Đánh thức tiềm năng du lịch Suối cá thần Cẩm Lương mùa thấp điểm bằng chuyển đổi số


THỂ THAO VÀ VĂN HÓA - LONGFORM
LỜI TÒA SOẠN
Thực hiện tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, những năm gần đây, cấp ủy, chính quyền và Nhân dân các địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã và đang từng bước đưa công nghệ số vào mọi mặt đời sống xã hội. Trong bức tranh chung đó, ngành du lịch - lĩnh vực kinh tế mũi nhọn đang chứng kiến những bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ tư duy đổi mới, cách làm sáng tạo và sự nhạy bén trong việc bắt nhịp xu thế thời đại số.
Là một trong những danh lam thắng cảnh - di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng xứ Thanh, Suối cá thần Cẩm Lương (nay thuộc xã Cẩm Tú) không chỉ lưu giữ những giá trị huyền thoại, sinh thái độc đáo dưới chân núi Trường Sinh mà còn đang tiên phong ứng dụng công nghệ số để vượt qua rào cản mùa vụ, quảng bá văn hóa bản địa và hướng tới phát triển bền vững. Thể thao và Văn hóa (TTXVN) thực hiện tuyến 2 bài viết phản ánh sâu sắc hành trình đầy sức sống này.
BÀI 1
BÀI 1: ĐÁNH THỨC TIỀM NĂNG DU LỊCH SUỐI CÁ THẦN MÙA THẤP ĐIỂM NHỜ CHUYỂN ĐỔI SỐ Được mệnh danh là báu vật sinh thái - tâm linh dưới chân núi Trường Sinh, Suối cá thần Cẩm Lương (xã Cẩm Tú) từng đối mặt với không ít khó khăn do tính mùa vụ trong khai thác du lịch. Thế nhưng, nhờ tư duy đổi mới và chiến lược chuyển đổi số toàn diện - từ việc tận dụng sức mạnh lan tỏa của mạng xã hội, các phiên livestream chân thực cho đến hệ thống mã QR và thanh toán không dùng tiền mặt, địa phương này đang từng bước phá vỡ khoảng lặng mùa đông, biến "mùa thấp điểm" thành cơ hội vàng để thu hút và giữ chân du khách suốt 365 ngày trong năm. Bài toán thời vụ và thách thức mang tên "khoảng lặng mùa đông"
Suối cá thần Cẩm Lương (xã Cẩm Tú) từ lâu đã khẳng định được vị thế là một trong những điểm đến tâm linh, sinh thái hấp dẫn bậc nhất trên bản đồ du lịch tỉnh Thanh Hóa cũng như khu vực miền Bắc. Nơi đây thu hút hàng vạn lượt du khách mỗi năm đến chiêm ngưỡng hiện tượng tự nhiên kỳ thú: hàng vạn con cá bơi lội tung tăng trong làn nước trong vắt dưới chân núi Trường Sinh. Tuy nhiên, giống như phần lớn các khu du lịch thiên nhiên và sinh thái cộng đồng khác trên cả nước, Suối cá thần từng phải đối mặt với một thách thức kinh điển - đó là tính mùa vụ rõ rệt trong hoạt động khai thác du lịch.

Cổng vào Khu Du lịch Suối cá thần Cẩm Lương
Mỗi khi mùa Hè qua đi, nhường chỗ cho những tháng cuối năm với thời tiết se lạnh, mưa phùn hay cái nắng hanh hao của mùa đông, lượng khách du lịch đổ về Cẩm Tú lại sụt giảm đáng kể. Tâm lý ngại dịch chuyển của du khách trong điều kiện thời tiết bất lợi, cùng với thói quen lên lịch du lịch tập trung vào mùa lễ hội đầu năm (từ tháng Giêng đến tháng Ba âm lịch), đã tạo ra một khoảng lặng dài trong hoạt động kinh doanh dịch vụ của địa phương.
Vào những tháng thấp điểm này, các nhà hàng, cơ sở lưu trú homestay, các hộ kinh doanh đặc sản và dịch vụ vận tải tại đây thường rơi vào cảnh ảm đạm. Thu nhập của người dân địa phương – vốn trông chờ phần lớn vào chu kỳ du lịch - bị ảnh hưởng trực tiếp, đặt ra một bài toán cấp bách cho chính quyền xã Cẩm Tú và ban quản lý khu di tích: làm thế nào để xóa nhòa ranh giới mùa vụ, duy trì dòng chảy du khách ổn định quanh năm?

Khu vực cửa hang Suối cá thần Cẩm Lương
Câu trả lời cho bài toán ấy không nằm ở những giải pháp truyền thống tốn kém chi phí quảng cáo qua tờ rơi, hội chợ hay các chiến dịch xúc tiến rời rạc, mà nằm ngay trong chiến lược chuyển đổi số toàn diện và sự nhạy bén trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác truyền thông điểm đến.
Suối cá thần Cẩm Lương thuộc địa phận thôn Lương Ngọc, xã Cẩm Tú, Tỉnh Thanh Hóa cách trung tâm thành phố Thanh Hóa khoảng 85 km về phía Tây Bắc theo đường quốc lộ 217, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 150km về phía Nam. Suối cá thần Cẩm Lương là một di tích lịch sử văn hóa - danh lam thắng cảnh nổi tiếng, nằm trên tuyến du lịch xuyên suốt theo hướng Đông - Tây của xứ Thanh từ bãi biển Sầm Sơn, Di tích quốc gia đặc biệt Thành Nhà Hồ, Lam Kinh, Suối cá Thần, khu du lịch nghỉ dưỡng Pù Luông thu hút đông đảo du khách ghé thăm. Dòng suối nằm dưới chân dãy núi Trường Sinh thuộc vùng liên kết giữa vườn quốc gia Cúc Phương và khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông nên thiên nhiên nơi đây rất đa dạng.
Sức mạnh lan tỏa từ không gian mạng và những phiên livestream thực tế
Trong kỷ nguyên số hóa, khi chiếc điện thoại thông minh và mạng xã hội trở thành vật bất ly thân của phần lớn người dân, không gian mạng đã mở ra một biên giới không có điểm dừng cho các hoạt động quảng bá văn hóa và du lịch. Nhận thức rõ điều này, xã Cẩm Tú đã khuyến khích, tạo điều kiện và hỗ trợ lực lượng làm du lịch trực tiếp tại địa phương tận dụng tối đa các nền tảng số như Facebook, TikTok, YouTube để kể câu chuyện về Suối cá thần dưới một lăng kính hoàn toàn mới mẻ, sinh động và chân thực hơn.

Chị Bùi Thị Liễu, hướng dẫn viên Khu du lịch Suối cá Cẩm Tú - người trực tiếp thực hiện rất nhiều phiên livestream quảng bá suối cá, đặc sản và các danh thắng địa phương
Không còn là những hình ảnh tĩnh lặng hay các bài viết giới thiệu khô khan trên website, du khách hiện nay có thể "du lịch trực tuyến" ngay tại nhà thông qua các buổi phát trực tiếp (livestream). Những khung hình cận cảnh ghi lại dòng nước mát lành tuôn ra từ hang đá vôi, tiếng suối chảy róc rách hòa quyện cùng tiếng rì rào của đại ngàn, đặc biệt là những đàn cá Dốc, cá Tể với sắc đỏ hồng rực rỡ quanh miệng bơi lội ung dung chờ đón từng chiếc lá rụng - tất cả được truyền tải trực tiếp đến hàng triệu màn hình thiết bị di động trên khắp cả nước.

Theo người dân nơi đây cửa hang chính là đường vào tổ của cá chúa, bên trong có cá chúa nặng tầm 40 kg. Khi xưa cửa hang còn rộng mở chưa bị bồi lấp bởi mưa lũ cá chúa thường bơi ra ngoài mỗi khi nước lớn. Mọi hoạt động của đàn cá đều tuân theo một quy luật, thường thì ban ngày cá sẽ bơi ra ngoài kiếm ăn, vui chơi thân thiện cùng người dân và du khách, ban đêm cá lại về tổ (vào hang)
Chính sự tương tác thời gian thực này đã thu hẹp hoàn toàn khoảng cách địa lý, kích thích sự tò mò và khơi gợi cảm xúc mạnh mẽ trong lòng người xem. Chia sẻ về hành trình đưa Suối cá thần lên không gian mạng, chị Bùi Thị Liễu, hướng dẫn viên Khu du lịch Suối cá Cẩm Tú - người trực tiếp thực hiện rất nhiều phiên livestream quảng bá suối cá, đặc sản và các danh thắng địa phương, kể lại: "Trước đây, cứ vào mùa thấp điểm, lượng khách đến tham quan giảm hẳn, cảnh quan có phần trầm lắng. Từ khi ứng dụng mạng xã hội và thực hiện các buổi livestream chia sẻ trực tiếp về vẻ đẹp của đàn cá thần, văn hóa ẩm thực, nét độc đáo của đồng bào Mường, chúng tôi nhận thấy lượng tương tác tăng lên vượt bậc. Rất nhiều du khách ở xa, thậm chí từ miền Nam, sau khi xem livestream đã bày tỏ sự tò mò, hẹn ngày lên lịch ghé thăm dù không phải là mùa cao điểm du lịch. Có những buổi livestream thu hút hàng ngàn lượt chia sẻ, câu hỏi đặt ra về văn hóa, truyền thuyết địa phương được giải đáp ngay lập tức, giúp người xem cảm thấy như mình đang thực sự đứng cạnh bờ suối ngọc".

Những nỗ lực miệt mài của đội ngũ làm truyền thông cơ sở như chị Liễu đã biến mỗi người dân, mỗi hướng dẫn viên thành một "đại sứ du lịch số"...
Những nỗ lực miệt mài của đội ngũ làm truyền thông cơ sở như chị Liễu đã biến mỗi người dân, mỗi hướng dẫn viên thành một "đại sứ du lịch số", từng bước phá vỡ bức tường vô hình của mùa thấp điểm, duy trì ngọn lửa thu hút du khách bền bỉ suốt 365 ngày.
Suối cá thần Cẩm Lương được công nhận là di tích văn hóa - danh lam thắng cảnh năm 1993 và được công nhận là khu du lịch cấp tỉnh vào năm 2018. Nơi đây gắn liền với câu chuyện tâm linh về một đàn cá được người dân nâng niu và bảo vệ như những vị thần đem lại sự bình yên và may mắn đối với buôn làng của người Mường.
Trải nghiệm hiện đại và văn minh trong không gian di tích
Chuyển đổi số trong quảng bá và phát triển du lịch tại Cẩm Tú không chỉ dừng lại ở các chiến dịch truyền thông trực tuyến qua mạng xã hội, mà còn được hiện thực hóa bằng việc nâng cấp toàn diện hạ tầng phục vụ du khách tại chỗ, mang lại sự tiện nghi, chuyên nghiệp và minh bạch.
Khi đặt chân đến Khu du lịch Suối cá thần Cẩm Lương trong những ngày này, phóng viên Thể thao và Văn hóa lập tức cảm nhận được sự đổi thay rõ rệt. Không còn cảnh xếp hàng mua vé thủ công rườm rà hay tình trạng lúng túng khi tìm kiếm thông tin thuyết minh về di tích. Tại các điểm đón tiếp, khu vực quanh suối và các góc trưng bày di sản, hệ thống mã QR thông minh đã được lắp đặt đồng bộ. Chỉ với một thao tác quét mã đơn giản bằng camera điện thoại, du khách có thể truy cập vào kho dữ liệu số chi tiết, tường tận về sự tích chàng Rắn, lịch sử hình thành dòng suối, hệ sinh thái động thực vật dưới chân núi Trường Sinh cũng như các quy chế bảo vệ môi trường, quy định tham quan một cách trực quan bằng cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh.

Cá ở đây người dân hay gọi là cá Dốc, cá Tể. Cá thuộc họ nhà chép, có trong sách đỏ Việt Nam thuộc diện bảo vệ cấp II, cá rất kén chọn môi trường nên rất ít gặp trong tự nhiên
Bên cạnh đó, hạ tầng thanh toán tại khu du lịch cũng đã được số hóa hoàn toàn. Các quầy bán vé, khu vực dịch vụ lưu trú homestay, các nhà hàng phục vụ ẩm thực bản địa cho đến các sạp hàng bày bán sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương đều được trang bị mã QR chuyển khoản và các thiết bị chấp nhận thanh toán điện tử. Việc không dùng tiền mặt không chỉ mang lại sự an toàn, nhanh chóng và chính xác trong giao dịch mà còn tạo ra ấn tượng vô cùng tốt đẹp về một điểm đến văn minh, hiện đại, bắt nhịp kịp thời với xu thế của xã hội số toàn cầu.
Cảm nhận rõ nét sự đổi mới này trong chuyến hành trình trải nghiệm thực tế, chị Nguyễn Hoài Thương, một du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ sự ngạc nhiên và hài lòng: "Mình khá bất ngờ khi đến Suối cá thần vào những ngày thời tiết se lạnh, lượng khách không quá đông đúc nhưng mọi thứ lại rất hiện đại và tiện lợi. Chỉ cần chiếc điện thoại thông minh là mình vừa có thể quét mã đọc thông tin chi tiết về sự tích đàn cá, vừa thanh toán tiền mua đặc sản và vé tham quan nhanh gọn mà không cần mang theo tiền mặt. Cảm giác vừa được tận hưởng không gian thiên nhiên thanh bình, vừa được trải nghiệm các dịch vụ công nghệ thông minh thực sự khiến chuyến đi trở nên trọn vẹn và thoải mái hơn rất nhiều".

Đến với không gian trong suối cá thần du khách sẽ hòa vào không khí trong lành của những bóng cây cổ thụ, cùng với sự mát trong của dòng nước suối chảy ra từ chân núi Trường Sinh
Lan tỏa giá trị kinh tế - xã hội và tầm nhìn tương lai
Việc áp dụng công nghệ số vào quảng bá và vận hành du lịch mùa thấp điểm tại Suối cá thần Cẩm Tú không đơn thuần là một giải pháp tình thế nhằm tăng trưởng lượng khách, mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa sâu rộng đối với đời sống kinh tế - xã hội của cộng đồng dân cư địa phương.
Khi lượng khách du lịch được phân bổ đều hơn trong năm thay vì dồn ứ cục bộ vào mùa lễ hội, các hộ gia đình làm dịch vụ homestay, các hợp tác xã sản xuất nông nghiệp sạch, các nghệ nhân dệt thổ cẩm và chế biến ẩm thực truyền thống của đồng bào Mường có thêm nguồn thu nhập ổn định.

Theo quan niệm của người dân địa phương, đàn “cá thần” trong dòng suối đông đúc thể hiện cho sự bình yên, no ấm cho cuộc sống người dân, nên từ bao đời nay, người dân trong vùng luôn gìn giữ và xem đàn “cá thần” là loài cá linh thiêng - là báu vật không thể tách rời
Sức sống kinh tế không bị đứt đoạn theo mùa vụ đã tạo động lực mạnh mẽ để người dân yên tâm đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, gìn giữ cảnh quan môi trường sinh thái xanh - sạch - đẹp, đồng thời tích cực bảo tồn những nét văn hóa truyền thống vốn có.
Từ một điểm đến thiên nhiên mang tính thời vụ cao, Suối cá thần Cẩm Tú đang chứng minh sức sống mãnh liệt của một mô hình du lịch thông minh thu nhỏ, nơi công nghệ số trở thành cây cầu vững chắc nối liền quá khứ huyền thoại với tương lai phát triển bền vững.
CÒN NỮA
**Bài viết: HUY THÔNG**BÁO THỂ THAO VÀ VĂN HÓA
