Luật Chứng khoán sửa đổi: Giảm thủ tục, mở đường cho sản phẩm mới
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đề xuất đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, hoàn thiện quy định về giao dịch điện tử, đồng thời bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Những thay đổi này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn khi huy động vốn và tạo cơ sở phát triển thêm sản phẩm, dịch vụ cho nhà đầu tư.
Giảm thủ tục chào bán, thuận lợi hơn khi huy động vốn
Với doanh nghiệp chuẩn bị chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi đề xuất bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu phải bán được cho nhà đầu tư quy định tại điểm d khoản 1 Điều 15, đồng thời cắt giảm thành phần hồ sơ tương ứng. Việc sửa đồng thời điều kiện chào bán và yêu cầu về hồ sơ giúp doanh nghiệp giảm phần công việc chuẩn bị cho đợt phát hành.
Với công ty đại chúng đăng ký chào bán thêm cổ phiếu ra công chúng, dự thảo đề xuất bỏ báo cáo sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán gần nhất khỏi thành phần hồ sơ đăng ký. Quy định về hồ sơ chào bán trái phiếu chuyển đổi ra công chúng cũng được sửa tương ứng. Những điều chỉnh này có ý nghĩa với doanh nghiệp đã tham gia thị trường và có nhu cầu huy động thêm vốn để tài trợ cho các kế hoạch đầu tư, sản xuất, kinh doanh.
Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tạo cơ sở để đánh giá sản phẩm, dịch vụ mới trước khi triển khai rộng rãi. Ảnh: Đức Thanh
Cách công bố thông báo phát hành cũng được điều chỉnh theo thói quen tiếp cận thông tin của nhà đầu tư. Trong vòng 7 ngày làm việc kể từ khi giấy chứng nhận đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng có hiệu lực, tổ chức phát hành phải công bố thông báo trên trang thông tin điện tử của mình, của sở giao dịch nơi chứng khoán dự kiến niêm yết hoặc đăng ký giao dịch và trên ít nhất một báo điện tử. Phương án này thay yêu cầu đăng trên báo điện tử và báo in trong ba số liên tiếp, đồng thời giúp nhà đầu tư tra cứu tại các kênh gắn trực tiếp với đợt phát hành.
Các đề xuất đơn giản hóa còn áp dụng với tổ chức cung cấp dịch vụ trên thị trường. Dự thảo cắt giảm một số điều kiện và giấy tờ khi ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán, đồng thời đơn giản hóa điều kiện lựa chọn ngân hàng thanh toán. Với công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ, dự thảo rà soát điều kiện cấp phép thành lập và hoạt động, trong đó có tiêu chuẩn đối với phó tổng giám đốc hoặc phó giám đốc phụ trách nghiệp vụ tại công ty chứng khoán.
Theo ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính là một hướng cải cách để khơi thông nguồn vốn qua thị trường chứng khoán. Ông cũng nhấn mạnh định hướng thúc đẩy chào bán cổ phiếu ra công chúng gắn với niêm yết, đăng ký giao dịch.
Tạo cơ sở cho dịch vụ số và thử nghiệm sản phẩm mới
Một thay đổi tác động trực tiếp đến quan hệ giữa nhà đầu tư và công ty chứng khoán là đề xuất cho phép công ty chứng khoán, chi nhánh công ty chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam giao kết hợp đồng cung cấp dịch vụ với khách hàng bằng văn bản hoặc bằng hình thức phù hợp với pháp luật về giao dịch điện tử. Dự thảo đồng thời bổ sung quy định về giao dịch điện tử và bảo đảm an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán.
Củng cố nền tảng pháp lý cho thị trường chứng khoán
Khung pháp lư về chứng khoán và thị trường chứng khoán từng bước được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế. Cùng với đó, công tác quản lư, giám sát thị trường, thanh tra và xử lư vi phạm được tăng cường, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lư, các Sở giao dịch chứng khoán, Tổng công ty Lưu kư và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam và các thành viên thị trường cũng được củng cố, góp phần duy tŕ hoạt động thị trường an toàn, ổn định.
Bên cạnh đó, phạm vi dịch vụ của công ty chứng khoán cũng được làm rõ. Dự thảo bổ sung các dịch vụ được cung cấp khi công ty được cấp phép nghiệp vụ tương ứng, gồm tổ chức đấu giá chứng khoán, làm đại diện người sở hữu trái phiếu và làm đại lý quản lý một số loại tài sản bảo đảm của khách hàng. Nhóm tài sản bảo đảm này gồm tiền gửi trên tài khoản chuyên dụng, tài sản trên tài khoản lưu ký mở tại công ty chứng khoán, kể cả chứng khoán đăng ký tập trung và quyền phát sinh từ các chứng khoán này. Dự thảo cũng giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định việc ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán.
Ở nhóm chính sách phát triển sản phẩm, Điều 6a được đề xuất bổ sung để đặt nguyên tắc chung cho cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết. Cơ chế này sẽ tạo cơ sở để đánh giá sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình mới qua thực tiễn vận hành trước khi xem xét triển khai rộng hơn. Kết quả thử nghiệm có thể giúp cơ quan quản lý và thành viên thị trường đánh giá nhu cầu của nhà đầu tư, khả năng đáp ứng của hệ thống và các rủi ro phát sinh.
Trao đổi về các cơ chế giao dịch và sản phẩm có thể cân nhắc thử nghiệm, ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao Công ty cổ phần Chứng khoán KIS Việt Nam đề cập tới giao dịch trong ngày (T+0), bán khống có kiểm soát và các sản phẩm phái sinh như quyền chọn mua, quyền chọn bán. Theo ông, việc rà soát quy trình và cơ chế giao dịch theo hướng tương thích hơn với thông lệ quốc tế cũng sẽ giúp nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường thuận lợi hơn.
Theo ông Hoàng Văn Thu, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ là một hướng phát triển của thị trường chứng khoán trong giai đoạn tới. Cơ quan quản lý định hướng nghiên cứu thêm hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai mới và phát triển các chỉ số làm tài sản cơ sở cho thị trường phái sinh. Với nhà đầu tư, việc có thêm sản phẩm phái sinh có thể mở rộng lựa chọn phòng ngừa rủi ro danh mục. Với thành viên thị trường, quy định chi tiết về thử nghiệm sẽ là cơ sở để chuẩn bị hệ thống và quy trình quản trị rủi ro trước khi đưa sản phẩm, dịch vụ mới đến khách hàng.