Lớp học đặc biệt tìm lại tiếng nói cho những bệnh nhân ung thư

Đến Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương vào mỗi sáng thứ năm cuối cùng của tháng, không khó để nghe thấy những âm thanh ê, a khẽ vang ra một cách khó nhọc từ một góc hội trường nhỏ. Đó là những tiếng phát âm ngắt quãng, có khi nghẹn lại, phát ra từ những lồng ngực đang oằn mình điều tiết từng nhịp thở để tìm lại giọng nói đã mất.

Đối với những bệnh nhân ung thư thanh quản, lưỡi dao phẫu thuật tước đi hai dây thanh cùng những đợt xạ trị đồng nghĩa với việc bóng tối im lặng đổ xuống đời họ. Có người vốn là trụ cột gia đình nay mất đi khả năng giao tiếp tự nhiên, thu mình vào một góc. Có người từng hoạt ngôn, hài hước phải đối mặt với cú sốc lớn nhất cuộc đời.

Lớp học đặc biệt gói gọn trong một phòng họp nhỏ. Không bảng đen, không phấn trắng, không gian bài trí tối giản chỉ với vài dãy bàn ghế xếp ngay ngắn hướng về phía “thầy giáo”.

Tưởng chừng mắc kẹt mãi dưới vực sâu lặng im, tuy nhiên, hy vọng đã mở ra khi những bệnh nhân ung thư thanh quản được tiếp cận với kỹ thuật học nói bằng thực quản.

Để duy trì hoạt động ý nghĩa này, các thành viên trong lớp học tập nói cho bệnh nhân ung thư thanh quản đều đặn gặp nhau vào ngày hẹn định kỳ để giao lưu phương pháp luyện tập, chia sẻ kinh nghiệm điều trị và kết nạp thêm những thành viên mới. Câu lạc bộ đặc biệt này thành lập đến nay đã hơn 20 năm và vẫn duy trì đều đặn, trở thành nơi gắn kết hàng trăm bệnh nhân ung thư thanh quản trên khắp cả nước.

Sự động viên, sẻ chia giữa các thành viên giúp không khí lớp học luôn đong đầy năng lượng tích cực và tinh thần lạc quan.

Việc luyện tập cho bệnh nhân đã cắt thanh quản nói bằng thực quản được xem là giải pháp ưu tiên nhưng vô cùng khó khăn. Người học cần nắm vững kỹ thuật nén hơi bằng cách đưa từng hớp không khí vào trong thực quản rồi dùng áp lực lồng ngực đẩy hơi trở lại qua miệng để tạo ra âm thanh. Đúc kết lại phương pháp qua một câu nói, nhưng để nói ra được tròn vẹn một ý nghĩ mà không hụt hơi, nghẹn họng lại đòi hỏi cả một sự kiên trì và vững tâm rèn luyện trong thời gian dài.

Lớp học đặc biệt này gói gọn trong một căn phòng họp nhỏ. Không bảng đen, không phấn trắng, không gian bài trí tối giản chỉ với vài dãy bàn ghế xếp ngay ngắn hướng về phía “thầy giáo”. Ít ai biết rằng, lớp học vốn được khởi xướng từ ý tưởng ban đầu của các bác sĩ Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương nhằm hỗ trợ phục hồi chức năng sau phẫu thuật cho bệnh nhân. Theo thời gian, mô hình ấy đã chuyển giao hoàn toàn để chính các học viên tự đứng ra tiếp quản và duy trì. Lớp học vận hành theo cách: lứa đi trước kiên trì dìu dắt lứa đi sau. Những “người thầy” đứng lớp hôm nay không ai khác chính là những bệnh nhân từng loay hoay với tiếng nói của chính mình, nay dùng kinh nghiệm bản thân để dạy lại cho những người bệnh khác.

Vốn được khởi xướng từ ý tưởng ban đầu của các bác sĩ Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, đến nay, lớp học đã chuyển giao hoàn toàn để chính các học viên tự đứng ra tiếp quản và duy trì.

Một học viên đang luyện nói bằng mic điện tử.

Đứng lớp hướng dẫn cho các bệnh nhân có anh Trần Tiến Hải, trú tại phường Phú Thượng, Hà Nội, người không quản ngại đường xá xa xôi đi hơn 20 cây số mỗi ngày thứ năm cuối cùng của tháng để truyền đạt kinh nghiệm. Bản thân từng trải qua quá trình phẫu thuật cắt dây thanh quản 20 năm trước, anh Trần Tiến Hải thấu hiểu sâu sắc những khó khăn và nỗi sợ ban đầu của người bệnh. Nhờ sự chỉ dạy và động viên tận tình từ những học viên đi trước, anh Tiến Hải đã kiên trì luyện tập thành công và giờ đây dùng chính câu chuyện thực tế của mình để lan tỏa năng lượng tích cực, giúp các bệnh nhân mới vững tâm rèn luyện.

Bên cạnh đó, anh Đỗ Văn Tộ, trú tại phường Hà Đông, Hà Nội cũng là người gắn bó lâu năm với vai trò hỗ trợ học viên luyện tập và hướng dẫn sử dụng mic điện tử chạy bằng năng lượng điện cơ giúp khuếch đại tiếng nói thì thào cho những ai không thể tập nói bằng thực quản. Nhờ sự hỗ trợ từ những người thầy tận tâm như anh Trần Tiến Hải và anh Đỗ Văn Tộ, nhiều bệnh nhân đã có thể quay trở lại giao tiếp sau thời gian gắn bó với lớp.

Vốn phải giao tiếp bằng cách viết ra bảng những gì mình nghĩ, hy vọng đã trở lại đã mở ra với người học viên này khi được tiếp cận với kỹ thuật học nói bằng thực quản.

Hành trình lấy lại tiếng nói đòi hỏi sự đánh đổi bằng rất nhiều công sức của từng học viên tham gia lớp học. Đã có những học viên như anh Hoàng Hải Anh, trú tại phường Ngọc Hà, Hà Nội từng rơi vào trạng thái suy sụp, trầm tư và cảm thấy bản thân trở thành gánh nặng cho gia đình. Nhưng nhờ sự động viên của y bác sĩ cùng bầu không khí cởi mở tại lớp học, anh đã dần vượt qua mặc cảm, kiên trì theo học suốt hai năm qua để nay có thể tự tin phát âm rõ chữ và truyền tải trọn vẹn ý nghĩa câu chuyện với mọi người.

Không quản khoảng cách địa lý xa xôi, ông Phạm Văn Hậu, 68 tuổi, trú tại Phủ Lý, Hà Nam đều đặn hơn ba năm nay vẫn giữ lịch trình di chuyển lên Hà Nội mỗi dịp cuối tháng để tham gia lớp thực hành. Dù quá trình luyện tập từng mang lại cảm giác buồn nôn, váng đầu, ho đờm thường trực trong mỗi lần luyện tập nhiều lần khiến ông Hậu nản lòng. Ông vẫn quyết tâm giành lại quyền làm chủ cuộc đời trước số phận: “Cứ rảnh lúc nào là tôi lại cố gắng ê a luyện nói. Cũng có lúc thấy nản, nếu không quyết tâm chắc khó thực hiện được vì luyện tập vô cùng khó nhọc, mất sức. Phải tập lấy hơi từ dạ dày đẩy lên thực quản, đây là giai đoạn luyện tập ban đầu và khó khăn nhất”. Giờ đây ông Hậu đã có thể nói cả câu với đầy đủ ý. Cứ hễ hụt hơi, ông lại nhấp ngụm nước nhỏ cho ẩm họng rồi lại tiếp tục câu chuyện còn dang dở.

Người học nói bằng thực quản cần nắm vững kỹ thuật nén hơi bằng cách đưa từng hớp không khí vào trong thực quản rồi dùng áp lực lồng ngực đẩy hơi trở lại qua miệng để tạo ra âm thanh.

Với nhiều người không nói được bằng thực quản, sử dụng mic điện tử chạy bằng năng lượng điện cơ giúp khuếch đại tiếng nói là một lựa chọn để có thể nói chuyện trở lại.

Sự đồng hành của người thân chính là mảnh ghép quan trọng giúp nhân lên sức mạnh cho các bệnh nhân trên con đường tìm lại giọng nói. Chị Nguyễn Thị Hà, trú tại phường An Khánh, Hà Nội chia sẻ trong buổi đầu cùng chồng tham gia sinh hoạt cùng lớp học rằng đây là một mô hình vô cùng nhân văn. Ban đầu, dù chồng chị Hà đã cắt thanh quản được hai năm nhưng do vướng mắc nhiều rào cản tâm lý nên anh vẫn e dè chưa dám tham dự. Nhờ có sự động viên kịp thời từ các thành viên trong câu lạc bộ, gia đình chị đã dũng cảm bước qua mặc cảm để đến với lớp học, nơi không chỉ giúp người bệnh tìm lại âm thanh cuộc sống mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc cho bất kỳ ai đang nỗ lực vượt qua nghịch cảnh.

Trong thời gian tới, lớp học đặc biệt tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương dự kiến sẽ tiếp tục duy trì đều đặn lịch sinh hoạt định kỳ, đồng thời mở rộng kết nối để chào đón thêm nhiều bệnh nhân mới trên khắp mọi miền, giúp những người không may bị ung thư thanh quản sớm tiếp cận với phương pháp nói thực quản. Qua hơn hai thập kỷ thầm lặng trao đi hy vọng, lớp học không chỉ là nơi phục hồi chức năng phát âm, mà đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, trở thành ngôi nhà chung ấm áp để những phận đời lặng im tìm thấy niềm tin, sự đồng cảm và nghị lực để làm chủ cuộc sống của chính mình.

Anh Trần Tiến Hải không quản ngại đường xá xa xôi đi hơn 20 cây số mỗi ngày thứ năm cuối cùng của tháng để truyền đạt kinh nghiệm.

Từng trải qua quá trình phẫu thuật cắt dây thanh quản, những "người thầy" đứng lớp đều thấu hiểu sâu sắc những khó khăn và nỗi sợ của người bệnh.

Nhờ sự chỉ dạy và động viên tận tình từ những học viên đi trước, nhiều bệnh nhân đã kiên trì luyện tập thành công và giờ đây dùng chính câu chuyện thực tế của mình để lan tỏa năng lượng tích cực, giúp các bệnh nhân mới vững tâm rèn luyện.