Bước vào bệnh viện, trường học hay nhà hàng, không khó để bắt gặp những tấm biển 'Cấm hút thuốc' cỡ lớn treo ngay ngắn trên tường. Thế nhưng, ngay dưới những tấm biển ấy, khói thuốc vẫn nhả đều đặn và tàn thuốc vẫn xả tràn lan. Vì sao một quy định pháp luật rõ ràng, mang thông điệp bảo vệ sức khỏe cộng đồng quyết liệt đến vậy, lại dễ dàng bị vô hiệu hóa và những án phạt trích dẫn trên giấy vẫn chưa thể đi vào đời sống?
Chăm người bệnh vốn là một hành trình đầy áp lực, căng thẳng và mệt mỏi. Thế nhưng, việc nhiều người nhà bệnh nhân chọn điếu thuốc lá làm công cụ 'giải tỏa' ngay trong khuôn viên y tế đang vô tình biến bệnh viện thành nơi phát tán nguồn bệnh, tự tay tước đi quyền được hít thở không khí trong lành của những người bệnh xung quanh.
Từ các phương tiện di chuyển cho đến cơ sở hạ tầng bến bãi, tất cả đều được phân loại và quản lý chặt chẽ theo các điều khoản của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm xây dựng một xã hội không khói thuốc.
Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ quy định nghĩa vụ cho người dân mà còn trao quyền hạn và trách nhiệm nặng nề cho người đứng đầu các địa điểm cấm hút thuốc. Họ chính là những 'nhạc trưởng' điều hành và duy trì kỷ cương tại cơ sở.
Việt Nam đã xây dựng một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tương đối toàn diện, đặc biệt quy định nghiêm ngặt việc cấm hút thuốc lá tại các địa điểm công cộng tập trung đông người như bến tàu, bến xe, nhà ga. Tuy nhiên, hành trình từ văn bản luật đến không gian công cộng hoàn toàn 'không khói thuốc' vẫn còn gặp nhiều rào cản từ ý thức người dân và công tác giám sát, xử phạt.
Không chỉ bảo vệ hành khách khỏi hiểm họa hút thuốc thụ động, việc gắn biển 'cấm hút thuốc' trên các phương tiện công cộng còn góp phần thay đổi diện mạo đô thị. Khi không gian chung sạch bóng khói thuốc, người hưởng lợi lớn nhất chính là toàn xã hội.
Hệ thống văn bản quy phạm tương đối hoàn thiện, chế tài xử phạt hành chính đã cụ thể, song hành trình hiện thực hóa mô hình 'bến xe, phương tiện không khói thuốc' vẫn đang gặp phải những khó khăn. Cuộc chiến giành lại bầu không khí trong lành tại các không gian giao thông mở vẫn là một bài toán nan giải, thể hiện khoảng cách lớn giữa ý chí quản lý và ý thức cộng đồng.