Lũ quét ở Nepal: Nhận dạng thi thể bằng ADN được thực hiện như thế nào?

Nhà chức trách cho biết, tính đến thứ Năm, hơn 1.270 người đã thiệt mạng và hơn 4.700 người vẫn mất tích. Sáng thứ Sáu, có thông tin cho biết, hai trong số hàng trăm công nhân bị mắc kẹt trong các đường hầm tại những dự án thủy điện dọc các con sông bị ảnh hưởng đã được giải cứu.

Trong khi đó, nhà chức trách đang sử dụng xét nghiệm ADN để xác định danh tính hàng trăm thi thể, khiến các nhà xác rơi vào tình trạng quá tải. Cảnh sát cho biết, giới chức đang kêu gọi thân nhân bậc một (cha, mẹ, con trai hoặc con gái) của những người được báo mất tích cung cấp mẫu máu mới để lập hồ sơ ADN.

Đối với công dân nước ngoài mất tích, thân nhân bậc một đang ở nước ngoài cũng có thể thực hiện xét nghiệm ADN tại quốc gia nơi họ sinh sống, sau đó gửi kết quả qua email cho Cảnh sát Nepal để đối chiếu. Đến nay, hàng trăm mẫu ADN đã được thu thập từ người thân các nạn nhân.

Các mẫu được thu thập đang được chuyển tới Phòng thí nghiệm Khoa học Pháp y của Cảnh sát Nepal và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Nepal.

Vậy tại sao việc nhận dạng ADN lại quan trọng sau các trận lũ lụt và quá trình này được thực hiện như thế nào?

Vì sao cần xét nghiệm ADN?

Tại thủ đô Kathmandu của Nepal, các đội pháp y đang nỗ lực xác định danh tính các thi thể. Tuy nhiên, phóng viên Al Jazeera Jessica Washington đưa tin từ một cơ sở xét nghiệm ADN tại thành phố rằng nhiều thi thể đã được tìm thấy trong tình trạng phân hủy.

"Các đội pháp y tại hiện trường cho chúng tôi biết, có một số đặc điểm có thể hỗ trợ quá trình nhận dạng, chẳng hạn như hình xăm và đồ trang sức. Tuy nhiên, nhiều thi thể được tìm thấy trong tình trạng khiến việc xác định danh tính trở nên vô cùng khó khăn", Washington cho biết.

Các chuyên gia cho rằng chính tình trạng phân hủy khiến xét nghiệm ADN trở nên đặc biệt cần thiết. Những thi thể bị biến dạng nghiêm trọng thường không còn khả năng nhận diện bằng mắt thường, đặc biệt sau khi ngâm lâu trong nước.

Hồ sơ ADN có thể được tạo lập từ máu, mô mềm, xương và răng. Theo Kerstin Montelius, nhà sinh học phân tử tại Hội đồng Quốc gia về Pháp y Thụy Điển, vật liệu ADN vẫn có thể được tách chiết từ xương ngay cả khi phần lớn mô đã bị phân hủy.

"Việc nhận dạng bằng mắt thường có thể không khả thi ở giai đoạn đầu của quá trình, dẫn đến nhầm lẫn", Montelius nói với Al Jazeera. Tuy nhiên, bà cảnh báo rằng "ADN cũng bị phân hủy và các điều kiện thực tế sẽ quyết định phương án được lựa chọn".

Xét nghiệm ADN được thực hiện như thế nào?

Khung quy trình được quốc tế công nhận để quản lý và xác định danh tính nạn nhân thảm họa là Quy trình Nhận dạng nạn nhân thảm họa (DVI) của Interpol.

Các phân tử ADN chứa thông tin mà tất cả tế bào sống trong cơ thể người cần để hoạt động. Ngoại trừ các cặp song sinh cùng trứng, vốn có bộ ADN gần như giống hệt nhau, ADN của mỗi người là duy nhất. Vì vậy, ADN có thể được sử dụng để xác định danh tính nạn nhân thảm họa hoặc người mất tích.

Là một phần của quy trình DVI, các chuyên gia sẽ kiểm tra hài cốt và thi thể để thu thập càng nhiều dữ liệu sinh trắc học càng tốt.

"Có ba phương pháp nhận dạng chính đã được chứng minh có thể tự đứng độc lập với độ tin cậy rất cao trong quá trình xác định danh tính: đối chiếu ADN, đối chiếu dấu vân tay và đối chiếu răng", Montelius nói, đồng thời cho biết phương pháp được lựa chọn phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể.

Khi có sẵn hồ sơ ADN trực tiếp của người mất tích (ví dụ có thể lấy mẫu ADN của họ từ những vật dụng cá nhân như bàn chải đánh răng hoặc lược), hồ sơ ADN của thi thể chưa xác định danh tính sẽ được đối chiếu với hồ sơ của người mất tích để xem có trùng khớp hay không.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, "không có dấu vân tay của nạn nhân ở bất cứ đâu, hoặc rất khó tìm được thông tin về răng của họ tại nha sĩ", Montelius cho biết. Trong những trường hợp như vậy, hồ sơ ADN cũng có thể được lấy từ thân nhân của nạn nhân, nhà sinh học phân tử này nói. Tại Nepal, việc này đang được thực hiện thông qua các mẫu máu.

Sau khi thu thập dữ liệu, một nhóm chuyên gia sẽ đối chiếu và phân tích hai nhóm thông tin - từ thân nhân của người mất tích và từ thi thể, hài cốt được tìm thấy - để xác định danh tính nạn nhân.

Theo Montelius, quá trình này có thể được thực hiện bằng một trong nhiều hệ thống phần mềm máy tính hiện có trên thị trường. Hệ thống có thể đưa ra những trường hợp có khả năng trùng khớp để chuyên gia ADN tiếp tục kiểm tra, đánh giá.

Việc nhận dạng có thể được xác nhận khi hai bộ dữ liệu đạt mức độ trùng khớp 100%.

Các quốc gia khác có hỗ trợ Nepal không?

Ấn Độ đã cử một nhóm pháp y gồm 19 thành viên. Theo Đại sứ quán Ấn Độ tại thủ đô Nepal, nhóm này đã bắt đầu phân tích các mẫu ADN cùng với các chuyên gia Nepal tại Phòng thí nghiệm Khoa học Pháp y Trung ương của Cảnh sát Nepal và Phòng thí nghiệm Khoa học Pháp y Quốc gia.

Đại sứ quán cho biết: "Nhóm đang làm việc nhằm đẩy nhanh quá trình xử lý các mẫu ADN tại Nepal để xác định danh tính những người bị ảnh hưởng bởi các trận lũ quét gần đây".

Trung Quốc cũng đã cử một nhóm chuyên gia nhận dạng ADN thứ hai tới Nepal, cùng với đợt hàng cứu trợ khẩn cấp thứ ba, hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã đưa tin hôm thứ Năm.

Thế Hải (Theo Aljazeera, Theguardian)