Luật Thủ đô 2026: 199 thẩm quyền đặc thù mở đường cho mô hình quản trị mới

Mở rộng quyền tự chủ trong tổ chức bộ máy và quản trị công vụ

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật Thủ đô 2026 là mở rộng quyền tự chủ cho chính quyền thành phố Hà Nội trong tổ chức bộ máy và quản trị công vụ thông qua cơ chế phân cấp, phân quyền mạnh mẽ.

Theo quy định tại Điều 7 Chương II của Luật, HĐND thành phố được trao thêm nhiều thẩm quyền để chủ động quyết định các vấn đề về tổ chức chính quyền, nhân sự và chế độ công vụ góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và phục vụ người dân, doanh nghiệp hiệu quả hơn.

Luật Thủ đô 2026 chính thức có hiệu lực từ 1/7.

Cụ thể, HĐND thành phố được quyết định tỷ lệ đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách; số lượng, cơ cấu Ủy viên UBND các cấp; quy định việc thành lập, tổ chức lại, giải thể các cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của Thành phố. HĐND cũng được quyết định biên chế các cơ quan trong hệ thống chính quyền; quy định vị trí việc làm, chế độ quản lý, tuyển dụng, đánh giá công chức, viên chức theo hướng tăng quyền chủ động cho người đứng đầu cơ quan, đơn vị…

Đáng chú ý, Luật cho phép Hà Nội ban hành chính sách về thu nhập đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động hưởng lương từ ngân sách thành phố. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để Thành phố nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút, giữ chân đội ngũ cán bộ có năng lực, góp phần xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại.

Đối với UBND thành phố, Luật trao thẩm quyền ban hành các chính sách, biện pháp tổ chức thực hiện nền hành chính số, công vụ số; đồng thời quy định cơ chế phát huy dân chủ ở cơ sở, huy động sự tham gia của người dân vào quản trị địa phương và phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư.

Riêng Chủ tịch UBND thành phố có thẩm quyền thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của thành phố theo quy định của HĐND thành phố.

Luật sư Trương Quốc Hòe

Đánh giá về những quy định này, Luật sư Trương Quốc Hòe, Trưởng Văn phòng Luật sư Inter (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), cho rằng Luật Thủ đô 2026 đã thể hiện rõ tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, tạo điều kiện để Hà Nội chủ động hơn trong xây dựng bộ máy hành chính tinh gọn, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu quản trị của một đô thị đặc biệt.

Theo Luật sư Trương Quốc Hòe, việc trao thêm thẩm quyền cho HĐND thành phố trong quyết định thành lập, tổ chức lại hoặc giải thể các cơ quan chuyên môn sẽ giúp bộ máy quản lý nhà nước của Thủ đô linh hoạt hơn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các cơ chế đặc thù về thu hút, trọng dụng nhân tài, chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ tạo nền tảng để Hà Nội xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trao quyền đi đôi với trách nhiệm giải trình

Song song với việc mở rộng thẩm quyền, Luật Thủ đô 2026 cũng hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhằm bảo đảm việc phân cấp, phân quyền được thực hiện đúng mục tiêu và phát huy hiệu quả trên thực tế.

Luật quy định rõ thẩm quyền giữa HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố; đồng thời bổ sung các cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình và đánh giá hiệu quả thực thi.

Đối với hoạt động xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Thành phố, Luật yêu cầu phải thực hiện đầy đủ việc đánh giá tác động chính sách, lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động, công khai việc tiếp thu, giải trình trước khi ban hành nhằm nâng cao chất lượng chính sách và bảo đảm tính khả thi trong quá trình thực hiện.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng Luật là trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền thực chất, toàn diện cho chính quyền Thủ đô.

Trước đó, báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, việc sửa đổi Luật Thủ đô là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế phát triển của Hà Nội, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo và quản trị phát triển.

Theo Bộ trưởng, quan điểm xuyên suốt trong quá trình xây dựng Luật là trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền thực chất, toàn diện cho chính quyền Thủ đô, đồng thời gắn việc trao quyền với cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình theo phương châm: "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm".

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng cho biết, Luật đã thiết lập khung pháp lý để Hà Nội chủ động áp dụng các cơ chế đặc thù, ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong phạm vi được giao và thí điểm các cơ chế, chính sách mới đối với những vấn đề pháp luật chưa quy định hoặc khác với quy định hiện hành. Đây là tiền đề để Thủ đô phát huy tính chủ động, sáng tạo, nâng cao hiệu quả quản trị và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Việc trao 199 thẩm quyền đặc thù không chỉ mở rộng quyền tự chủ cho Hà Nội mà còn đánh dấu bước chuyển trong mô hình quản trị Thủ đô theo hướng hiện đại, linh hoạt và trách nhiệm hơn. Khi quyền hạn được trao đi cùng cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng, chính quyền thành phố sẽ có điều kiện phát huy tính chủ động, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và tạo động lực mới cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.