Luật sư Trương Việt Toàn nhận xét bản án sơ thẩm của bị cáo Nguyễn Thị Bình còn nhiều mâu thuẫn

Đề nghị tuyên cô Nguyễn Thị Bình vô tội

Sáng 11/9, các luật sư tiếp tục bào chữa cho bị cáo Nguyễn Thị Bình (cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình) trong phiên phúc thẩm xem xét đơn kháng cáo kêu oan về cáo buộc “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.

Nêu quan điểm bào chữa trước đó, luật sư Phùng Thị Huyền (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng, vụ án của bà Bình khởi nguồn từ một xung đột hiệu lực pháp lý giữa hai văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh cùng một vấn đề: Thông tư số 17/2012/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT (tại điểm b khoản 1 Điều 7, cho phép mức thu tiền học thêm do thỏa thuận giữa nhà trường với cha mẹ học sinh) và Quyết định số 22/2013/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội (tại điểm b khoản 2 Điều 12, áp đặt thêm mức trần cứng theo sĩ số lớp.

Luật sư Huyền khẳng định, việc tổ chức dạy thêm, học thêm tại Trường THCS Ba Đình năm học 2013 - 2014 được thực hiện đúng trình tự thủ tục hành chính. Được Phòng GD&ĐT quận Ba Đình cũ cấp giấy phép.

Qua nghiên cứu toàn diện hồ sơ vụ án, luật sư Huyền nhận thấy Bản án sơ thẩm có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật và đánh giá chứng cứ; đã bỏ qua hàng loạt vi phạm tố tụng nghiêm trọng, có dấu hiệu xâm phạm hoạt động tư pháp, làm sai lệch bản chất khách quan của vụ án.

Từ đó, luật sư nghị Hội đồng xét xử xem xét hủy bản án sơ thẩm, tuyên bị cáo Nguyễn Thị Bình không phạm tội, đình chỉ vụ án.

Luật sư Phùng Thị Huyền (áo đen) bên trái.

Bản án sơ thẩm có nhiều mâu thuẫn

Cùng bào chữa cho bị cáo Bình, luật sư Trương Việt Toàn cho rằng, các yếu tố cấu thành tội phạm trong vụ án đều cần được xem xét lại, đặc biệt là thiệt hại bao nhiêu và ai là người bị thiệt hại?

Luật sư Toàn nêu Bản án sơ thẩm xác định thiệt hại của vụ án là 1,09 tỷ đồng (khoản tiền thu chênh so với quy định). Bản án ghi nhận số tiền này gây thiệt hại cho cha mẹ học sinh. Tuy nhiên, tại trang 23, Hội đồng xét xử lại xác định tiền thuộc về nhà trường và việc chi trả cho giáo viên, chi phí quản lý vượt mức đã làm thiệt hại quyền lợi của trường.

Theo luật sư Trương Việt Toàn, như vậy cấp sơ thẩm chưa xác định thống nhất chủ thể có tài sản bị thiệt hại. Trong khi đó, hồ sơ và tại tòa cũng thể hiện phụ huynh "biết rõ mức thu, không khiếu nại"; hội trưởng phụ huynh khẳng định không cha mẹ nào nhận mình bị thiệt hại.

Nếu xác định nhà trường bị thiệt hại, luật sư Toàn cho rằng cần chỉ rõ nguồn tài sản nào bị giảm sút nhưng đại diện nhà trường tại phiên sơ thẩm cho biết khoản tiền còn tồn, chưa kịp chi đã được nộp vào quỹ; nhà trường cũng không yêu cầu hoàn trả 1,09 tỷ đồng. Như vậy, thực tế toàn bộ tiền thu về đều được nộp cho nhà trường, không có khoản nào bị giữ lại hoặc chuyển ra ngoài.

Luật sư Toàn cũng viện dẫn Kết luận thanh tra 143 của UBND TP Hà Nội xác định các khoản chi "về cơ bản đúng quy định, đúng quy chế chi tiêu nội bộ và đúng thỏa thuận với cha mẹ học sinh".

Theo ông Toàn, nếu coi việc chi tiền làm phát sinh thiệt hại trong vụ án thì kết luận này của UBND TP Hà Nội cũng cần được xem lại con số thiệt hại 1,093 tỷ đồng "không chắc chắn và thiếu căn cứ pháp lý" vì hai lý do:

Thứ nhất, con số này dựa trên giả định về sĩ số nhóm, lớp từ lời khai của các giáo viên sau gần 10 năm và có sự mâu thuẫn. Người khai có chia nhóm, người nói không, người không nhớ; ngay cả khi đối chất cũng không xác định được chắc chắn; thứ hai, luật sư dẫn kết luận giám định của Sở Tài chính Hà Nội - hiện là nguồn chứng cứ chuyên môn duy nhất về tài chính, kế toán trong vụ án. Kết luận nêu chưa đủ căn cứ xác định số tiền cụ thể ngoài sổ sách kế toán và không xác định được mức thiệt hại.

Cô Nguyễn Thị Bình được dìu rời phiên tòa nghỉ trưa 11/9.

Từ những phân tích trên, ông Toàn cho rằng cơ quan chuyên môn không kết luận được mức thiệt hại, trong khi số tiền 1,09 tỷ đồng không được tính toán dựa trên các nguồn chứng cứ chắc chắn nên không thể được chấp nhận.

Ngoài việc thiệt hại và chủ thể bị thiệt hại chưa rõ, luật sư Toàn cho hay, bản án sơ thẩm còn mâu thuẫn khi đánh giá cùng một sự việc theo hai hướng trái ngược.

Theo đó, khi định tội, việc tăng thu nhập cho giáo viên được sử dụng để suy ra yếu tố vụ lợi phi vật chất, nâng cao uy tín. Nhưng khi quyết định hình phạt, tòa sơ thẩm lại xác định đây là tình tiết giảm nhẹ cho bà Bình.

Luật sư đánh giá nhận định này mâu thuẫn vì hành vi xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ, mục đích là cải thiện thu nhập cho giáo viên và nâng cao kiến thức cho học sinh, cha mẹ học sinh không khiếu nại, mức độ nguy hiểm của hành vi đối với xã hội không cao.

Đối với tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” luật sư Toàn nói để xác định dấu hiệu vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác, phải chỉ ra lợi ích không chính đáng cụ thể mà bị cáo hướng tới và chứng cứ xác định lợi ích đó là động cơ thúc đẩy hành vi phạm pháp. Không thể chỉ vì việc bị cáo là hiệu trưởng và giáo viên được hưởng thêm thu nhập để suy ra động cơ nâng cao uy tín.