Lương hưu của lao động tự do

BHXH cơ sở Hương Trà trao quyết định nghỉ hưu cho ông Hoàng Khôi.

Bắt đầu ở tuổi 44

Tháng 1/2009, khi chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện mới triển khai được hơn một năm và còn khá xa lạ với nhiều người, ông Hoàng Khôi, sinh năm 1965 đã quyết định tham gia. Ông Khôi nhớ lại: “Khi tham gia BHXH tự nguyện, tôi đã 44 tuổi, cái tuổi mà nhiều người nghĩ rằng đã quá muộn để bắt đầu tích lũy cho tuổi già nhưng muộn còn hơn không”.

Là lao động tự do, ông Khôi hiểu nguồn thu nhập của mình “nay có, mai không”. Có những giai đoạn kinh tế eo hẹp, ông chưa thể đóng tiền đúng hạn. Nhưng hễ khi nào lo được, ông lại tiếp tục tham gia với mong muốn có lương hưu khi về già. “Nếu không tự lo từ khi còn sức lao động, tuổi già biết phải trông cậy vào ai”, ông Khôi tâm sự.

Theo ông Khôi, từ tháng 7/2025 Luật BHXH thay đổi số năm tham gia tối thiểu từ 20 năm xuống còn 15 năm, nên cũng đỡ phải đóng bù một khoản tiền đáng kể. Tôi đóng đủ 15 năm 1 tháng và chờ đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định, tháng 9/2026 là nhận lương hưu.

Lương hưu của ông Khôi, như chính ông thừa nhận mặc dù “chưa cao” nhưng không phải phụ thuộc vào con cháu. Lương hưu, suy cho cùng, không chỉ là tiền, mà còn là quyền được tự chủ, được sống tuổi già mà không phải trở thành nỗi lo của người thân. Cùng với việc tăng lương hưu hàng năm, ông Khôi được cấp thẻ BHYT do quỹ BHXH đóng, với mức hưởng 95% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.

Lan tỏa “tấm vé an sinh”

Tính đến ngày 30/9/2026, trên địa bàn do BHXH cơ sở Hương Trà quản lý, tỷ lệ tham gia BHXH tự nguyện mới chỉ đạt 7,1% lực lượng lao động. Như vậy là cứ 100 người lao động tự do, chỉ có khoảng 7 người đang chuẩn bị lương hưu cho mình.

Theo ông Hồ Khả Dũng, Giám đốc BHXH cơ sở Hương Trà, việc phát triển người tham gia BHXH tự nguyện là nhiệm vụ quan trọng để mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội. Người dân cần được tư vấn thường xuyên, hiểu rõ quyền lợi, mức đóng, phương thức đóng để chọn cách tham gia phù hợp với điều kiện kinh tế của mình. Ngân sách hỗ trợ một phần tiền đóng BHXH tự nguyện dựa trên mức đóng của chuẩn nghèo nông thôn. Cụ thể 60% với người thuộc hộ nghèo, 50% với hộ cận nghèo, 40% với người dân tộc thiểu số và 30% với các đối tượng khác, thời gian hỗ trợ tối đa 10 năm.

Câu chuyện của ông Hoàng Khôi là một minh chứng thực tế cho ý nghĩa của chính sách BHXH tự nguyện đối với người lao động tự do. Từ quá trình tích lũy trong những năm còn khả năng lao động, ông đã có nguồn thu nhập hằng tháng và quyền lợi bảo hiểm y tế khi về già. Việc lan tỏa những trường hợp như vậy góp phần nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân chủ động tham gia BHXH, từng bước mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội trên địa bàn thành phố Huế.