Luật Nhà ở (sửa đổi): Siết chuyển nhượng nhà ở xã hội, phát triển nhà cho thuê
Theo quy định mới, người mua nhà ở xã hội sau 5 năm vẫn chỉ được bán lại cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội.

Ảnh minh họa.
Theo Luật Nhà ở (sửa đổi) được Quốc hội thông qua sáng ngày 21/11, trong thời hạn 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua, thuê mua nhà ở xã hội, người mua chỉ được bán lại cho chủ đầu tư hoặc đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội, với giá bán tối đa bằng giá trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư.
Sau 5 năm, người mua được bán lại nhà ở xã hội cho đối tượng thuộc trường hợp được mua loại nhà ở này nếu đã được cấp Giấy chứng nhận. Bên bán không phải nộp tiền sử dụng đất nhưng phải nộp thuế thu nhập theo quy định.
Luật cũng quy định chuyển tiếp đối với nhà ở xã hội đã được bán lại theo cơ chế thị trường đúng pháp luật trước ngày luật mới có hiệu lực. Các giao dịch tiếp theo đối với nhà ở này được thực hiện theo pháp luật dân sự.
Tại báo cáo giải trình, Chính phủ cho biết quy định về bán lại nhà ở xã hội được rà soát nhằm hạn chế tối đa hành vi trục lợi chính sách.
Đối với đề xuất cho phép bán lại nhà ở xã hội trước hoặc sau 5 năm cho Quỹ nhà ở, Chính phủ không lựa chọn phương án này. Theo Chính phủ, việc mua lại sẽ khiến nhà ở thuộc tài sản công phân tán trong các dự án có cả sở hữu tư nhân và sở hữu Nhà nước, gây khó khăn và tăng chi phí quản lý, vận hành.
Liên quan đến đối tượng mua, Luật quy định nhóm được ưu tiên hỗ trợ nhà ở xã hội, gồm người có từ hai con đẻ trở lên mà có con sinh từ ngày 1/7/2026 và người độc thân đang nuôi con nhỏ. Việc được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội vẫn phải đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Đối với chủ đầu tư, Luật yêu cầu phải dành một tỷ lệ diện tích nhà ở xã hội trong dự án để cho thuê. Tỷ lệ cụ thể do Chính phủ quy định.
Phát triển Quỹ nhà ở cho thuê

Quốc hội họp phiên sáng ngày 21/11, thông qua nhiều dự án luật, nghị quyết. Ảnh: Media Quốc hội
Theo Điều 32, Quỹ nhà ở là tổ chức có tư cách pháp nhân do UBND cấp tỉnh thành lập, tổ chức lại hoặc giao đơn vị hiện có thực hiện nhiệm vụ, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Quỹ được sử dụng nguồn ngân sách Nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp khác để đầu tư xây dựng, mua, tiếp nhận, sửa chữa, cải tạo nhà ở nhằm hình thành quỹ nhà cho thuê.
Đối tượng được ưu tiên thuê gồm người có công, người khuyết tật, người cao tuổi, hộ nghèo, cận nghèo, người bị thu hồi nhà ở chưa được bố trí tái định cư, cán bộ, công chức, viên chức, học sinh, sinh viên và các nhóm khác theo quy định. Người thuê phải là công dân Việt Nam và có khó khăn về nhà ở.
Chính phủ cho biết sẽ tiếp tục hướng dẫn cơ chế quản lý, giám sát vốn của Quỹ nhà ở, bảo đảm phù hợp với các nguyên tắc của pháp luật về ngân sách nhà nước.
Quy định về sở hữu nhà ở của người nước ngoài
Về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, Luật quy định các đối tượng đủ điều kiện được mua, thuê mua, nhận tặng cho, nhận thừa kế căn hộ chung cư trong dự án nhà ở thương mại thuộc khu vực được phép.
Theo Luật, tổ chức, cá nhân nước ngoài chỉ được mua, thuê mua, nhận tặng cho, nhận thừa kế và sở hữu không quá 30% số lượng căn hộ trong một tòa nhà chung cư; trường hợp dự án có nhiều tòa nhà chung cư thì tỷ lệ tại mỗi tòa nhà chung cư không quá 30% số lượng căn hộ.
Cá nhân nước ngoài được sở hữu căn hộ tối đa 50 năm kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận và có thể được gia hạn một lần theo thời hạn sử dụng còn lại của nhà chung cư, nhưng không quá 50 năm.
Đối với trường hợp quy định tại Luật, tổ chức, cá nhân nước ngoài được cấp Giấy chứng nhận sở hữu căn hộ nhưng không gắn với quyền sử dụng đất.
Theo giải trình của Chính phủ, việc xử lý nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài khi hết thời hạn sở hữu, nhất là trường hợp cải tạo, xây dựng lại chung cư, sẽ tiếp tục được hướng dẫn tại nghị định.
Bổ sung cơ chế cải tạo chung cư, đơn giản hóa thủ tục đầu tư
Đối với cải tạo, xây dựng lại chung cư, Luật quy định việc kiểm định, xác định nhà chung cư thuộc trường hợp phải phá dỡ và cơ chế thực hiện dự án cải tạo, xây dựng lại. Chủ sở hữu nhà chung cư được bảo đảm quyền tài sản, quyền và nghĩa vụ liên quan đến việc cải tạo, xây dựng lại theo quy định của Luật và pháp luật về đất đai.
Về thủ tục đầu tư, Luật quy định không yêu cầu lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh nhiệm vụ quy hoạch chi tiết đối với dự án nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân. Đồng thời, bổ sung cơ chế giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu đối với các dự án thuộc trường hợp luật định.
Về giao dịch nhà ở, Điều 120 giao Chính phủ quy định loại giao dịch phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số, bảo đảm an toàn pháp lý. Chính phủ cho biết sẽ quy định cụ thể các loại hợp đồng phải công chứng tại nghị định hướng dẫn thi hành Luật.
Luật Nhà ở (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, thay thế Luật Nhà ở năm 2023 và các quy định sửa đổi, bổ sung liên quan. Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội cũng hết hiệu lực từ thời điểm này, với các trường hợp chuyển tiếp được xử lý theo quy định của Luật.
