Lực lượng kiểm lâm: Lặng thầm giữ màu xanh cho rừng

Hơn 30 năm gắn bó với rừng

Cách trụ sở Ban Quản lý rừng phòng hộ Cấm Sơn gần 10 km, Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao hiện quản lý gần 1.500 ha rừng (gồm 735 ha rừng tự nhiên, còn lại là rừng trồng) nằm trọn trong địa phận thôn Khuôn Thần - nơi sinh sống của 119 hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Do địa hình đồi núi phức tạp, nhiều khu vực hoang vắng, nơi đây luôn tiềm ẩn nguy cơ hỏa hoạn rất cao trong mùa hanh khô.

Anh Nguyễn Văn Bình (trước) tuần tra, bảo vệ rừng tự nhiên Khuôn Thần.

Hơn 31 năm công tác trong ngành Lâm nghiệp, anh Nguyễn Văn Bình, Trạm trưởng Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao đã dành trọn tuổi thanh xuân cho những cánh rừng, dù quê nhà ở xã Gia Bình cách đó cả trăm cây số. Với anh, nhiệm vụ giữ rừng là luôn sâu sát từng diễn biến nhỏ nhất.

“Nhiều năm gắn bó nên chỉ cần nhìn màu lá, hướng gió hay cảm nhận độ hanh của thời tiết, tôi cũng phần nào đoán được nguy cơ cháy rừng. Mùa nắng nóng kéo dài, anh em không dám lơ là, chủ quan”, anh Bình bộc bạch.

Tại Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao hiện chỉ có hai cán bộ phụ trách địa bàn rộng, vì vậy, anh Bình luôn tâm niệm phải “dựa vào dân để giữ rừng”. Tại thôn Khuôn Thần, tổ cộng đồng phòng cháy, chữa cháy rừng được thành lập thường xuyên phối hợp với cán bộ kiểm lâm tuần tra, phát hiện sớm nguy cơ cháy, kịp thời báo tin khi có dấu hiệu bất thường xảy ra trong rừng.

Theo anh Bình, càng vào dịp nghỉ lễ, cuối tuần hay mùa cao điểm nắng nóng thì nguy cơ cháy rừng càng lớn. “Làm nghề này gần như không có khái niệm ngày nghỉ, luôn phải nâng cao cảnh giác vì chỉ sơ suất nhỏ cũng có thể gây hậu quả lớn”, anh Bình nói. Có lẽ sự tận tụy ấy mà từ năm 2014 đến nay, trên địa bàn quản lý không để xảy ra vụ cháy nào gây thiệt hại đến cây rừng.

Bảo vệ lá phổi xanh và đa dạng sinh học

Rời Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao, chúng tôi có mặt tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử để chứng kiến những bước chân cán bộ kiểm lâm lặng lẽ bám rừng. Ông Hoàng Văn Nguyên, Giám đốc Ban Quản lý bảo tồn Tây Yên Tử cho biết, khó khăn lớn nhất là địa bàn quản lý rộng với hơn 12.500 ha rừng và đất rừng đặc dụng trải dài từ xã An Lạc, Tây Yên Tử đến xã Lục Sơn, một số nơi giáp ranh với tỉnh Quảng Ninh. Địa hình hiểm trở, chia cắt bởi nhiều khe suối, đường tuần tra có nhiều khúc cua hoặc dốc đứng, đi lại rất vất vả.

Trong điều kiện lực lượng còn mỏng, mỗi cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều phần việc nhưng tất cả vẫn giữ vững tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng vượt rừng xuyên đêm khi có nguy cơ cháy rừng hay dấu hiệu xâm hại tài nguyên. Giữa muôn trùng đại ngàn, màu xanh của rừng được giữ gìn bằng sự tận tụy, hy sinh thầm lặng của lực lượng kiểm lâm và những người yêu rừng. Ghi nhận những đóng góp ấy, 5 năm gần đây, đã có 144 lượt tập thể, cá nhân được các cấp khen thưởng.

Trong khi đó, đời sống của một bộ phận người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số giáp ranh với rừng tự nhiên còn khó khăn, nguy cơ xâm hại rừng luôn tiềm ẩn. Dẫu vậy, lực lượng kiểm lâm kiên trì bám địa bàn, tăng cường tuần tra, tuyên truyền, phối hợp với chính quyền và người dân giữ bình yên cho rừng.

Từ năm 2025 đến nay, công tác bảo tồn thiên nhiên tại Tây Yên Tử ghi dấu nhiều kết quả nổi bật. Điểm nhấn là hoạt động cứu hộ, thả động vật hoang dã về môi trường tự nhiên.

Gần đây nhất, ngày 15/5, cán bộ của Ban Quản lý bảo tồn Tây Yên Tử phối hợp với Hạt Kiểm lâm liên phường, xã Tân - Việt - Hòa, chính quyền xã An Lạc thả cá thể khỉ đuôi lợn nặng khoảng 8 kg về môi trường tự nhiên. Từ nơi xuất phát vượt qua quãng đường hơn 100 km cùng nhiều khúc quanh, phải đi bộ sâu trong rừng, những chiến sĩ áo xanh mới tìm được nơi thích hợp thả động vật về môi trường sống tự nhiên.

Lực lượng kiểm lâm Bắc Ninh tuần tra, bảo vệ rừng tự nhiên tại xã Tây Yên Tử.

Những năm gần đây, Ban Quản lý bảo tồn Tây Yên Tử tích cực phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học triển khai nhiều đề tài khoa học về hệ động, thực vật rừng để bảo tồn nguồn gen, quản lý sinh cảnh và xây dựng giải pháp bảo vệ hệ sinh thái rừng bền vững.

Lực lượng kiểm lâm còn nỗ lực phục hồi và phát triển hệ sinh thái dưới tán rừng qua triển khai mô hình bảo tồn nguồn gen cây dược liệu quý, tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm, giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng tự nhiên.

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, Bắc Ninh có hơn 174 nghìn ha rừng và đất rừng. Chi cục bố trí đủ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động bám nắm địa bàn trọng điểm về rừng.

Ông Nguyễn Văn Hiệu, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh khẳng định, thời tiết ngày càng cực đoan, mùa hanh khô kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn hiện hữu; nạn chặt phá rừng, săn bắt, mua bán, nuôi nhốt động vật hoang dã trái phép vẫn tiềm ẩn nhiều phức tạp, đặt ra cho công tác quản lý, bảo vệ rừng, gìn giữ đa dạng sinh học nhiều thách thức. Trước khó khăn đó, nhiệm vụ của lực lượng bảo vệ rừng cơ sở đòi hỏi chuyên môn sâu và tinh thần trách nhiệm cao, sự kiên trì, bền bỉ, tận tụy và tình yêu đặc biệt dành cho rừng.