Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi không còn bắt buộc nhiều sáng kiến

Ngày 23/4/2026, Quốc hội đã thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Một trong những nội dung đáng chú ý của luật sửa đổi lần này là điều chỉnh quy định liên quan đến sáng kiến, vốn từ lâu được xem là tiêu chí quan trọng trong xét tặng các danh hiệu thi đua. Thay vì yêu cầu số lượng cụ thể như trước đây, luật mới hướng đến đánh giá chất lượng, hiệu quả và phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến.

Cụ thể, đối với danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở", Điều 23 quy định như sau (trích):

1. Danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" để tặng cho cá nhân đạt một trong các tiêu chuẩn sau đây:

a) Được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;

b) Đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc "Chiến sĩ tiên tiến" và có sáng kiến được cơ sở công nhận;

Quy định cho thấy, cá nhân chỉ cần đáp ứng một trong hai tiêu chuẩn gồm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc đạt danh hiệu lao động tiên tiến, chiến sĩ tiên tiến và có sáng kiến được cơ sở công nhận. Tuy vậy, cá nhân đạt danh hiệu lao động tiên tiến, nghĩa là hoàn thành tốt nhiệm vụ, sẽ bị khống chế số lượng khi xét danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở".

Ở cấp cao hơn, danh hiệu "Chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh", điều 22 nêu rõ (trích):

1. Danh hiệu chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh để tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn sau đây:

a) Có thành tích xuất sắc tiêu biểu được lựa chọn trong số những cá nhân có 03 lần liên tục được tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở";

b) Có sáng kiến đã được áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng trong Bộ, ban, ngành, tỉnh hoặc có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, có phạm vi ảnh hưởng trong Bộ, ban, ngành, tỉnh…

Như vậy, đối với danh hiệu chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh, luật vẫn yêu cầu cá nhân phải có sáng kiến, nhưng nhấn mạnh yếu tố đã được áp dụng hiệu quả và có khả năng nhân rộng trong phạm vi quản lý. Điều này cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận, không còn đặt nặng số lượng mà chú trọng giá trị thực tiễn.

Đáng chú ý, đối với bằng khen của Bộ, ban, ngành, tỉnh, luật đã bỏ quy định trước đây yêu cầu trong thời gian hai năm phải có hai sáng kiến được công nhận và áp dụng hiệu quả, tương đương với việc không còn yêu cầu phải có bốn sáng kiến trong hai năm như trước.

Đối với danh hiệu "Chiến sĩ thi đua toàn quốc", tiêu chuẩn về sáng kiến được nâng lên với yêu cầu có phạm vi ảnh hưởng trong toàn quốc. Ngoài sáng kiến, luật cũng công nhận các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nếu được đánh giá hiệu quả và có tác động rộng.

Một điểm mới khác là trao thẩm quyền cho người đứng đầu Bộ, ngành, địa phương trong việc xem xét, công nhận hiệu quả và khả năng nhân rộng của sáng kiến cũng như phạm vi ảnh hưởng của các nhiệm vụ khoa học, công nghệ. Quy định này nhằm tăng tính chủ động và phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực.

Việc điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng chạy theo số lượng sáng kiến mang tính hình thức, đồng thời tạo điều kiện để các cá nhân tập trung đầu tư vào những sáng kiến có giá trị thực sự, có khả năng ứng dụng và lan tỏa rộng rãi.

Nhìn chung, Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi đã thể hiện rõ định hướng đổi mới trong công tác thi đua, khen thưởng, chuyển từ chú trọng số lượng sang đề cao chất lượng, từ hình thức sang thực chất. Đây là bước điều chỉnh cần thiết nhằm xây dựng môi trường làm việc hiệu quả, khuyến khích sáng tạo và cống hiến lâu dài.