Thúc đẩy chuyển đổi số, hiện đại hóa hoạt động bưu chính

Bảo đảm cạnh tranh bình đẳng trong cung cấp dịch vụ bưu chính trên nền tảng số

Đại biểu Quốc hội tỉnh Lạng Sơn Nguyễn Đặng Ân phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Quan tâm đến cơ chế hỗ trợ duy trì mạng lưới bưu chính công cộng tại vùng núi, biên giới, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) cho rằng, ở miền núi, biên giới phải quan tâm đầy đủ hơn đến chi phí vận hành mạng lưới. Tại những địa bàn dân cư thưa thớt, địa hình chia cắt, khoảng cách vận chuyển lớn, chi phí duy trì mạng bưu chính không chỉ có nhà cửa, trang thiết bị và nhân công tại điểm phục vụ mà còn bao gồm chi phí nhiên liệu, vận chuyển và duy trì các tuyến đường đến thôn, bản xa trung tâm; trong khi đó sản lượng bưu gửi thấp, doanh thu khó bù đắp chi phí. Nếu chỉ đảm bảo kinh phí duy trì điểm phục vụ mà không tính đến các tuyến vận chuyển thiết yếu thì khó bảo đảm được chất lượng phục vụ trong thực tế.

Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung nguyên tắc xác định cơ chế hỗ trợ phù hợp với đặc thù địa bàn, bao gồm cả chi phí duy trì các tuyến vận chuyển thiết yếu phục vụ bưu chính công ích. Đồng thời, Chính phủ quy định định mức, phương thức hỗ trợ cụ thể, bảo đảm không trùng lặp với các khoản kinh phí đã được thanh toán theo cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng.

Về bảo đảm cạnh tranh bình đẳng trong hoạt động bưu chính trên nền tảng thương mại điện tử, đại biểu chỉ rõ, hiện nay, thương mại điện tử phát triển mạnh, hoạt động chuyển phát hàng hóa ngày càng gắn chặt với các nền tảng số. Đây là xu hướng tích cực nhưng cũng đặt ra những vấn đề mới về cạnh tranh. Các doanh nghiệp bưu chính phản ánh những khó khăn có thể phát sinh trong việc kết nối, tiếp cận đơn hàng và cạnh tranh với doanh nghiệp giao nhận thuộc cùng hệ sinh thái của các nền tảng thương mại điện tử.

"Một nền tảng có thể đồng thời tổ chức hoặc liên kết với doanh nghiệp giao nhận, nếu nền tảng áp đặt điều kiện kết nối bất hợp lý hoặc ưu tiên không chính đáng cho doanh nghiệp trong cùng hệ sinh thái thì có thể hạn chế khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp bưu chính độc lập và quyền lựa chọn dịch vụ của người sử dụng", đại biểu Nguyễn Đặng Ân nhấn mạnh.

Theo đại biểu, Báo cáo tiếp thu, giải trình của Bộ Khoa học và Công nghệ cũng thừa nhận, dự thảo Luật hiện chưa trực tiếp giải quyết điều kiện tiếp cận nền tảng thương mại điện tử và việc nền tảng ưu tiên doanh nghiệp giao nhận cùng hệ sinh thái. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu bổ sung nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh bình đẳng trong cung cấp dịch vụ bưu chính trên nền tảng số. Theo đó, việc kết nối, tích hợp dịch vụ phải bảo đảm minh bạch, không áp đặt các điều kiện bất hợp lý nhằm hạn chế cạnh tranh, đồng thời bảo vệ quyền lựa chọn doanh nghiệp chuyển phát của người sử dụng theo quy định của pháp luật. Việc bổ sung cần phải bảo đảm thống nhất với Luật Cạnh tranh và pháp luật về thương mại điện tử, tránh tạo thêm thủ tục, điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho việc sử dụng thiết bị không người lái trong hoạt động bưu chính

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo đã xây dựng Luật Bưu chính (sửa đổi) để phù hợp với quá trình phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong điều kiện hoạt động bưu chính diễn ra rất sôi động.

Đại biểu đề nghị hoàn thiện hành lang pháp lý cho việc sử dụng thiết bị không người lái trong hoạt động bưu chính, đặc biệt là thiết bị bay không người lái, ô tô không người lái, tàu thủy không người lái.

Theo đại biểu, điều này phù hợp với xu thế quốc tế và chủ trương của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế không gian tầm thấp cũng như kinh tế biển đảo. Phương thức này đặc biệt thích hợp đối với các địa bàn miền núi, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn, khu biệt lập hoặc tàu thuyền đang di chuyển trên biển. Tuy nhiên, cần quy định chặt chẽ để phòng ngừa việc lợi dụng thiết bị không người lái để vi phạm pháp luật. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về cung ứng dịch vụ bưu chính bằng thiết bị không người lái, trong đó xác định doanh nghiệp được ứng dụng thiết bị không người lái khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật, có trách nhiệm bảo đảm an toàn bưu gửi, quản lý và lưu trữ thông tin hành trình, xử lý sự cố, bồi thường thiệt hại, tuân thủ các quy định về quản lý thiết bị không người lái, bảo đảm quốc phòng, an ninh và an toàn hàng không, đường thủy.

Ghi nhận từ thực tiễn, đại biểu Vương Kim Ánh (Phú Thọ) chỉ rõ, trong bối cảnh chuyển đổi số, mỗi bưu gửi đều gắn liền với dữ liệu cá nhân. Tình trạng lộ lọt thông tin từ nhãn vận đơn để kẻ xấu lừa đảo đang gây bức xúc lớn trong cử tri. Tuyến vận chuyển qua biên giới cũng tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ thẩm lậu hàng hóa trái phép. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 44 quy định bảo đảm bí mật thông tin bưu gửi và dữ liệu cá nhân là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc xuyên suốt của doanh nghiệp, nghiêm cấm mọi hành vi thu thập, tiết lộ, mua bán trái phép thông tin người dùng.

Cùng với đó, tại Điều 45 về quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro và thông tin người gửi cần bắt buộc doanh nghiệp bưu chính chỉ cho phép nhân sự có thẩm quyền truy xuất dữ liệu qua hệ thống bảo mật; việc giám sát bưu gửi, chống buôn lậu tại biên giới, hải đảo phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu định danh truy vết với việc bảo vệ quyền riêng tư, hợp pháp của công dân. Đồng thời, đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung 1 điều quy định cụ thể để thực hiện chủ trương chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và người dân chấp hành các lịch sử cung cấp tốt đối với dịch vụ bưu chính viễn thông.

Thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động bưu chính

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Ghi nhận ý kiến của các đại biểu, phát biểu giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cùng các cơ quan liên quan để hoàn thiện dự án Luật, chuẩn bị các văn bản hướng dẫn và tổ chức triển khai, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động của các tổ chức, doanh nghiệp.

“Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng, đặc biệt là đối với các đối tượng chịu sự tác động. Cơ quan chủ trì sẽ xin ý kiến cấp có thẩm quyền xem xét quyết định lùi thời gian trình sang kỳ họp sau nếu không làm kịp. Quan điểm nhất quán là: Không vì tiến độ mà làm ảnh hưởng đến chất lượng của dự án Luật”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.

Về cơ chế hỗ trợ dịch vụ bưu chính công ích, theo Bộ trưởng, dự thảo Luật đã rà soát, chỉnh lý theo hướng quy định: Nhà nước đảm bảo cung cấp dịch vụ bưu chính phổ cập cho mọi cá nhân, tổ chức trên phạm vi toàn quốc với mức thu nhập phù hợp thông qua cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp bưu chính được duy trì mạng bưu chính công cộng và cung cấp các dịch vụ công. Dự thảo cũng quy định doanh nghiệp phải theo dõi riêng hoạt động cung cấp dịch vụ bưu chính công ích, không sử dụng kinh phí hỗ trợ của Nhà nước dành cho hoạt động công ích để bù đắp chi phí hoặc trợ giá tiếp cho các hoạt động kinh doanh, đảm bảo cạnh tranh lành mạnh trên môi trường mạng.

Về chuyển đổi số dữ liệu và quản lý rủi ro, Bộ trưởng khẳng định, dự thảo Luật thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động bưu chính, quy định về định danh, truy vết bưu gửi và xác thực thông tin người gửi theo mức độ rủi ro. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bên phải tuân thủ pháp luật về dữ liệu, đảm bảo bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng, không làm phát sinh nghĩa vụ thực thi.