Lũ lụt tại Indonesia khiến ít nhất 7% quần thể đười ươi quý hiếm biến mất

Một báo cáo khoa học vừa công bố cho thấy trận lũ lụt và sạt lở đất nghiêm trọng xảy ra tại đảo Sumatra (Indonesia) vào năm ngoái đã khiến ít nhất 58 cá thể đười ươi Tapanuli thiệt mạng, tương đương hơn 7% tổng quần thể của loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp này.

Theo nghiên cứu được công bố ngày 10/6, đười ươi Tapanuli là loài đặc hữu chỉ sinh sống tại khu vực rừng Batang Toru ở phía Bắc đảo Sumatra. Hiện toàn bộ quần thể của chúng chỉ còn khoảng 800 cá thể trong tự nhiên, khiến đây trở thành một trong những loài linh trưởng hiếm nhất thế giới.

Báo cáo là kết quả hợp tác giữa tổ chức Borneo Futures (Brunei), World Weather Attribution và Đại học Liverpool John Moores (Anh). Các nhà nghiên cứu cho biết những trận mưa lớn do ảnh hưởng của xoáy thuận nhiệt đới đã gây ra lũ quét và sạt lở đất trên diện rộng, cướp đi sinh mạng của hơn 1.200 người, đồng thời phá hủy khoảng 300.000 ngôi nhà tại Indonesia.

Không chỉ con người chịu ảnh hưởng nặng nề, hệ sinh thái tại Sumatra cũng hứng chịu những tổn thất nghiêm trọng. Dựa trên phân tích hình ảnh vệ tinh và dữ liệu lịch sử về quần thể đười ươi tại khu vực phía Tây của rừng Batang Toru - nơi sinh sống của phần lớn số lượng đười ươi Tapanuli, các nhà khoa học ước tính ít nhất 58 cá thể đã chết trong thảm họa thiên nhiên này.

Tuy nhiên, con số thực tế có thể còn cao hơn. Nhóm nghiên cứu cho biết họ chỉ khảo sát khu vực phía Tây của khu rừng và chưa đánh giá được toàn bộ những phần còn lại của môi trường sống của loài đười ươi. Điều đó đồng nghĩa với việc số lượng cá thể bị mất có thể lớn hơn nhiều so với thống kê hiện tại.

Các chuyên gia nhận định biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm gia tăng tần suất cũng như cường độ của các hiện tượng mưa cực đoan quanh eo biển Malacca. Điều này khiến môi trường sống vốn đã mong manh của đười ươi Tapanuli tiếp tục đối mặt với những rủi ro ngày càng lớn.

Ông Erik Meijaard, chuyên gia của Borneo Futures và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết lượng mưa khổng lồ đã khiến đất trên các sườn đồi trong rừng nguyên sinh bị bão hòa nước, dẫn đến những vụ sạt lở đất với tốc độ rất lớn.

"Nếu một con đười ươi bị cuốn vào dòng sạt lở đang lao xuống từ trên cao, cơ hội sống sót gần như là rất thấp. Đây thực sự là mối lo ngại nghiêm trọng đối với loài vật này", ông nói.

Theo ông Meijaard, việc mất đi hơn 7% tổng quần thể là tổn thất rất lớn đối với một loài vốn chỉ còn số lượng hạn chế trong tự nhiên. Khi kết hợp với các áp lực khác như suy thoái môi trường sống, nạn phá rừng và xung đột giữa con người với động vật hoang dã, nguy cơ tuyệt chủng của đười ươi Tapanuli càng trở nên cấp bách hơn.

"Những tổn thất này cho thấy sự cần thiết phải nhanh chóng triển khai các chương trình bảo tồn đồng bộ, được đầu tư nguồn lực đầy đủ nhằm bảo vệ tương lai của loài", ông nhấn mạnh.

Trong khi đó, nhà nghiên cứu Panut Hadisiswoyo kêu gọi chính phủ Indonesia tăng cường phối hợp với các tổ chức bảo tồn và giới khoa học để ngăn chặn đà suy giảm của quần thể đười ươi.

Ông cho rằng việc kiểm soát nạn săn bắt trái phép, đồng thời cải thiện công tác quản lý và sử dụng đất đai sẽ đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực ổn định số lượng đười ươi Tapanuli trong tương lai.

Các tổ chức môi trường từ lâu đã cảnh báo rằng tình trạng phá rừng diễn ra nhanh chóng tại Sumatra đang khiến các hệ sinh thái trở nên dễ bị tổn thương hơn trước những hiện tượng thời tiết cực đoan. Thảm họa năm ngoái không chỉ để lại hậu quả nặng nề đối với con người mà còn là lời cảnh báo về những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đối với các loài động vật quý hiếm đang đứng bên bờ tuyệt chủng.