Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi): Làm rõ thẩm quyền và trách nhiệm
Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) được Quốc hội thông qua với tỷ lệ tán thành 100%, quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và quyền lợi của người có tài sản.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
Ngày 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) với 484/484 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, đạt tỷ lệ 100%. Dự thảo Luật có 04 chương, 33 Điều, có hiệu lực từ 1/3/2027.
Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết về nguyên tắc xây dựng luật và kiểm soát quyền lực, nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản, các quy định tại dự thảo luật được xây dựng theo nguyên tắc trưng mua, trưng dụng tài sản là biện pháp cuối cùng khi hàng dự trữ quốc gia, tài sản công và các biện pháp huy động khác theo quy định của pháp luật không đáp ứng được yêu cầu; Đồng thời, chỉ thực hiện trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng chống thiên tai.
Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã tiếp thu và chỉ đạo rà soát để các nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản được quy định ngay tại luật, phù hợp với khoản 3, Điều 32 của Hiến pháp và Kết luận số 09, và tuân thủ Quy định số 178 của Bộ Chính trị; Chỉ các nội dung kỹ thuật cụ thể có tính biến động cao mới giao Chính phủ quy định chi tiết, đồng thời Chính phủ đã chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo nghị định không mở rộng giới hạn mà luật đã quy định.
Dự thảo luật quy định việc công khai, trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản và việc giám sát của các cơ quan, tổ chức, cá nhân để đảm bảo tính công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực khi tăng cường phân cấp, phân quyền trong trưng mua, trưng dụng tài sản.
Về áp dụng luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, dự thảo Luật chỉnh lý theo hướng các nội dung về trưng mua, trưng dụng tài sản được áp dụng thống nhất theo quy định của luật này. Trong đó loại trừ hai trường hợp: Các luật khác như Luật An ninh quốc phòng, Luật An ninh mạng, Luật Phòng, chống khủng bố... cũng quy định bổ sung về trường hợp và người có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng; Nội dung về trưng dụng đất đai được quy định tại pháp luật về đất đai.
Tại dự thảo Luật, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội về đảm bảo việc phân quyền triệt để, khả thi, phù hợp với phương châm "bốn tại chỗ" và giữ quy định phân quyền cho Ủy ban nhân dân cấp xã, đồng thời chỉnh lý theo hướng giới hạn ngay trong luật thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ được quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản thuộc địa bàn quản lý để phục vụ trực tiếp phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn trên địa bàn; Không giao thẩm quyền trưng dụng các tài sản có tính chất đặc thù, có giá trị lớn như cơ sở hạ tầng viễn thông, cơ sở hạ tầng thông tin, công trình kết cấu hạ tầng, hạ tầng số, tài sản số. Ngoài ra, dự thảo Luật bổ sung quy định về việc hỗ trợ của ngân sách cấp trên khi ngân sách cấp dưới không đảm bảo khả năng cân đối để đảm bảo nguồn lực và tính khả thi khi phân quyền.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết Chính phủ tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, chỉnh lý dự thảo Luật để làm rõ thời hạn ban hành, cách thức gửi, nhận quyết định trưng mua, trưng dụng, quyết định hoàn trả tài sản và quyết định hủy bỏ quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản để đảm bảo quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản gửi đến người có tài sản. Bổ sung một số quyền của người có tài sản, người được huy động vận hành, điều khiển tài sản, chỉnh lý các quy định về xác định giá trị trưng mua, bồi thường thiệt hại khi trưng dụng tài sản và thời hạn thanh toán tiền trưng mua, tiền bồi thường thiệt hại để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản trưng mua, trưng dụng, người được huy động vận hành, điều khiển các tài sản trưng dụng.
Về công tác tổ chức thi hành, dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật trưng mua, trưng dụng tài sản đã được chuẩn bị cùng với hồ sơ dự án luật. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính tiếp thu, rà soát đầy đủ các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện các quy định tại dự thảo nghị định đảm bảo tính thống nhất với các nội dung chính sách tại dự án luật, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, có hiệu lực thi hành cùng thời điểm của luật có hiệu lực./.
