Thương mại điện tử mở đường đưa hàng Việt ra thế giới

Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số phối hợp TikTok Shop vừa ra mắt sáng kiến “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh”. Ảnh: Thu Phương

Chủ động xuất hiện trước khách hàng

Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) mới đây đã phối hợp với TikTok Shop, với sự đồng hành của Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, công bố sáng kiến “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh”. Sáng kiến nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực xuất khẩu trực tuyến, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế thông qua mô hình thương mại điện tử khám phá (discovery e-commerce).

Sáng kiến được triển khai trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử theo Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu là giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thương mại điện tử toàn cầu, mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào kênh phân phối truyền thống và nâng cao khả năng kể câu chuyện thương hiệu, sản phẩm Việt Nam với thế giới.

Tập trung đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử khám phá, điểm đáng chú ý của mô hình này là thay đổi cách sản phẩm tiếp cận khách hàng. Thay vì chờ người tiêu dùng chủ động tìm kiếm, sản phẩm và thương hiệu Việt có thể xuất hiện trong hành trình khám phá thông qua video ngắn, livestream, nhà sáng tạo nội dung và cộng đồng người dùng bản địa. Doanh nghiệp chuyển từ “chờ được tìm thấy” sang chủ động xuất hiện trước khách hàng.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho rằng, hoạt động xuất khẩu đang chịu sức ép từ biến động nhu cầu, chi phí gia tăng và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn xanh. Những khó khăn này tác động rõ hơn tới doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, cơ sở sản xuất còn hạn chế nguồn lực.

“Việt Nam có nhiều sản phẩm tốt, có bản sắc và câu chuyện riêng, từ nông sản, thực phẩm, hàng thủ công mỹ nghệ đến sản phẩm làng nghề, đặc sản vùng miền. Điều còn thiếu ở nhiều sản phẩm không hẳn là giá trị, mà là khả năng kể câu chuyện về giá trị đó với thế giới”, bà Oanh nói.

Trong giai đoạn đầu, sáng kiến hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng kinh doanh tại một số thị trường có quy mô thương mại điện tử lớn, hệ sinh thái mua sắm phát triển và dư địa tiếp cận người tiêu dùng còn lớn. Sau đó, chương trình từng bước mở rộng sang các thị trường khác tại châu Á - Thái Bình Dương và trên thế giới, dựa trên mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp và điều kiện vận hành.

Các nhóm hàng Việt Nam vốn có thế mạnh xuất khẩu như nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến, dệt may, da giày, thủ công mỹ nghệ được xác định có tiềm năng khai thác qua thương mại điện tử xuyên biên giới, nếu được hỗ trợ đồng bộ về nội dung, hợp tác nhà sáng tạo, vận hành gian hàng, logistics và xây dựng thương hiệu tại thị trường bản địa.

Từ hiện diện số đến năng lực xuất khẩu

Bà Trần Thị Tân, Giám đốc Trách nhiệm Xã hội và Hợp tác Chiến lược, TikTok Shop; đồng thời là Giám đốc dự án “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” cho biết, cách một thương hiệu có thể bước ra thị trường quốc tế đang thay đổi. Thương mại điện tử nói chung đã thay đổi một phần cấu trúc của xuất khẩu truyền thống. Thương mại điện tử khám phá đang tạo ra thêm một bước thay đổi nữa.

“Cùng với phát triển nhanh chóng của mô hình thương mại điện tử khám phá tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp Việt đã tích luỹ những năng lực mới về xây dựng nội dung, livestream và hợp tác với nhà sáng tạo, từ đó giúp tăng tương tác với người tiêu dùng và chuyển đổi doanh số. “Beyond Vietnam - Hàng Việt cất cánh” hướng tới việc biến những năng lực này thành lợi thế khi doanh nghiệp Việt bước ra thị trường quốc tế”, bà Tân nói.

Hoạt động livestream bán hàng Việt đang tạo động lực đưa hàng Việt vươn xa. Ảnh: Bảo Trung

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) năm 2025 quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, đưa Việt Nam vào top 10 thế giới và top 3 ASEAN. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu thương mại điện tử đạt 78%, với tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này khoảng 4,45 tỷ USD.

Để biến cơ hội thành năng lực xuất khẩu, sáng kiến đặt mục tiêu năm 2026 đào tạo khoảng 500 doanh nghiệp; tư vấn chuyên sâu, đồng hành 1:1 với 50 doanh nghiệp có mức độ sẵn sàng xuất khẩu cao; hỗ trợ tối thiểu 10 doanh nghiệp đạt 1.000 đơn hàng đầu tiên qua thương mại điện tử khám phá. Đến năm 2028, chương trình hướng tới đào tạo 2.000 doanh nghiệp đồng thời hình thành nhóm doanh nghiệp Việt Nam có khả năng vận hành thương mại điện tử khám phá bền vững ở nước ngoài, làm chủ năng lực về nội dung, hợp tác nhà sáng tạo, vận hành và xây dựng thương hiệu tại thị trường bản địa..

Nhìn nhận về vấn đề này, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, cho rằng thương mại điện tử xuyên biên giới cần phát triển dựa trên bốn trụ cột: Sản xuất, thị trường, xúc tiến và logistics. Theo đó, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực nội tại, chủ động nguyên liệu, đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển, xây dựng thương hiệu quốc tế thay vì chỉ gia công.

Về thị trường, cần đàm phán các hiệp định thương mại tự do mới, phát triển hệ sinh thái thanh toán quốc tế và đa dạng hóa thị trường. Ở trụ cột xúc tiến, cần đổi mới hoạt động, gắn với xây dựng thương hiệu quốc gia, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ số.

Logistics là dư địa lớn để bứt phá. Theo ông Trần Thanh Hải, cần đầu tư các trung tâm logistics thương mại điện tử quốc tế, hệ thống kho ngoại quan, tối ưu chi phí và thúc đẩy chiến lược “Go Global” (Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ra thế giới) cho doanh nghiệp Việt Nam. Đây là điều kiện để thương mại điện tử trở thành kênh xuất khẩu thực chất.

Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan, nền tảng số và cộng đồng doanh nghiệp triển khai các hoạt động đào tạo, tư vấn, kết nối thị trường, góp phần đưa hàng Việt Nam tiếp cận người tiêu dùng quốc tế một cách chủ động, hiệu quả và bền vững.