Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đang được lấy ý kiến có nhiều nội dung liên quan đến tổ chức, thẩm quyền của hệ thống cơ quan điều tra.
Theo Chương trình lập pháp năm 2026, dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai (tháng 10-2026). Một trong những nội dung được dư luận quan tâm là dự thảo dẫn đến thu hẹp thẩm quyền của Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật lập pháp mà còn liên quan trực tiếp đến quản lý nhà nước về quốc phòng, giữ nghiêm kỷ luật Quân đội, bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự và bảo đảm sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Phóng viên Báo QĐND đã trao đổi với luật sư Trần Văn Sự, nguyên Phó chánh án Tòa án Nhân dân TP Hồ Chí Minh xung quanh vấn đề này.
Xuất phát từ tính chất phức tạp của nhiệm vụ quân sự, quốc phòng cùng yêu cầu nghiêm ngặt về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự trong mọi hoạt động, pháp luật hiện hành trao đầy đủ thẩm quyền điều tra cho cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân (QĐND) nhằm: Xác định sự thật khách quan của vụ án, xử lý đúng người, đúng tội; khắc phục những sơ hở trong công tác lãnh đạo, chỉ huy, quản lý; bảo vệ sức mạnh chiến đấu, khả năng sẵn sàng chiến đấu, tính chính quy, kỷ luật và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của QĐND Việt Nam cùng lợi ích quốc gia, dân tộc. Vì vậy, thẩm quyền này phải được giữ nguyên khi sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự.
Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đưa ra cơ chế cơ quan điều tra của Công an nhân dân khi tiến hành điều tra vụ án phát hiện người phạm tội hoặc bị hại là đối tượng do Quân đội quản lý nếu không thuộc bí mật quân sự, không xảy ra trong doanh trại Quân đội hoặc khu vực quân sự do Quân đội nhân dân quản lý, bảo vệ vẫn tiến hành điều tra và ủy thác cho cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân thực hiện các hoạt động điều tra về các tình tiết có liên quan.
Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai (tháng 10-2026). Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc hoàn thiện cơ chế phân định thẩm quyền điều tra giữa hệ thống các cơ quan điều tra. Trong đó, vấn đề thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra hình sự trong Quân đội nhân dân (QĐND) đang thu hút nhiều ý kiến.
Dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đang đề xuất một thay đổi quan trọng trong phân định thẩm quyền điều tra giữa hai hệ thống cơ quan điều tra. Theo dự thảo luật, đối với các vụ án không thuộc bí mật quân sự, không xảy ra trong doanh trại Quân đội hoặc khu vực quân sự do Quân đội nhân dân quản lý, bảo vệ mà bị hại hoặc người phạm tội là quân nhân, Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh vẫn tiến hành điều tra toàn bộ vụ án; cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân chỉ thực hiện một số hoạt động điều tra theo yêu cầu, như xác minh nhân thân quân nhân, thi hành các biện pháp bắt, giữ người trong trường hợp khẩn cấp, khám xét, thu giữ vật chứng, tài liệu trong doanh trại hoặc khu vực quân sự.