'Lòng khòng' mùa biển động
Không có vốn để đóng tàu to, mua sắm ngư lưới cụ hiện đại vươn khơi, bám biển dài ngày, nhiều ngư dân ở thôn Hà Tây, Phú Hội, xã Nam Cửa Việt đã đóng những chiếc thuyền máy có công suất từ 10-15CV hay có tên gọi khác là thuyền “lòng khòng”, tranh thủ vài ngày trời quang, mây tạnh trong mùa biển động để đánh bắt thủy sản gần bờ.
Đang đưa mấy chiếc bình ắc quy xuống thuyền “lòng khòng” để chuẩn bị cho chuyến biển, ngư dân Lương Phương ở thôn Hà Tây, xã Nam Cửa Việt cho biết, trước đây ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội chủ yếu là đóng mới tàu đánh bắt xa bờ để vươn khơi, bám biển dài ngày. Nhiều ngư dân không có điều kiện để đóng mới tàu, thuyền thì làm nghề “đi bạn” cùng với các chủ tàu đánh bắt xa bờ. Còn loại thuyền “lòng khòng” thì hầu như ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội không mấy quan tâm.
Cách đây khoảng 10 năm, một số ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội trong thời gian chờ biển lặng giữa các đợt không khí lạnh (thường kéo dài khoảng 5-10 ngày) để “đi bạn”, đã nghĩ đến việc đầu tư khoảng 50-60 triệu đồng đóng thuyền máy có công suất nhỏ, mua sắm ngư lưới cụ để tranh thủ đánh bắt thủy sản gần bờ trong những ngày biển động. Có thể hình dáng thuyền nhỏ nhắn, hơi cong... nhưng phải luồn lách dưới từng đợt sóng to, gió lớn để đánh bắt thủy sản gần bờ nên ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội thường gọi loại thuyền máy này là thuyền “lòng khòng”. Thuyền “lòng khòng” chủ yếu làm nghề câu mực nổi, thả lưới 2 để đánh bắt cá khoai, cá lẹp.

Ngư dân Lương Phương chuẩn bị ngư cụ cho chuyến ra biển câu mực nổi - Ảnh: S.H
Ngư dân Lương Uyển ở thôn Hà Tây góp chuyện, mùa câu mực nổi thường kéo dài từ tháng 8-11 hằng năm. Đây là thời điểm dòng hải lưu xáo động mạnh làm nước biển trở nên đục ngầu, cũng là lúc từng đàn mực ống từ đáy biển ngoi lên gần mặt nước để kiếm ăn nên gọi là mùa câu mực nổi. Trước đây, thuyền “lòng khòng” của ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội thường dùng đèn măng xông chiếu sáng xung quanh thuyền để thu hút mực ống nổi lên gần mặt nước kiếm mồi. Nhưng ánh sáng đèn măng xông quá yếu, không đủ sức xuyên sâu xuống làn nước biển đục ngầu để thu hút lượng lớn mực ống ngoi lên gần mặt nước kiếm mồi nên lượng mực đánh bắt được không nhiều.
Những năm gần đây, hầu hết ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội đã đầu tư mua sắm các máng đèn LED sử dụng nguồn điện từ bình ắc quy với độ chiếu sáng xung quanh thuyền rộng, sâu xuống hàng chục mét nước biển, thu hút lượng lớn mực ống. Nghề câu mực nổi khác với các nghề khác, đó là dùng mồi giả để câu mực. Mồi giả là thỏi chì nặng và dài bằng ngón tay cái người lớn được quấn vải ngũ sắc xung quanh. Một đầu thỏi chì gắn hàng chục lưỡi câu, còn đầu kia thì buộc vào dây câu.
Có thể nói, câu mực nổi là cả một nghệ thuật, bởi ngoài kinh nghiệm để chọn thời tiết, thời điểm thì quá trình giữ cần, thả mồi cũng rất quan trọng. Thường thì người câu sẽ phải kéo cần và dây câu để mồi câu chuyển động một cách nhịp nhàng mới gây sự chú ý để thu hút con mực đến bám mồi câu. Nghề câu mực nổi tuy không nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự kiên trì. Bắt đầu dong thuyền “lòng khòng” ra biển từ khoảng 15-16 giờ chiều hôm nay, thì phải đến 5-7 giờ sáng hôm sau mới vào đến đất liền. Thành quả sau một đêm lênh đênh trên biển của các thành viên là hơn 5-10kg mực ống, bán được khoảng 2-3 triệu đồng.
Ngư dân Lê Văn Mười ở thôn Hà Tây cho biết, ngoài đánh bắt mực nổi, nhiều ngư dân sở hữu thuyền “lòng khòng” còn làm thêm nghề đánh bắt cá khoai. Mùa vụ đánh bắt cá khoai là từ cuối tháng 11 cho đến khoảng tháng 3 năm sau. Vào quãng thời gian ấy, cứ sau các đợt mưa lạnh có nắng nhẹ, nước biển hơi đục ngầu cùng sóng to là cá khoai xuất hiện. Theo anh Mười, cá khoai thường sống cách bờ từ 3-10 hải lý (ở độ sâu khoảng 20-60m).
Để đánh bắt cá khoai, anh Mười cùng những ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội thường chọn vùng nước êm và bắt đầu thả lưới. Đánh bắt cá khoai không khó bởi đặc tính của cá thường đi theo đàn, theo luồng gần bờ, rất thuận cho ngư dân thả lưới. Lưới đánh bắt cá khoai là loại lưới 2 với mắt lưới khoảng 2-4cm. Mỗi thuyền chỉ cần khoảng 2-3 người là có thể giăng lưới đánh bắt cá khoai.
Thả lưới đánh bắt cá khoai khoảng 6-8 giờ, anh Mười bắt đầu thu lưới rồi quay thuyền “lòng khòng” vào bờ để bán cá khoai cho thương lái đang đợi ở Cảng cá Cửa Việt. Bình quân mỗi chuyến biển, thuyền “lòng khòng” của ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội đánh bắt được khoảng vài chục kg cá khoai cùng nhiều loại thủy sản khác với thu nhập khoảng 4-5 triệu đồng.
Ngư dân Trần Thức ở thôn Hà Tây cho biết, trên địa bàn thôn Hà Tây, Phú Hội hiện có khoảng 150 chiếc thuyền “lòng khòng”. Thuyền “lòng khòng” đã trở thành phương tiện đánh bắt thủy sản gần bờ khá hiệu quả của ngư dân thôn Hà Tây, Phú Hội. Nhiều ngư dân sở hữu thuyền “lòng khòng” có thu nhập khá từ nghề đánh bắt cá khoai, câu mực nổi… Chỉ cần trời quang, mây tạnh, dong thuyền “lòng khòng” ra biển là kiếm 3-5 triệu đồng/chuyến biển.
Nguồn Quảng Trị: https://baoquangtri.vn/xa-hoi/202611/long-khong-mua-bien-dong-6eb71b3/
