Luật Phát triển đô thị: ‘Chìa khóa’ cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Điều 30 Luật Phát triển đô thị quy định các cơ chế, chính sách và thẩm quyền của thành phố trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nội dung tập trung vào nguồn lực, nghiên cứu, thương mại hóa công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo; đồng thời quy định quản trị dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tiêu chuẩn kỹ thuật và hỗ trợ doanh nghiệp.

Linh hoạt nguồn lực, thúc đẩy nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ

Các chuyên viên công nghệ thông tin của VNPT Đồng Nai vận hành bảng điều khiển tại Trung tâm IOC thành phố Đồng Nai (ở phường Trấn Biên). Ảnh Hải Quân

Theo Điều 30 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, HĐND thành phố được quy định các cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện phát triển của thành phố, đồng thời bảo đảm những yêu cầu về tích hợp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạch định chính sách, quản lý nhà nước và phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Theo đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được tích hợp trong quá trình hoạch định chính sách, quản lý nhà nước và phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội của thành phố. Việc thực hiện phải ưu tiên giải quyết những vấn đề lớn của thành phố; đồng thời thu hút, trọng dụng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bằng các chính sách vượt trội.

Điều 30 cũng đặt ra yêu cầu về quản trị rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn thành phố.

Đối với nguồn ngân sách nhà nước dành cho các lĩnh vực này, việc phân bổ và sử dụng được yêu cầu thực hiện linh hoạt, kịp thời, hiệu quả, minh bạch, dựa trên kết quả đầu ra. Nguồn lực này gắn với các mục tiêu tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và hiệu quả quản lý đô thị.

Trên cơ sở đó, HĐND thành phố quy định cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hạ tầng, hệ thống đổi mới sáng tạo và các tổ chức có hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn.

HĐND thành phố cũng quy định tiêu chí và cơ chế, chính sách đối với khu đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Một nhóm nội dung quan trọng khác là chính sách hỗ trợ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Phạm vi được quy định bao gồm việc hình thành, phát triển trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế; chuyển giao công nghệ; xác lập, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các chính sách này còn bao gồm hoạt động ươm tạo, hoạt động của doanh nghiệp khởi nguồn, thương mại hóa sản phẩm và kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ; sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu sản phẩm công nghệ số; phát triển tài sản số và ưu đãi thù lao thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố.

Điều 30 đồng thời quy định việc tổ chức, hoạt động và quản lý Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố.

Hoạt động ứng dụng công nghệ vào vận hành sản xuất tại Công ty TNHH Action Composites Hightech Industries ở Khu công nghiệp Nhơn Trạch 3. Ảnh: Hải Quân

Đối với Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp, HĐND thành phố quy định việc sử dụng nguồn quỹ này để đóng góp vào Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố. Đồng thời, có chính sách ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp đã đóng góp vào Quỹ để thực hiện nhiệm vụ, dự án, đề án phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Một nội dung khác được quy định là việc giao trực tiếp, chỉ định thầu đối với nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, dự án ứng dụng công nghệ số có sử dụng ngân sách thành phố.

Đáng chú ý, HĐND thành phố còn quy định lĩnh vực, tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục, nội dung và mức hỗ trợ không hoàn lại từ nguồn chi thường xuyên của ngân sách thành phố cho chi phí ươm tạo dự án khởi nghiệp sáng tạo.

Các khoản chi được nêu cụ thể gồm chi phí tổ chức hoạt động tuyển chọn dự án, thuê chuyên gia, tiền công lao động trực tiếp, dịch vụ hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo; chi phí sử dụng cơ sở kỹ thuật, cơ sở ươm tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo và khu làm việc chung.

Điều 30 cũng quy định việc bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ Đầu tư mạo hiểm thành phố.

Tăng quyền chủ động trong quản trị dữ liệu, công nghệ số

Các bạn trẻ tham quan, trải nghiệm gian hàng công nghệ số tại Ngày hội Techfest Dong Nai 2025. Ảnh: Hải Quân

UBND thành phố quy định các khoản chi trong thực hiện nhiệm vụ, dự án, đề án khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có sử dụng ngân sách thành phố; đồng thời quy định việc huy động, sử dụng nguồn lực từ tài trợ, hỗ trợ, hình thức hợp tác công - tư và các hình thức khác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đối với dữ liệu, UBND thành phố quy định việc xây dựng, tạo lập, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu dùng chung của thành phố, bảo đảm liên thông, kết nối với cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương.

Cùng với đó là phương thức quản trị tiên tiến dựa trên dữ liệu số, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và cơ chế chia sẻ dữ liệu công - tư theo hợp đồng khai thác dữ liệu.

UBND thành phố cũng quy định về bảo đảm an toàn, quản lý rủi ro và các biện pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước trên địa bàn thành phố.

Trong lĩnh vực tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thành phố được quy định việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật, công bố tiêu chuẩn đối với những lĩnh vực cần có mức yêu cầu cao hơn hoặc chưa có quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn quốc gia; đồng thời lựa chọn, công nhận và áp dụng các tiêu chuẩn tiên tiến, hiện đại của nước ngoài, khu vực và quốc tế.

Tuy nhiên, việc thực hiện phải bảo đảm liên thông, kết nối kỹ thuật, quản lý dữ liệu với cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, địa phương khác và hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn quốc gia; đồng thời không tạo rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại.

Một thẩm quyền khác của UBND thành phố là đầu tư, mua sắm tài sản, trang thiết bị, cơ sở vật chất dùng chung và giao quyền quản lý, sử dụng, khai thác cho các đơn vị không thuộc quyền quản lý của địa phương để phục vụ hiệu quả hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Điều 30 cũng quy định riêng về quy trình lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ, hàng hóa đối với nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có sử dụng ngân sách thành phố. Theo đó, tổ chức, cá nhân thực hiện các nhiệm vụ, dự án này được áp dụng quy trình chỉ định thầu rút gọn để lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ, hàng hóa khi thực hiện nhiệm vụ, trừ trường hợp mua sắm trực tiếp theo quy định của pháp luật.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Điều 30 quy định doanh nghiệp có trụ sở chính trên địa bàn thành phố được sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp để đầu tư vào Quỹ Đầu tư mạo hiểm thành phố theo quy định của HĐND thành phố.

Điều 30 quy định một hệ thống cơ chế, chính sách và thẩm quyền tương đối cụ thể đối với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nội dung trải rộng từ chính sách phát triển hạ tầng, hệ thống đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển và chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, khởi nghiệp sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu đến quản lý dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển các quỹ liên quan.

Cùng với đó, điều luật quy định cách thức phân bổ, sử dụng ngân sách; huy động các nguồn lực ngoài ngân sách; hỗ trợ ươm tạo dự án khởi nghiệp sáng tạo; giao trực tiếp, chỉ định thầu đối với một số nhiệm vụ, dự án; cũng như quy trình chỉ định thầu rút gọn trong lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ, hàng hóa cho các nhiệm vụ, dự án có sử dụng ngân sách thành phố.

Các quy định về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đồng thời gắn với yêu cầu quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn, liên thông dữ liệu và kết nối với hệ thống quản lý nhà nước ở Trung ương, địa phương khác. Việc ban hành, áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn cũng phải bảo đảm không tạo rào cản đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại.