Luật Thủ đô năm 2026: Không gian pháp lý đặc biệt để Hà Nội bứt phá phát triển nhanh, bền vững

Các đại biểu tại Tọa đàm. Ảnh: Báo Anh ninh Thủ đô

Động lực mới góp phần phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô

Qua đó, tạo sự thống nhất và đồng thuận nhằm thực hiện có hiệu quả Luật, góp phần xây dựng, phát triển Thủ đô gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm (Quy hoạch), Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu tại tọa đàm, các đại biểu nhấn mạnh, Luật Thủ đô 2026 được kỳ vọng không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn trong quản lý và phát triển đô thị mà còn tạo nền tảng pháp lý đặc biệt quan trọng để Hà Nội thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới, tiên phong trong quản trị đô thị hiện đại, chuyển đổi số, phát triển khoa học - công nghệ và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, mở ra dư địa phát triển mới, góp phần xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu, việc Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 là dấu mốc rất quan trọng, mở ra không gian phát triển mới là Quy hoạch vừa được công bố. Về mặt chính trị, Luật Thủ đô mở ra không gian pháp lý quan trọng, với các công cụ pháp lý đủ mạnh để Thủ đô huy động nguồn lực triển khai được Quy hoạch cũng như thúc đẩy đầu tư phát triển hạ tầng, đổi mới sáng tạo và xây dựng các nền tảng quản trị đô thị hiện đại.

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội chỉ rõ, một trong những điểm mới nổi bật của Luật Thủ đô 2026 là không chỉ chú trọng phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội mà còn bổ sung định hướng phát triển hạ tầng số - nền tảng quan trọng để TP thực hiện các giải pháp phát triển kinh tế số trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh TP Hà Nội đang tập trung tháo gỡ 5 “điểm nghẽn” lớn gồm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, cải tạo và chỉnh trang đô thị, phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, Luật Thủ đô năm 2026 đã trao thẩm quyền để Hà Nội chủ động triển khai các giải pháp mới để giải quyết những vấn đề này.

“Việc cụ thể hóa và triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô sẽ tạo nên động lực mới để góp phần phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô trong giai đoạn 2026-2030, đặc biệt là trong bối cảnh TP đang tập trung thu hút đầu tư các dự án hạ tầng giao thông như hệ thống đường sắt đô thị, hệ thống sân bay, các hệ thống đường vành đai; 7 cầu bắc qua sông Hồng, Dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, các dự án khu đô thị mục tiêu…”, ông Lê Trung Hiếu nói.

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô năm 2026 cũng đã trao cho TP Hà Nội thẩm quyền rất lớn trong quyết định chủ trương đầu tư nhiều dự án mà trước đây thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Bảo đảm mọi chính sách được ban hành đúng pháp luật, khả thi

Cũng khẳng định Luật Thủ đô năm 2026 được Quốc hội (QH) thông qua là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra một giai đoạn phát triển mới của Thủ đô với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế và tạo động lực phát triển nhanh, bền vững của TP, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương nhấn mạnh, Luật đã trao cho Hà Nội 199 thẩm quyền cùng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù.

Trong đó, nổi bật là việc cho phép TP ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) khác với quy định của cơ quan Trung ương trong một số trường hợp; được điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính và quy định các biện pháp đặc thù để tổ chức thi hành luật, nghị quyết của QH.

Đây là quy định chưa từng có tiền lệ, thể hiện sự tin tưởng và phân quyền mạnh mẽ của Trung ương đối với Hà Nội, tạo điều kiện để Hà Nội có hành lang pháp lý chủ động, linh hoạt giải quyết kịp thời những vấn đề thực tiễn đặt ra, phục vụ phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô trong giai đoạn hiện nay và thực hiện trách nhiệm dẫn dắt, lan tỏa thể chế phát triển do Đảng và Nhà nước giao phó, thể hiện vai trò của Thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà còn được giao vai trò “thiết kế chính sách”.

Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội, đây không phải là cơ chế để Hà Nội ban hành các quy định theo ý chí chủ quan, mà phải thực hiện đúng mục tiêu, đúng tinh thần phân quyền của QH, bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, phù hợp với các nguyên tắc của Luật Thủ đô, có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn vững chắc, đồng thời phát huy hiệu quả các cơ chế đặc thù mà Trung ương giao cho Hà Nội. Chính vì vậy, những văn bản này phải được xây dựng với yêu cầu chặt chẽ hơn so với quy trình xây dựng VBQPPL thông thường.

Việc phân quyền được gắn với kiểm soát quyền lực và cơ chế giám sát, giải trình chặt chẽ trước dư luận, Trung ương.

Thông tin về tiến độ xây dựng các văn bản triển khai thi hành Luật, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội cho biết, đến nay, Hà Nội đã ban hành khoảng 92% số VBQPPL phục vụ triển khai thi hành Luật Thủ đô, bảo đảm các văn bản có hiệu lực đồng thời với Luật.

Dù triển khai nhanh TP vẫn thực hiện đầy đủ các bước theo quy định. Nhiều dự thảo đã được chỉnh lý, hoàn thiện nhiều lần trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các cơ quan thẩm định, các chuyên gia, nhà khoa học và các đối tượng chịu tác động trực tiếp trước khi trình UBND, HĐND TP xem xét, quyết định.

“Với cơ chế pháp lý chặt chẽ được Luật Thủ đô và Nghị quyết số 05/2026/NQ-HĐND thiết lập, cùng với sự vào cuộc trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn, đặc biệt là vai trò tham mưu, thẩm định của Sở Tư pháp, các văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô vừa phát huy được tối đa những cơ chế đặc thù mà Trung ương giao, vừa bảo đảm mọi chính sách được ban hành đúng định hướng, đúng pháp luật, khả thi trong thực tiễn và thực sự trở thành động lực thúc đẩy Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng với vị trí, vai trò là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia”, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội khẳng định.