Luật Đô thị đặc biệt: 'Cú hích' để TPHCM bứt phá, tăng trưởng 2 con số

Chiều 1-4, Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030 tổ chức hội nghị lần thứ 5. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang chủ trì hội nghị.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang chủ trì hội nghị. Ảnh: DUY PHÚ

Báo cáo tại hội nghị, TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, cho biết trong quý I của hai năm liên tiếp 2025 và 2026, thành phố đều bước vào bối cảnh địa chính trị toàn cầu nhiều bất định, song sức ép và tác động có sự khác biệt.

Vốn FDI tăng 219% so với cùng kỳ

Cụ thể, quý I/2025 chịu ảnh hưởng từ các biện pháp thuế của Mỹ, gây tâm lý lo ngại cho doanh nghiệp xuất khẩu. Trong khi đó, quý I/2026 xuất hiện "cửa sổ cơ hội" ngắn hạn khi một số biện pháp thuế được điều chỉnh, song căng thẳng Trung Đông leo thang lại làm gia tăng chi phí năng lượng và logistics.

Hai yếu tố này tạo tác động trái chiều, khiến bức tranh ngắn hạn có xu hướng cân bằng, nhưng trung và dài hạn vẫn là ẩn số. "Trong nguy luôn có cơ, TPHCM đang tìm cách kiến tạo cơ hội từ chính sự bất định đó" - TS Trương Minh Huy Vũ nhìn nhận.

TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, báo cáo tại hội nghị. Ảnh: DUY PHÚ

Theo TS Trương Minh Huy Vũ, TPHCM đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP 2 con số trong năm 2026. Trong quý I/2026, tăng trưởng GRDP ước hơn 8%, nằm trong kịch bản dự báo từ 8,08% đến 9,04%; kết quả này cao hơn so với 2 năm gần nhất.

Về xuất khẩu, kim ngạch quý I ước đạt 22,06 tỉ USD, tăng 1,12% so với cùng kỳ, phản ánh sức ép từ chi phí vận tải và thời gian vận chuyển kéo dài. Tuy nhiên, khoảng thời gian hoãn thuế 150 ngày được đánh giá là cơ hội để doanh nghiệp đẩy mạnh đơn hàng sang thị trường Mỹ, đồng thời đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng.

Ở chiều ngược lại, đầu tư ghi nhận tín hiệu tích cực khi vốn FDI đạt gần 2,9 tỉ USD trong quý I, tăng 219% so với cùng kỳ, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vẫn được duy trì. Số doanh nghiệp thành lập mới tăng 47%, với tổng vốn đăng ký và bổ sung đạt 253.958 tỉ đồng.

Tiêu dùng nội địa tiếp tục là điểm sáng khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,7%. Du lịch đóng vai trò động lực với doanh thu khoảng 150.000 tỉ đồng, đạt gần một nửa kế hoạch năm, cho thấy vai trò trụ đỡ của thị trường trong nước trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó.

Hai đòn bẩy thể chế lớn

Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, TPHCM cần đạt mức tăng trưởng 11,5-12,5% trong quý II và thời gian còn lại của năm.

Với tầm nhìn rộng hơn cho giai đoạn 2026-2030, TS Trương Minh Huy Vũ cho rằng ngoài các động lực truyền thống đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu thì động lực thể chế đóng vai trò rất quan trọng đối với TPHCM để đạt tăng trưởng 2 con số.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: DUY PHÚ

Thời gian tới, Luật Đô thị đặc biệt và Quy hoạch tổng thể TPHCM được xem là hai đòn bẩy thể chế lớn, giúp thành phố chuyển từ vai trò thực thi sang chủ động kiến tạo chính sách.

Trong đó, định hướng quy hoạch với 5 trọng tâm chiến lược: cấu trúc đa cực - đa trung tâm - đa hành lang - vành đai - trục động lực; đồng thời coi văn hóa, chất lượng sống và hạnh phúc là một phần năng lực cạnh tranh.

Đối với Luật Đô thị đặc biệt, TS Trương Minh Huy Vũ cho rằng cần có 4 nội dung chủ đạo: phân cấp - phân quyền; công cụ tài chính đô thị; cơ chế cho các khu vục đặc biệt; mô hình tăng trưởng chuyển sang khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Nội dung quan trọng nữa, đó là cần có cơ chế đặc biệt cho Trung tâm Tài chính quốc tế và khu vực Cần Giờ; thúc đẩy các lĩnh vực như tài chính xanh, kinh tế biển, đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Song song đó, triển khai Nghị quyết 57/2024 của Bộ Chính trị, thiết lập quỹ mạo hiểm quốc tế, cơ chế listing startup và sandbox tài chính - công nghệ; nguồn nhân lực, thu hút nhân tài.

TS Trương Minh Huy Vũ cho rằng trong bối cảnh dòng vốn quốc tế có xu hướng dịch chuyển về châu Á, Trung tâm Tài chính quốc tế được xác định là trụ cột chiến lược, giúp "biến nguy thành cơ", góp phần giúp TPHCM tận dụng cơ hội, ứng phó hiệu quả với các biến động toàn cầu.

PHAN ANH