Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 Đa dạng các hình thức công khai, cung cấp thông tin

UBND cấp tỉnh, cấp xã chủ động xác định đầu mối cung cấp thông tin

Luật Tiếp cận thông tin được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 23/4/2026 tại Kỳ họp thứ Nhất và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/9/2026.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, việc xây dựng và ban hành Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 (thay thế Luật Tiếp cận thông tin năm 2016) nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và quyền làm chủ của Nhân dân, đặc biệt là thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Bên cạnh đó, việc ban hành Luật còn nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các đạo luật mới ban hành; tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh sau 8 năm triển khai thi hành Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, điều chỉnh phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan cho phù hợp với mô hình tổ chức hiện nay, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tình hình mới.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu tại họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 9 luật. Ảnh: Minh Trang

Luật tiếp tục thể chế hóa các quan điểm của Đảng về bảo vệ, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân; tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan, đơn vị trong hoạt động quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công cơ bản, thiết yếu.

Đồng thời, sửa đổi, bổ sung toàn diện các quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam hiện nay và yêu cầu thực tiễn trong tình hình mới; đáp ứng yêu cầu xây dựng Chính phủ số, công dân số thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động cung cấp thông tin.

Luật Tiếp cận thông tin số năm 2026 gồm 4 chương và 31 điều, giảm 1 chương và 6 điều so với Luật số 104/2016/QH13.

Thông tin về những nội dung cơ bản của Luật, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết, các quy định của Luật nhằm cụ thể hóa 5 nhóm chính sách lớn.

Thứ nhất, Luật mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin, theo đó bên cạnh các cơ quan nhà nước thì các đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin bởi đây là chủ thể tạo ra những thông tin liên quan trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt của người dân và phù hợp với chủ trương, quan điểm của Đảng về nâng cao hiệu quả hoạt động và minh bạch của các đơn vị sự nghiệp công lập.

Thứ hai, Luật điều chỉnh phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin của chính quyền địa phương phù hợp với thực tiễn và mô hình tổ chức mới sau sắp xếp. Cụ thể, Luật quy định UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra, không cung cấp thông tin do mình nhận được từ cơ quan khác (trừ một số trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 10, khoản 2 Điều 17 và khoản 4 Điều 23 của Luật), nhằm bảo đảm tính hợp lý, khả thi trong bối cảnh mở rộng chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã; UBND cấp tỉnh, cấp xã chủ động xác định đầu mối cung cấp thông tin.

Mở rộng phạm vi thông tin phải được công khai

Thứ ba, Luật mở rộng phạm vi thông tin phải được công khai tại Điều 17 thông qua việc bổ sung các nhóm thông tin quan trọng, gắn trực tiếp với đời sống sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Thứ tư, Luật phân định rõ ràng phạm vi thông tin công dân được tiếp cận, thông tin công dân không được tiếp cận và thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện, bảo đảm sự hài hòa giữa quyền tiếp cận thông tin của công dân với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh quốc gia và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Thứ năm, Luật đa dạng các hình thức công khai, cung cấp thông tin, khuyến khích áp dụng phương thức điện tử nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân trên môi trường số. Khoản 1 Điều 18 của Luật quy định, các hình thức công khai thông tin bao gồm: đăng tải trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu, các kênh thông tin, trang cộng đồng chính thức của cơ quan, đơn vị; công khai trên phương tiện thông tin đại chúng; đăng Công báo, niêm yết; thông qua việc tiếp công dân, họp báo, thông cáo báo chí, hoạt động của người phát ngôn; các hình thức khác thuận lợi cho công dân do cơ quan, đơn vị có trách nhiệm công khai thông tin xác định.

Toàn cảnh họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về 9 luật. Ảnh: Minh Trang

Đồng thời, Luật giao Chính phủ quy định chi tiết các biện pháp bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Để bảo đảm các quy định của Luật được triển khai có hiệu quả, thống nhất, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết, Bộ Tư pháp đã và đang phối hợp với các cơ quan có liên quan xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật; phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng Thông tư quy định chi tiết chi phí thực tế để in, sao, chụp, gửi thông tin theo quy định tại khoản 2 Điều 25 Luật Tiếp cận thông tin.

Cùng với đó, xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật; trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp sẽ tổ chức các hội nghị tuyên truyền, phổ biến rộng rãi nội dung của Luật; tổ chức các hội nghị tập huấn cho cơ quan, đơn vị, đầu mối cung cấp thông tin; xây dựng và xuất bản Tài liệu tập huấn chuyên sâu nội dung của Luật...

Bộ và các cơ quan cũng theo dõi, đôn đốc các bộ, ngành và địa phương bố trí đơn vị đầu mối cung cấp thông tin và thực hiện các giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết.