năng lực chủ yếu được ghi nhận trong cùng ngày, thay vì kéo dài trong thời gian tiếp theo.

Nhìn chung, nghiên cứu không nhằm chứng minh độc thân tốt hơn yêu đương. Thay vào đó, các tác giả muốn mở rộng cách nhìn về một trạng thái ngày càng phổ biến trong xã hội.

Lev cho rằng vấn đề không phải là lựa chọn giữa độc thân và có đôi, mà là ngừng coi độc thân như một trạng thái nhất thiết phải thoát khỏi. Khi được nhìn nhận như một cơ hội thay vì sự thiếu hụt, khoảng thời gian này có thể trở thành không gian để một người khám phá bản thân, kết nối với những người khác và xác định rõ hơn mình muốn trở thành ai.

Quan điểm này cũng được John Kim triển khai cuốn Độc thân không phải "ế" (tựa gốc: Single on Purpose: Redefine Everything. Find Yourself First). Cuốn sách nhìn đời sống một mình từ góc độ chủ động: thay vì chờ một mối quan hệ để cảm thấy đủ đầy, mỗi người có thể dành thời gian xây dựng mối quan hệ với chính mình.

Trong ấn phẩm, John Kim chia sẻ trải nghiệm sau cuộc hôn nhân đổ vỡ, đồng thời đề cập cách đối diện với cô đơn, nhận diện những khuôn mẫu trong các mối quan hệ và xác định điều thực sự có ý nghĩa với bản thân. Cuốn sách đồng thời khuyến khích người đọc nuôi dưỡng một đời sống trọn vẹn dù đang độc thân, hẹn hò hay đã có đôi.