Luật sửa đổi 10 luật về nông nghiệp và môi trường Giảm thủ tục về phân bón - doanh nghiệp và nông dân cùng hưởng lợi

Gỡ thủ tục, giảm chi phí, nông dân hưởng lợi

- Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (sau đây gọi là Luật) vừa được Quốc hội thông qua. Đối với Luật Trồng trọt, thời hạn Quyết định công nhận phân bón lưu hành được nâng từ 5 năm lên 10 năm, đồng thời được gia hạn mỗi lần 10 năm. Thay đổi này tác động ra sao đến ngành phân bón, thưa ông?

- Doanh nghiệp trong ngành rất phấn khởi bởi quy định này giải quyết trực tiếp hai bài toán lớn của doanh nghiệp: thời gian và chi phí vận hành. Đặc thù ngành phân bón là kinh doanh có điều kiện, và đa số doanh nghiệp có tới vài chục sản phẩm khác nhau. Việc kéo dài thời hạn công nhận lưu hành lên 10 năm giúp cắt giảm tối thiểu 50% thời gian làm thủ tục, đồng thời tối giản nhiều điều kiện kinh doanh, mang lại hiệu quả tiết kiệm chi phí rất rõ ràng.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Phân bón Việt Nam Nguyễn Trí Ngọc. Ảnh: Khánh Duy

Quan trọng là tác động này sẽ lan tỏa theo chuỗi giá trị nông nghiệp. Việc giản lược thủ tục giúp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường, tiết giảm chi phí để phân bón đến tay người nông dân nhanh hơn, với giá cả hợp lý hơn. Trong bối cảnh phân bón hiện chiếm 30 - 50% chi phí đầu vào của sản xuất nông nghiệp, việc tiết giảm chi phí phân bón sẽ góp phần nâng sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam, qua đó hỗ trợ mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 74 tỷ USD trong năm 2026.

- Luật cũng bãi bỏ một số thủ tục, trong đó có quy định về cấp lại Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam trong trường hợp bị mất hoặc hư hỏng, kiểm tra nhà nước về chất lượng phân bón nhập khẩu. Điều này có ý nghĩa như thế nào đối với doanh nghiệp?

- Thay đổi này có ý nghĩa rất thiết thực, giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào, tiết kiệm thời gian và chi phí vật chất trong quá trình thực hiện các yêu cầu về thủ tục. Khi thời gian và chi phí hành chính giảm bớt, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tiếp cận thị trường nhanh hơn và hiệu quả hơn. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại, trong đó có sản phẩm nhập khẩu.

Sau những thay đổi này bước đầu này, cộng đồng doanh nghiệp mong muốn tiếp tục có những cải cách mạnh mẽ hơn nữa nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phân bón.

Hậu kiểm thường xuyên để siết chất lượng phân bón

- Việc đơn giản hóa thủ tục đồng nghĩa chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đặt ra yêu cầu mới trong quản lý chất lượng phân bón. Theo ông, cần làm gì để hậu kiểm đủ sức ngăn chặn phân bón giả, kém chất lượng?

- Khi giảm các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, tư duy quản lý chất lượng cũng cần thay đổi theo hướng tăng cường hậu kiểm, chú trọng kiểm soát sản phẩm lưu thông trên thị trường.

Trong lĩnh vực phân bón, đây là yêu cầu rất quan trọng bởi tình trạng phân bón giả, kém chất lượng vẫn còn tồn tại, gây thiệt hại cho nông dân, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính và ảnh hưởng đến sản xuất, môi trường. Công tác hậu kiểm cần được thực hiện thường xuyên, lâu dài, với sự tham gia của các cơ quan quản lý và các chủ thể liên quan. Quan trọng là phải thống nhất trong nhận thức và hành động, để hậu kiểm thực sự trở thành khâu then chốt trong quản lý chất lượng phân bón.

- Chỉ còn gần 4 tháng nữa, Luật sẽ có hiệu lực (từ 1/1/2027). Theo ông, cần làm gì để Luật đi vào cuộc sống hiệu quả?

- Trước hết, cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến và tập huấn các quy định mới cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và cả nông dân. Chỉ khi các chủ thể liên quan hiểu rõ những thay đổi chính sách mới có thể thực hiện đúng và tận dụng được những thuận lợi mà Luật mang lại.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, trực tiếp là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cần khẩn trương hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành bảo đảm kịp thời, rõ ràng và đồng bộ. Quá trình xây dựng văn bản cần tham vấn đầy đủ, rộng rãi các hiệp hội ngành hàng, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp. Trong quá trình thực thi, những vướng mắc phát sinh cần được kịp thời rà soát, điều chỉnh, bổ sung để các quy định ngày càng sát thực tiễn.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp, cần coi đây là “thời điểm vàng” để chủ động chuyển đổi. Cơ hội pháp lý và không gian phát triển đã mở ra, nhưng lợi thế chính sách chỉ thực sự biến thành năng lực cạnh tranh thực tế khi doanh nghiệp tự giác rà soát lại quy trình vận hành, nâng cao năng lực quản trị, tính tuân thủ pháp luật và nâng tầm chất lượng sản phẩm trên thị trường.

Về phía hiệp hội, thời gian qua, chúng tôi đã phối hợp với Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, tổ chức các lớp tập huấn cho doanh nghiệp tại khu vực phía Bắc về các quy định mới của Luật và đang chuẩn bị triển khai tại phía Nam. Chúng tôi sẽ tiếp tục phát huy tối đa vai trò phản biện xã hội, chủ động tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chính sách để các quy định ban hành có tính khả thi và phù hợp với hoạt động của doanh nghiệp.

- Xin cảm ơn ông!