Luật Dầu khí (sửa đổi): Mở không gian phát triển và đầu tư cho các năng lượng mới

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đọc báo cáo về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Theo đó, trên cơ sở các ý kiến góp ý tâm huyết, sâu sắc, trách nhiệm của các vị đại biểu Quốc hội, ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ đã nghiêm túc nghiên cứu tiếp thu giải trình đầy đủ và chỉnh lý dự thảo luật. Trong đó có vấn đề về rà soát tính hợp thống nhất, hợp hiến, hợp pháp và tương thích với điều ước quốc tế, đảm bảo quốc phòng, an ninh và nguồn lực thực hiện; đồng thời rà soát thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và các yêu cầu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bình đẳng giới và chính sách dân tộc; các ưu đãi trong hoạt động dầu khí và các chính sách khai thác tài nguyên đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu; các vấn đề liên quan đến hợp đồng dầu khí; việc lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch đại cương phát triển mỏ dầu khí, kế hoạch khai thác sớm mỏ dầu khí và kế hoạch phát triển mỏ dầu khí.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) - Ảnh: CTTĐTQH

Tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo luật là tăng cường phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và giao quyền cho PetroVietnam. Đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát phù hợp với chủ trương của Đảng và thực tiễn triển khai hoạt động dầu khí tại Việt Nam. Đồng thời, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng phân định rõ chức năng của PetroVietnam, tách bạch vai trò nhà thầu dầu khí, nhà đầu tư với các chức năng đặc thù do nhà nước giao.

Về chính sách ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí, thực tế các dự án dầu khí ngày càng dịch chuyển ra vùng nước sâu xa bờ, điều kiện địa chất phức tạp, vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Nhiều mỏ nhỏ, cận biên nếu áp dụng cơ chế thông thường sẽ không đủ hiệu quả để nhà đầu tư triển khai.

Do đó, dự thảo Luật quy định bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích phát triển mỏ nhỏ, cận biên, nước sâu xa bờ, gia tăng hệ số thu hồi dầu, khai thác tận thu mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí nhằm thu hút đầu tư, gia tăng sản lượng, khai thác dầu khí đóng góp cho ngân sách nhà nước.

473/475 ĐBQH (chiếm tỷ lệ 94,60%) tham gia biểu quyết tán thành với việc thông qua dự Luật Dầu khí (sửa đổi) - Ảnh: CTTĐTQH

Với việc được Quốc hội thông qua, Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ giúp đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tháo gỡ điểm nghẽn; đồng thời mở khung pháp lý cho chuỗi giá trị năng lượng mới, nhất là thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) và năng lượng ngoài khơi.

Luật Dầu khí (sửa đổi) gồm 12 chương, 62 điều thay thế Luật Dầu khí năm 2022, được soạn thảo trên cơ sở 5 chính sách được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81/NQ-CP ngày 3/4/2026. Luật Dầu khí (sửa đổi) kế thừa các điều khoản cơ bản của Luật Dầu khí hiện hành, bảo đảm tính ổn định, liên tục của các Hợp đồng dầu khí, Hiệp định đã ký kết; bảo đảm tính tương thích, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, Luật Dầu khí (sửa đổi) năm 2026 giúp nâng cao tính thực tiễn, khả thi của Luật Dầu khí, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống luật pháp trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, phù hợp với các cam kết quốc tế và thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.

Luật tạo điều kiện thuận lợi cho điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, hạn chế tối đa những khó khăn, vướng mắc, sự không rõ ràng, chồng chéo, bất cập của hệ thống pháp luật.

Cùng với đó, Luật nhằm tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và tư nhân trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí trong bối cảnh hoạt động dầu khí ngày càng khó khăn, phức tạp nhất là những khu vực nước sâu, xa bờ, nhạy cảm về quốc phòng, an ninh trên Biển Đông.

Luật Dầu khí sửa đổi đồng thời xác lập và mở rộng phạm vi hoạt động của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), phù hợp với yêu cầu phát triển ngành năng lượng trong giai đoạn mới. Theo Bộ Công Thương, định hướng này thể hiện sự chuyển đổi từ tư duy chủ yếu duy trì sản lượng dầu khí sang tạo động lực cho phát triển bứt phá, gắn hoạt động dầu khí với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế biển.

Luật cũng giúp phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong ngành dầu khí với mũi nhọn là dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao tự chủ, phát triển dịch vụ dầu khí ra nước ngoài. Điều này phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.