Luật Thủ đô (sửa đổi): Trao cho thành phố Hà Nội vai trò chủ động kiến tạo cơ chế, chính sách

Cho phép thành phố chủ động lựa chọn chính sách thuận lợi

Luật Thủ đô (sửa đổi) đã quy định nguyên tắc áp dụng luật, trong trường hợp có quy định khác nhau giữa Luật Thủ đô và luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của Luật Thủ đô.

Văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) quy định chi tiết, biện pháp cụ thể để tổ chức, hướng dẫn thi hành các nội dung của Luật Thủ đô, VBQPPL ban hành để thực hiện thẩm quyền được giao trong Luật Thủ đô, áp dụng trong trường hợp có nhiều VBQPPL có quy định khác nhau về cùng một vấn đề.

Đồng thời, HĐND thành phố có thẩm quyền quyết định việc áp dụng trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành sau ngày Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành với quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn. Đây là sự phân quyền triệt để, giúp gỡ bỏ các xung đột pháp lý thường gặp khi thực hiện các cơ chế đặc thù.

Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng quy định rõ, văn bản thi hành Luật Thủ đô quy định tại khoản 2 Điều 5 của Luật này được quy định khác với VBQPPL do cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành.

Khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương theo quy định của pháp luật, HĐND, UBND, Chủ tịch UBND thành phố được ban hành VBQPPL để điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đang được quy định trong VBQPPL của cơ quan nhà nước ở Trung ương để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức thuộc thành phố; bảo đảm yêu cầu về cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho cá nhân, tổ chức theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính; không quy định thêm thành phần hồ sơ, không tăng thêm yêu cầu, điều kiện, thời gian giải quyết thủ tục đang áp dụng.

Luật Thủ đô (sửa đổi) trao cho thành phố Hà Nội quyền chủ động kiến tạo cơ chế chính sách xây dựng phát triển Thủ đô. Ảnh: PN

Đồng thời, quy định biện pháp đặc thù phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội mà khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ.

Luật sư Lưu Thị Ngọc Lan, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội đánh giá quy định giao HĐND thành phố quyền quyết định áp dụng các chính sách ưu đãi hơn khi có luật mới ban hành là một bước đột phá quan trọng, giúp tháo gỡ triệt để những xung đột giữa luật chuyên ngành và luật đặc thù để Hà Nội luôn được vận hành bằng những cơ chế ưu việt nhất.

Về mặt thực thi, quy định này cho phép thành phố chủ động lựa chọn chính sách thuận lợi mà không cần chờ đợi thủ tục xin ý kiến hay sửa đổi luật, tạo ra hành lang pháp lý an toàn để các cơ quan địa phương yên tâm triển khai nhiệm vụ mà không lo ngại rủi ro về pháp lý. Chính sự linh hoạt này đã khẳng định tính ổn định và giá trị lâu dài của Luật Thủ đô, giúp người dân và nhà đầu tư tin tưởng vào một môi trường pháp trị nhất quán, luôn ưu tiên sự tiến bộ và lợi ích tốt nhất cho quá trình phát triển bền vững của Thủ đô.

HĐND thành phố ban hành nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách

Một trong những điểm mới quan trọng khác là thẩm quyền ban hành Nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách mới. Theo đó, thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng trên địa bàn Hà Nội.

Luật nêu rõ, không thực hiện thí điểm cơ chế, chính sách trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia theo quy định của pháp luật.

Phạm vi ban hành văn bản thí điểm này bao phủ hầu hết các lĩnh vực cốt lõi: Mô hình mới về tổ chức bộ máy các cấp chính quyền của thành phố, mô hình quản trị, kiến tạo tiên tiến, hiện đại; chế độ công vụ, công chức; mô hình kinh tế mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo, văn hóa, y tế và chăm sóc sức khỏe; mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp đô thị; mô hình quản lý đô thị, nông thôn, không gian và phát triển bền vững; phương thức khai thác, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực để phát triển và quản trị Thủ đô; giải pháp xử lý các vấn đề ảnh hưởng nghiêm trọng, trực tiếp đến chất lượng sống của người dân hoặc sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô…

Hà Nội - điểm đến thanh bình với du khách.

Các văn bản thí điểm này có thời gian áp dụng lên đến 5 năm và có thể gia hạn. Trên cơ sở chấp thuận của cấp có thẩm quyền, HĐND Thành phố ban hành nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách.

Song song với việc trao quyền lực lớn trong ban hành văn bản, Luật Thủ đô cũng thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ. HĐND thành phố phải định kỳ hằng năm báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thi hành luật. Đồng thời, Luật cũng quy định rõ trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố khi phát sinh các vấn đề lớn ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh hoặc lợi ích quốc gia.