Luật Hải quan mới: Người dân, doanh nghiệp sẽ không phải 'nộp đi nộp lại' giấy tờ

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật.

Về cơ chế một cửa quốc gia và người khai hải quan, Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo luật đã chỉnh lý khái niệm về "cơ chế một cửa quốc gia".

Theo đó, dự thảo đã làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu qua hệ thống thống nhất với thuật ngữ giao dịch điện tử và bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp hoặc xuất trình bản giấy đối với dữ liệu đã chia sẻ. 

Luật cũng mở rộng nhóm người khai hải quan, trong đó có doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh quốc tế, chủ quản nền tảng thương mại điện tử và người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật

Việc bổ sung các chủ thể này được Chính phủ đánh giá phù hợp với xu hướng phát triển thương mại điện tử và thông lệ quốc tế.

Thương mại điện tử xuyên biên giới là một nội dung mới được đặc biệt chú trọng. Luật đã bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, đồng thời đặt trách nhiệm kết nối, cung cấp dữ liệu đối với chủ quản nền tảng.

Tuy nhiên, luật chỉ quy định những nguyên tắc cơ bản, còn ngưỡng trị giá, quy trình và lộ trình xác thực định danh điện tử sẽ được Chính phủ quy định chi tiết. Cách tiếp cận này nhằm tạo dư địa điều hành linh hoạt trước sự phát triển nhanh của thương mại điện tử.

Ngoài ra, sau khi tiếp thu nhiều ý kiến, Chính phủ đề nghị bỏ khái niệm và các quy định về “kiểm định hải quan”. Đây là nội dung nhận được nhiều băn khoăn về căn cứ, tiêu chí, giá trị pháp lý của kết quả kiểm định cũng như ranh giới với giám định và kiểm tra chuyên ngành.

Bên cạnh đó, luật sửa đổi quy định rõ hơn về kho ngoại quan, hồ sơ hải quan, kiểm tra thực tế hàng hóa, xử lý hàng hóa tồn đọng và kiểm tra sau thông quan.

Thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã

Cũng trong sáng nay, với 466/475 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết, Quốc hội đã thông qua Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Trước khi Quốc hội thông qua, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự luật.

Về Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo theo hướng quy định thống nhất việc thành lập Hội đồng ở cấp xã.

Hội đồng phối hợp phố biến, giáo dục pháp luật cấp xã nói riêng và các hội đồng từ Trung ương đến cấp xã đều hoạt động kiêm nhiệm, không phát sinh biên chế và bộ máy mới.

Cụ thể, luật quy định Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật là tổ chức có chức năng tự vấn cho Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức ở trung ương, UBND về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và các giải pháp huy động nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật

Các thành viên Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật hoạt động kiêm nhiệm. Hội đồng được thành lập ở trung ương, cấp tỉnh và cấp xã.

Thủ tướng quyết định thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương. Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Chủ tịch UBND cấp xã quyết định thành lập Hội đồng ở cấp mình.

Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật có thể được thành lập ở bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương do người đứng đầu cơ quan, tổ chức đó quyết định. Chính phủ sẽ quy định chi tiết về nội dung này.

Về nội dung truyền thông chính sách, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho hay, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý, hoàn thiện các quy định về phạm vi, nội dung, hình thức và thời điểm truyền thông chính sách.

Việc này bảo đảm không trùng lặp, chồng chéo với quy định về truyền thông chính sách trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Truyền thông chính sách còn góp phần nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, tạo đồng thuận xã hội, hỗ trợ hoạt động thi hành pháp luật khi văn bản quy phạm pháp luật được ban hành.

Về kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý để bảo đảm thống nhất quy định về nguồn lực, kinh phí.

Theo đó, luật được tiếp thu, hoàn thiện theo hướng "ưu tiên kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù". Việc này nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng về "ưu tiên nguồn lực tương xứng cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù", bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Hai luật trên có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.