Luật Thủ đô 2026: Mở đường cho Hà Nội bứt phá

Từ hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi đến mở rộng chính sách an sinh xã hội, thành phố đang từng bước đưa các quy định của Luật vào cuộc sống, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm định hướng phát triển đa cực, đa trung tâm, gắn kết các khu vực trong một cấu trúc thống nhất. (Ảnh: Phạm Hùng)

Khơi thông nguồn lực phát triển

Luật Thủ đô năm 2026 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc hoàn thiện cơ sở pháp lý cho quá trình phát triển Hà Nội. Với hệ thống cơ chế đặc thù có phạm vi rộng và mức độ phân quyền mạnh hơn, Luật được kỳ vọng tạo điều kiện để thành phố chủ động hơn trong tổ chức bộ máy, quản lý nguồn lực và giải quyết những vấn đề đặt ra trong quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa.

Không chỉ tạo thêm dư địa cho phát triển kinh tế - xã hội, Luật Thủ đô năm 2026 còn đặt ra yêu cầu về đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan thực thi. Đây là những yếu tố quan trọng để Hà Nội phát huy vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời trở thành động lực tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Nhận thức rõ ý nghĩa đó, ngay sau khi Luật được Quốc hội thông qua, Hà Nội đã khẩn trương chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tổ chức thi hành. Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị về triển khai thi hành Luật; UBND thành phố xây dựng kế hoạch rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, kế hoạch tuyên truyền, phổ biến, tập huấn và kế hoạch tổ chức thi hành Luật với lộ trình, nhiệm vụ, trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị.

Thành phố cũng thành lập Tổ công tác chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc triển khai thi hành Luật, qua đó tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, bảo đảm tiến độ và chất lượng xây dựng các văn bản hướng dẫn. Công việc này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi để những cơ chế mới có thể vận hành hiệu quả, việc ban hành Luật phải đi đôi với xây dựng hệ thống quy định cụ thể, phù hợp với yêu cầu quản lý và điều kiện thực tiễn của Thủ đô.

Luật Thủ đô năm 2026 mở ra nhiều cơ chế mới trong các lĩnh vực như tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, đầu tư, quy hoạch, phát triển đô thị, khoa học - công nghệ, văn hóa, môi trường và thu hút nhân tài. Mỗi lĩnh vực đều gắn với những yêu cầu quản lý và phát triển riêng, đòi hỏi thành phố phải cụ thể hóa các quy định của Luật thành chính sách có khả năng thực thi, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

Vì vậy, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hà Nội là hoàn thiện các nghị quyết của HĐND thành phố và quyết định của UBND thành phố nhằm hướng dẫn, cụ thể hóa những nội dung được Luật giao. Đây không đơn thuần là công việc xây dựng văn bản pháp luật mà còn là quá trình chuyển hóa các cơ chế đặc thù thành công cụ phục vụ quản trị, điều hành và giải quyết những vấn đề thực tế của thành phố.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, nếu Luật Thủ đô mở ra không gian phát triển mới và trao cho Hà Nội các cơ chế đặc thù để bứt phá thì hệ thống các nghị quyết của HĐND thành phố và các quyết định của UBND thành phố chính là bước cụ thể hóa Luật thành công cụ quản trị và điều hành trong thực tiễn.

Theo ông Vũ Đại Thắng, đây là nền tảng thể chế quan trọng để thành phố khai thác hiệu quả các cơ chế đặc thù, khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, văn hiến, văn minh và hiện đại.

Từ yêu cầu này, hiệu quả triển khai Luật không chỉ phụ thuộc vào số lượng văn bản được ban hành mà còn nằm ở chất lượng chính sách, khả năng tổ chức thực hiện và mức độ đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Những quy định mới chỉ thực sự phát huy giá trị khi được cụ thể hóa thành quy trình rõ ràng, trách nhiệm minh bạch và giải pháp phù hợp với từng lĩnh vực.

Cùng với hoàn thiện thể chế, chuẩn bị nguồn nhân lực thực thi, đặc biệt là đội ngũ cán bộ ở cơ sở, được Hà Nội xác định là nhiệm vụ quan trọng. Đây là lực lượng trực tiếp đưa chính sách đến với người dân và doanh nghiệp, tiếp nhận những vướng mắc phát sinh và tổ chức thực hiện các quy định trong đời sống hằng ngày.

Trong bối cảnh phạm vi phân quyền được mở rộng, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ không chỉ là nắm vững quy định pháp luật mà còn phải nâng cao năng lực tham mưu, tổ chức thực hiện và phối hợp giải quyết công việc. Việc phân định rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao chất lượng đội ngũ thực thi sẽ góp phần hạn chế tình trạng chính sách chậm đi vào cuộc sống.

Một hệ thống cơ chế tiến bộ cần được vận hành bằng bộ máy có năng lực, tinh thần trách nhiệm và phương thức làm việc hiệu quả. Đây cũng là điều kiện để Hà Nội phát huy quyền chủ động được trao, đồng thời bảo đảm việc thực thi chính sách thống nhất, công khai và hướng tới lợi ích chung.

Cùng với công tác xây dựng văn bản và chuẩn bị bộ máy, thành phố đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Luật Thủ đô năm 2026. Hà Nội đã tổ chức hơn 250 hội nghị tuyên truyền với trên 50.000 lượt đại biểu tham dự; phát hành hơn 14.000 tài liệu phổ biến pháp luật; đăng tải hơn 1.560 tin, bài trên cổng thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị và thực hiện hơn 1.000 lượt phát thanh mỗi tuần trên hệ thống truyền thanh cơ sở.

Nhiều hình thức tuyên truyền khác cũng được triển khai, như cuộc thi trực tuyến tìm hiểu Luật Thủ đô, tuyên truyền trên nền tảng số, mạng xã hội và thông qua đội ngũ báo cáo viên, luật sư. Cách tiếp cận đa dạng nhằm giúp các quy định mới đến gần hơn với cán bộ, người dân và doanh nghiệp, tạo sự thống nhất về nhận thức trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đặc biệt, ngày 27/6, thành phố tổ chức hội nghị phổ biến, quán triệt các nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến 126 xã, phường, với hơn 5.000 đại biểu tham dự. Hội nghị diễn ra trước thời điểm Luật có hiệu lực, góp phần phổ biến các quy định mới, thống nhất nhận thức và phương thức triển khai trong toàn hệ thống chính trị.

Những bước chuẩn bị này cho thấy quyết tâm của Hà Nội trong việc chủ động triển khai Luật ngay từ ngày đầu có hiệu lực. Tuy nhiên, công tác tuyên truyền chỉ thực sự đạt hiệu quả khi đi đôi với hướng dẫn cụ thể, giải đáp kịp thời những vấn đề phát sinh và hỗ trợ cán bộ cơ sở vận dụng đúng quy định trong thực tiễn.

Luật Thủ đô 2026 tạo đà cho Hà Nội bứt phá. (Ảnh: Nguyễn Trọng)

Đưa chính sách vào cuộc sống, lấy người dân làm trung tâm

Theo nhiều chuyên gia, nếu hoàn thiện thể chế là điều kiện mở đường cho phát triển thì hiệu quả của Luật Thủ đô năm 2026 cần được thể hiện qua những chuyển biến cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội. Trong đó, mở rộng mạng lưới an sinh, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và tăng cường khả năng hỗ trợ người dân trước những rủi ro trong cuộc sống là những nội dung có ý nghĩa thiết thực.

Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh tật miễn phí trên địa bàn thành phố, dự kiến kéo dài đến ngày 15/12/2026. Chương trình nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; đồng thời triển khai Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND ngày 2/6/2026 của HĐND thành phố Hà Nội quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân.

Từ ngày 1/7, chương trình được tổ chức tại 49 điểm khám, ưu tiên nhóm 1 gồm người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, hộ cận nghèo, người có công với cách mạng, người mắc bệnh mạn tính và người sinh sống tại khu vực khó khăn, với quy mô gần 1,7 triệu người...

Việc ưu tiên những nhóm dân cư có nguy cơ cao hoặc gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế thể hiện định hướng đưa chính sách chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với người dân. Thông qua khám định kỳ và sàng lọc bệnh tật, những vấn đề sức khỏe có thể được phát hiện sớm hơn, tạo cơ hội can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng và hạn chế những gánh nặng về chi phí điều trị.

Theo Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Trọng Diện, việc triển khai đồng loạt chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí trên toàn thành phố đánh dấu bước khởi đầu của chính sách chăm sóc sức khỏe toàn dân có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại Hà Nội.

Theo ông Nguyễn Trọng Diện, với sự chuẩn bị đồng bộ của ngành Y tế và chính quyền cơ sở, chương trình không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh tật, nâng cao hiệu quả điều trị mà còn hiện thực hóa mục tiêu đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn. Qua đó, mỗi người dân Thủ đô sẽ từng bước được quản lý sức khỏe chủ động, toàn diện và liên tục theo vòng đời trên nền tảng hồ sơ sức khỏe điện tử, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Để đạt được mục tiêu này, việc tổ chức khám cần gắn với khả năng tiếp nhận, phân loại và theo dõi kết quả sau khám. Phát hiện sớm bệnh tật sẽ phát huy hiệu quả rõ rệt hơn khi người dân được hướng dẫn chăm sóc sức khỏe, tư vấn điều trị và tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp. Đồng thời, việc quản lý dữ liệu sức khỏe cần được thực hiện đồng bộ, phục vụ theo dõi liên tục và nâng cao chất lượng chăm sóc trong thời gian dài.

Với quy mô đối tượng lớn, chương trình cũng đặt ra yêu cầu về năng lực tổ chức của hệ thống y tế và chính quyền cơ sở. Việc bố trí điểm khám, phân bổ nhân lực, tổ chức tiếp nhận người dân và bảo đảm chất lượng chuyên môn là những yếu tố quan trọng để chính sách đến đúng đối tượng, hạn chế quá tải và sử dụng hiệu quả nguồn lực.

Từ góc độ quản trị đô thị, đây cũng là ví dụ cho thấy các chính sách chỉ có thể phát huy tác dụng khi được triển khai đồng bộ từ cấp thành phố đến cơ sở. Cơ chế được thiết kế ở cấp chính sách cần đi kèm hướng dẫn rõ ràng, nguồn lực phù hợp và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Đặc biệt, việc tiếp nhận phản ánh của người dân trong quá trình thực hiện sẽ giúp cơ quan quản lý kịp thời nhận diện bất cập và điều chỉnh cách thức tổ chức khi cần thiết.

Cũng từ câu chuyện chăm sóc sức khỏe, có thể thấy phát triển bền vững không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế hay quy mô đầu tư, mà còn thể hiện ở chất lượng sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân. Khi các chính sách an sinh được triển khai hiệu quả, người dân được bảo vệ tốt hơn trước những rủi ro, đồng thời tạo nền tảng xã hội ổn định cho quá trình phát triển lâu dài.

Đây cũng là một trong những yêu cầu đặt ra đối với Hà Nội khi triển khai các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026. Những chính sách về quy hoạch, đầu tư, tài chính, khoa học - công nghệ, văn hóa hay môi trường cần được đặt trong mối liên hệ với mục tiêu nâng cao chất lượng sống, bảo tồn các giá trị văn hiến và xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại. Phát triển nhanh phải đi cùng quản lý hiệu quả, sử dụng hợp lý nguồn lực và bảo đảm lợi ích lâu dài của cộng đồng.

Do đó, ngày 1/7/2026 không chỉ đánh dấu thời điểm Luật Thủ đô năm 2026 chính thức có hiệu lực, mà còn mở đầu cho giai đoạn hiện thực hóa những cơ hội phát triển mới của Hà Nội. Từ hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực bộ máy đến triển khai các chính sách an sinh cụ thể, mỗi bước đi đều góp phần kiểm chứng khả năng chuyển hóa cơ chế thành kết quả thực chất.

Với sự chủ động chuẩn bị, thành công của Luật Thủ đô 2026 sẽ dần được khẳng định bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội, trên hết là sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp khi thụ hưởng những thành quả mà Luật mang lại. Đó cũng là thước đo quan trọng đối với mục tiêu xây dựng Hà Nội phát triển nhanh và bền vững, văn hiến, văn minh, hiện đại; một Thủ đô có năng lực quản trị ngày càng cao, sử dụng hiệu quả các nguồn lực và đặt lợi ích của người dân ở vị trí trung tâm trong mọi quyết sách phát triển.