Luật trách nhiệm bồi thường của nhà nước: Bảo vệ quyền lợi cho cả người thân của người đấu tranh chống tiêu cực

Bộ Tư pháp cho biết, về phạm vi trách nhiệm bồi thường của nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính, Luật TNBTCNN bổ sung quyền được nhà nước bồi thường cho người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ khỉ cơ quan có thẩm quyền không áp dụng, áp dụng không kịp thời hoặc không đúng biện pháp bảo vệ gây thiệt hại.

Luật bố sung một số hành vi làm phát sinh TNBTCNN trong hoạt động quản lý hành chính để khắc phục vướng mắc trong thực tiễn và sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản để bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước sửa đổi một số quy định về cơ quan giải quyết bồi thường để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ảnh: K.H.

Luật sửa đổi một số quy định về cơ quan giải quyết bồi thường để phù hợp với sự sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bổ sung cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân là cơ quan giải quyết bồi thường; cập nhật tên gọi các cơ quan nhà nước để thống nhất với pháp luật hiện hành có liên quan.

Liên quan đến trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, Bộ Tư pháp cho biết, Luật tập trung sửa đổi cơ bản, toàn diện các quy định về thành phần hồ sơ, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, trong đó chú trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người yêu cầu bồi thường. Ví dụ: cơ quan giải quyết bồi thường phải ra quyết định giải quyết bồi thường trong mọi trường hợp (kể cả trường hợp thương lượng thành hoặc không thành), có trách nhiệm tự thu thập văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường (có sẵn trong hồ sơ, cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước) mà không yêu cầu người yêu cầu bồi thường cung cấp; trách nhiệm chuyển hồ sơ yêu cầu bồi thường cho cơ quan nhà nước khác giải quyết theo thẩm quyền mà không yêu cầu người dân phải thực hiện lại quy trình nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường; xác định thương lượng là quyền của người yêu cầu bồi thường nhưng không phải là nghĩa vụ bắt buộc phải thực hiện...

Bên cạnh đó, Luật cũng đã quy định cụ thể trình tự thực hiện giải quyết lại yêu cầu bồi thường để tạo sự thuận lợi, thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Về kinh phí bồi thường và thủ tục chi trả, Luật quy định về quy trình, thủ tục về cấp kinh phí bồi thường và thủ tục chỉ trả trên cơ sở phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước và bảo đảm đơn giản hóa tối đa. Việc chi trả được thực hiện trong một khoảng thời gian rất ngắn: cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại sử dụng kinh phí được cấp từ đầu năm để thực hiện chi trả mà không cần làm thủ tục đề nghị cấp kinh phí bồi thường; trong thời gian 02 ngày làm việc kể từ ngày quyết định giải quyết bồi thường có hiệu lực, cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ 4 gây thiệt hại phải thông báo cho người yêu cầu bồi thường về việc chi trả tiền bồi thường.

Đề cập tới trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ gây thiệt hại, Bộ tư pháp giải thích, Luật bổ sung căn cứ giảm mức hoàn trả, miễn hoàn trả đối với người thi hành công vụ thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo và một số trường hợp cụ thể nhu lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo; lâm vào hoàn cảnh kinh tể đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn; bổ sung quy định xử lý trường hợp Hội đồng không xác định được đầy đủ các nội dung khi xem xét trách nhiệm hoàn trả.

Đối với trách nhiệm quản lý nhà nước và trách nhiệm của các cơ quan, Luật quy định nguyên tắc Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác bồi thường nhà nước trên phạm vi cả nước; Bộ Tư pháp là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất thực hiện quản lý nhà nước; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước tại địa phương với các nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể; bố sung nhiệm vụ chỉ đạo thực hiện chuyển đổi số trong công tác bồi thường nhà nước và phân quyền một số nhiệm vụ quản lý nhà nước cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Về quy định chuyển tiếp, Luật quy định trường hợp yêu cầu bồi thường đã được thụ lý trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành mà chưa giải quyết hoặc đang giải quyết thì tiếp tục áp dụng Luật TNBTCNN năm 2017 để giải quyết.

Tuy nhiên, kể từ ngày Luật có hiệu lực thi hành, đối với những công việc, thủ tục chưa có kết quả giải quyết thì cơ quan giải quyết bồi thường áp dụng quy định có lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường, người thị hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả theo quy định của Luật này để giải quyết, trừ trường hợp người yêu cầu bồi thường, người thi hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả đề nghị không áp dụng quy định đó.